IV Ca 1803/12
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki, uznając, że żądanie uznania czynności prawnej za bezskuteczną było przedawnione ze względu na upływ 5-letniego terminu z art. 534 k.c.
Powódka wniosła o uznanie umowy darowizny za bezskuteczną wobec niej, powołując się na pokrzywdzenie wierzyciela. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Kluczowym argumentem sądu było to, że pozew został wniesiony po upływie 5-letniego terminu prekluzyjnego z art. 534 k.c., który rozpoczyna bieg od daty czynności prawnej, a nie od daty dowiedzenia się o niej.
Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację powódki J. M. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe, który oddalił jej powództwo o uznanie czynności prawnej (umowy darowizny z 24 sierpnia 2004 r.) za bezskuteczną. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, uznając apelację za bezzasadną. Głównym zarzutem apelacji było naruszenie art. 534 k.c. Sąd przypomniał, że zgodnie z tym przepisem, żądanie uznania czynności prawnej za bezskuteczną nie może być dochodzone po upływie pięciu lat od daty tej czynności. Pozew został wniesiony 22 lutego 2011 r., a czynność darowizny miała miejsce 24 sierpnia 2004 r., co oznaczało upływ terminu. Sąd odrzucił argumentację powódki o możliwości stosowania przepisów o przedawnieniu, podkreślając, że termin z art. 534 k.c. jest terminem zawitym (prekluzyjnym), a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia. W związku z tym, powództwo było zasadnie oddalone. Sąd Okręgowy oddalił również wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów procesu w instancji odwoławczej, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną powódki (renta rodzinna 489,25 zł miesięcznie) i stosując art. 102 k.p.c.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie to nie może być dochodzone po upływie 5-letniego terminu prekluzyjnego z art. 534 k.c., który rozpoczyna bieg od daty dokonania czynności, a nie od daty dowiedzenia się o niej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin z art. 534 k.c. jest terminem zawitym (prekluzyjnym), a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do dochodzenia bezskuteczności czynności. Nie można do niego stosować w drodze analogii przepisów o przedawnieniu, w tym art. 121 k.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
M. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Ustanawia 5-letni termin zawity (prekluzyjny) do dochodzenia uznania czynności prawnej za bezskuteczną, który rozpoczyna bieg od daty dokonania czynności.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji jako bezzasadnej.
Pomocnicze
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Określa przesłanki skargi pauliańskiej: czynność dłużnika dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, uzyskanie korzyści przez osobę trzecią, świadomość dłużnika i wiedza lub możliwość dowiedzenia się przez osobę trzecią.
k.c. art. 121
Kodeks cywilny
Przepisy o biegu terminu przedawnienia, w tym dotyczące zawieszenia biegu terminu wobec małoletnich, które nie mają zastosowania do terminów zawitych.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do niezasądzenia kosztów procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych, uwzględniając trudną sytuację materialną strony.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego, w tym w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu zawitego z art. 534 k.c. od daty dokonania czynności prawnej (darowizny).
Odrzucone argumenty
Możliwość stosowania przepisów o przedawnieniu (art. 121 k.c.) do biegu terminu z art. 534 k.c. Argumentacja dotycząca momentu dowiedzenia się o czynności prawnej.
Godne uwagi sformułowania
termin z art. 534 k.c. jest bowiem terminem zawitym (prekluzyjnym), o czym świadczy użyty w przepisie zwrot „nie można żądać” Upływ tego terminu oznacza wygaśnięcie uprawnienia do dochodzenia bezskuteczności czynności.
Skład orzekający
Paweł Iwaniuk
przewodniczący
Beata Janiszewska
sędzia
Marcin Łochowski
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu zawitego z art. 534 k.c. w kontekście skargi pauliańskiej i odróżnienie go od przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki terminu z art. 534 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jasno wyjaśnia kluczową różnicę między terminem zawitym a przedawnieniem w kontekście skargi pauliańskiej, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Skarga pauliańska a termin zawity: kiedy prawo chroni wierzyciela, a kiedy nie?”
Lexedit Research — analiza prawna z AI
Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.
Analiza orzecznictwa
Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA
Aktualne przepisy
Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP
Komentarze doktrynalne
Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV Ca 1803/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2013 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Iwaniuk Sędziowie: SO Beata Janiszewska, SO Marcin Łochowski (spr.) Protokolant: Martyna Perzyńska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. M. przeciwko M. M. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w W. z dnia 23 kwietnia 2012 r., sygn. akt I C 1043/11 I. oddala apelację; II. oddala wniosek M. M. o zasądzenie kosztów procesu w instancji odwoławczej. Sygn. akt IV Ca 1803/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Apelacja powódki jest bezzasadna. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.87-88) i przyjmuje je za własne. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest zresztą sporny i powódka w apelacji go nie kwestiononuje. Sąd I instancji dokonał również trafnej oceny prawnej zasadności dochodzonego żądania, która w całości zasługuje na akceptację. Apelacja opiera się przede wszystkim na zarzucie naruszenia art. 534 k.c. (k.97-98). Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 527 k.c. , gdy w skutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Natomiast, stosownie do treści art. 534 k.c. uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Przy czym, co istotne, termin z art. 534 k.c. rozpoczyna swój bieg od dnia dokonania spornej czynności. Bez znaczenia pozostaje natomiast, kiedy osoba zainteresowana dowiedziała się o jej dokonaniu. Powódka wniosła o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny zawartej w dniu 24 sierpnia 2004 r. (pozew – k.1-1v, odpis z księgi wieczystej – k.54). Pozew został wniesiony w dniu 22 lutego 2011 r. (k.36,38). Nie budzi zatem wątpliwości, że powództwo zostało wytoczone po upływie 5 lat od dokonania kwestionowanej czynności. Chybione są przy tym wywody skarżącej dotyczące odpowiedniego stosowania do biegu terminu określonego w art. 534 k.c. przepisów o biegu terminu przedawnienia, w szczególności art. 121 k.c. (apelacja – k.98). Termin z art. 534 k.c. jest bowiem terminem zawitym (prekluzyjnym), o czym świadczy użyty w przepisie zwrot „nie można żądać”. Upływ tego terminu oznacza wygaśnięcie uprawnienia do dochodzenia bezskuteczności czynności. Brak uzasadnienia, by stosować do niego, w drodze analogii, przepisy o przedawnieniu ( tak m.in. W.Popiołek w: K.c. Komentarz, Tom I, Warszawa 2002, s.1292-1293, t.3; M.Sychowicz w: Komentarz do k.c. Księga trzecia. Zobowiązania, Tom 1, Warszawa 2003, s.612, t.1 ). Skoro zatem do biegu terminu, o jakim mowa w art. 534 k.c. nie można stosować art. 121 k.c. , to bez znaczenia jest okoliczność, że powódka stała się pełnoletnia dopiero w 2011 r. (zob. art. 121 pkt 1 k.c. ). Trafnie zatem Sąd Rejonowy przyjął, że uprawnienie do uznania darowizny z dnia 24 sierpnia 2004 r. za bezskuteczną wobec powódki wygasło, w świetle treści art. 534 k.c. , jeszcze przed wniesieniem pozwu w niniejszej sprawie. W konsekwencji, zaskarżony wyrok, wbrew wywodom apelacji, odpowiada prawu. Dlatego też, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powódki, jako bezzasadną. Nadto, Sąd Okręgowy, mając na uwadze trudną sytuację materialną powódki, utrzymującej się z renty rodzinnej po zmarłym ojcu w kwocie 489 zł 25 gr miesięcznie (k.99-101), w oparciu o art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oddalił wniosek pozwanej o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu w instancji odwoławczej. Wobec powyższego Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji. Zarządzenie: 1. Odnotować. 2. Doręczyć odpis wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi powódki. 18.11.2013