IV Ca 1438/12

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w WarszawieWarszawa2013-09-26
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokaokręgowy
służebność gruntowaochrona posiadaniaksięgi wieczysterękojmia wiary publicznejart. 293 k.c.art. 5 u.k.w.h.nieruchomościprzechódprzejazdmedia

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, potwierdzając ochronę służebności gruntowych na rzecz powodowej spółki, nawet w przypadku ich niewykonywania, dzięki rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Powódka dochodziła ochrony służebności gruntowych (przechodu, przejazdu, mediów), które pozwany uniemożliwiał, twierdząc, że wygasły one z powodu niewykonywania przez 10 lat. Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego, uznał apelację pozwanego za bezzasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.), która chroni nabywcę nieruchomości władnącej, nawet jeśli służebność wygasła, o ile jest wpisana do księgi wieczystej.

Sprawa dotyczyła ochrony służebności gruntowych ustanowionych na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej, które pozwany uniemożliwiał powodowej spółce. Pozwany argumentował, że służebności wygasły na skutek ich niewykonywania przez 10 lat, zgodnie z art. 293 § 1 k.c. Sąd Okręgowy, choć zauważył błędne zakwalifikowanie służebności przez Sąd Rejonowy jako biernych (powinny być czynne), uznał apelację za bezzasadną. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że powodowa spółka nabyła nieruchomość władnącą w czasie, gdy służebności były ujawnione w księgach wieczystych obu nieruchomości, a wpisy miały moc wsteczną od daty złożenia wniosków. Zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę, który działa w zaufaniu do treści księgi. Oznacza to, że powodowa spółka nabyła służebności, nawet gdyby faktycznie wygasły z powodu niewykonywania, ponieważ były wpisane do księgi wieczystej. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 kwietnia 1983 r., III CZP 8/83, potwierdził możliwość nabycia wpisanej służebności dzięki rękojmi, mimo jej wygaśnięcia. W związku z tym, zarzut wygaśnięcia służebności nie mógł zostać uwzględniony, a powództwo o ochronę służebności (art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 251 k.c.) zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nabywca nieruchomości władnącej, który nabył własność w dobrej wierze, opierając się na wpisie do księgi wieczystej, jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.) i nabywa służebność, nawet jeśli ta wygasła wskutek niewykonywania.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do art. 5 u.k.w.h. i uchwały Sądu Najwyższego III CZP 8/83, zgodnie z którymi rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę nieruchomości władnącej, który nabył prawo w dobrej wierze na podstawie wpisu w księdze wieczystej, nawet jeśli wpis ten nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu (np. służebność wygasła).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

(...) sp. z o. o. w W.

Strony

NazwaTypRola
(...) sp. z o. o. w W.spółkapowód
K. L.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 222 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący ochrony naruszonego prawa własności (w tym ochrony służebności).

k.c. art. 251

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący ochrony służebności gruntowej.

u.k.w.h. art. 5

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepis dotyczący rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, chroniący nabywcę działającego w dobrej wierze.

Pomocnicze

k.c. art. 293 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący wygaśnięcia służebności na skutek niewykonywania przez 10 lat.

u.k.w.h. art. 29

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepis określający moc wsteczną wpisu w księdze wieczystej od daty złożenia wniosku.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji jako bezzasadnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ochrona nabywcy nieruchomości władnącej na podstawie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.), mimo wygaśnięcia służebności z powodu niewykonywania. Służebności były ujawnione w księgach wieczystych z mocą wsteczną od daty złożenia wniosków, co chroniło nabywcę.

Odrzucone argumenty

Służebności wygasły na skutek ich niewykonywania przez 10 lat (art. 293 § 1 k.c.).

Godne uwagi sformułowania

rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych chroni nabywcę nieruchomości władnącej nabywca nieruchomości władnącej może nabyć – dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – wpisaną do księgi wieczystej służebność gruntową, mimo że służebność ta wygasła wskutek jej niewykonywania

Skład orzekający

Wojciech Szcząska

przewodniczący

Małgorzata Truskolaska-Żuczek

sędzia

Marcin Łochowski

sędzia (sprawozdawca)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w ochronie nabywców służebności, nawet w przypadku ich niewykonywania."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy służebność jest wpisana do księgi wieczystej, a nabywca działa w dobrej wierze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która chroni nabywców nieruchomości, nawet jeśli stan prawny ujawniony w księdze nie odpowiada rzeczywistości. Jest to ważna lekcja dla każdego, kto kupuje nieruchomość.

Kupiłeś nieruchomość z wpisaną służebnością? Nawet jeśli nie jest używana, możesz być chroniony prawem!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV Ca 1438/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2013 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Szcząska Sędziowie: SO Małgorzata Truskolaska-Żuczek, SO Marcin Łochowski (spr.) Protokolant: Martyna Perzyńska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o. o. w W. przeciwko K. L. o ochronę służebności gruntowej na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II C 783/10 I. oddala apelację; II. zasądza od K. L. na rzecz (...) sp. z o. o. w W. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. Sygn. akt IV Ca 1438/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest bezzasadna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.101-103) i przyjmuje je za własne. Sąd I instancji dokonał także w przeważającej części prawidłowej oceny prawnej zasadności żądania, chociaż ocena ta wymaga pewnego uzupełnienia. Nie było sporu co do tego, że pozwany uniemożliwia korzystanie powodowej spółce z ustanowionej na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr (...) , służebności gruntowej przechodu i przejazdu, a także służebności linii energetycznej i telefonicznej oraz przyłączy wodociągowego, kanalizacyjnego i gazowego, obciążających nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Pozwany zarzucał jedynie, że służebności te na skutek niewykonywania przez lat 10 wygasły ( art. 293 § 1 k.c. ), a w konsekwencji powodowi nie służy roszczenie o ochronę służebności ( art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 251 k.c. ). Oczywiście trafny jest zarzut apelacji, że Sąd Rejonowy błędnie uznał, iż ww. wskazane służebności są służebnościami biernymi (apelacja – k.112-113). Obie służebności mają bowiem charakter czynny. Do oceny ewentualnego ich wygaśnięcia będzie miał zatem zastosowanie przepis art. 293 § 1 k.c. Należy jednak zauważyć, że powodowa spółka nabyła własność nieruchomości władnącej w dniu 15 lutego 2009 r. Nieruchomość ta została wniesiona do spółki aportem przez M. K. . Z kolei M. K. nabył przedmiotową nieruchomość w dniu 21 listopada 2008 r. od poprzednich właścicieli – B. i S. B. . Nie ulega przy tym wątpliwości, że sporne służebności są ujawnione w księgach wieczystych prowadzonych dla obu nieruchomości (odpisy ksiąg wieczystych – k.4-10). Przy czym służebność linii energetycznej i telefonicznej oraz przyłączy wodociągowego, kanalizacyjnego i gazowego została wpisana do księgi wieczystej nieruchomości władnącej w dniu 6 listopada 2001 r. (k.4v), a służebność przechodu i przejazdu w dniu 18 marca 2009 r. na wniosek złożony w dniu 7 listopada 2008 r. (k.4v, 6). Natomiast, w księdze wieczystej nieruchomości obciążonej pierwsza służebność została ujawniona w dniu 21 lutego 2000 r. (k.8v), a druga w dniu 15 stycznia 2009 r. na skutek wniosku złożonego w dniu 26 sierpnia 2008 r. (k.8v, 9, 9v). Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm. – dalej, jako: „u.k.w.h.”) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Zatem obie służebności były ujawnione w księgach wieczystych nieruchomości władnącej i obciążonej, zarówno w dniu 21 listopada 2008 r., jak i w dniu 15 lutego 2009 r. Trzeba przypomnieć, że stosownie do treści art. 5 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe . Tym samym, rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych chroni nabywcę nieruchomości władnącej, na rzecz której ustanowiona jest służebność nawet, wówczas, gdy służebność ta nie istnieje. W szczególności, „nabywca nieruchomości władnącej może nabyć – dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – wpisaną do księgi wieczystej służebność gruntową, mimo że służebność ta wygasła wskutek jej niewykonywania ( art. 293 § 1 k.c. )” ( tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 kwietnia 1983 r., III CZP 8/83, OSNC nr 11 z 1983 r., poz. 173 ). Zarówno zatem M. K. , jak i powodowa spółka nabywając nieruchomość władnącą byli chronieni rękojmią publicznej wiary ksiąg wieczystych. W konsekwencji, nabyli służebności gruntowe obciążające nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr (...) , nawet gdyby te służebności wygasły na skutek niewykonywania. Już tylko z tego względu, zarzut pozwanego dotyczący wygaśnięcia służebności nie zasługiwał na uwzględnienie. Powództwo znajduje więc oparcie w treści art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 251 k.c. , a rozważanie pozostałych zarzutów apelacji jest zbędne. Nawet bowiem, gdyby podzielić stanowisko skarżącego co do wygaśnięcia służebności na skutek ich niewykonywania, przepis art. 5 u.k.w.h. daje podstawę do przyjęcia, że powodowej spółce przysługują obie sporne służebności. Tym samym, ewentualne uchybienia Sądu Rejonowego popełnione przy ocenie wygaśnięcia służebności nie mogłyby mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Dlatego też, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną. Wobec powyższego Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji. Zarządzenie: 1. Odnotować. 2. Doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi pozwanego. 14.10.2013

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI