IV CA 1331/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w sprawie o zapłatę opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za rok 2008. Kluczową kwestią sporną było ustalenie, czy opłata ta obciążała pozwaną (pierwotnego użytkownika wieczystego) w całości, czy też powinna zostać podzielona między nią a nabywcę prawa użytkowania wieczystego. Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne Sądu I instancji, uznał apelację za zasadną w części dotyczącej prawa materialnego. Sąd orzekający nie zgodził się z poglądem, że opłata roczna ma charakter zobowiązania realnego, które automatycznie przechodzi na nabywcę prawa użytkowania wieczystego. Podkreślono, że roszczenie o zapłatę opłaty powstaje z nadejściem roku, za który jest należna, a termin płatności jest zastrzeżony na korzyść dłużnika. W ocenie Sądu, pozwana była dłużniczką, ponieważ prawo użytkowania wieczystego przysługiwało jej w dniu powstania obowiązku zapłaty. Zbycie prawa nie spowodowało zmiany dłużnika, gdyż nie doszło do przejęcia długu ani innej podstawy prawnej takiej zmiany. Sąd odrzucił również argumentację o konieczności podziału opłaty proporcjonalnie do okresu korzystania z gruntu, wskazując, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują jednokrotne pobieranie opłaty rocznej. Podkreślono, że strony mogą w akcie notarialnym uregulować wzajemne rozliczenia związane z opłatą. W konsekwencji Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda część opłaty rocznej, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Zasądzono również koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności za opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w przypadku zbycia prawa w trakcie roku kalendarzowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia prawa użytkowania wieczystego w trakcie roku kalendarzowego i interpretacji art. 71 ust. 4 u.g.n. w kontekście powstania obowiązku zapłaty.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest zobowiązany do zapłaty opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za rok, w którym nastąpiło zbycie tego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za dany rok obciąża pierwotny użytkownik wieczysty, jeśli prawo przysługiwało mu w dniu powstania obowiązku zapłaty, nawet jeśli prawo to zostało zbyte w trakcie roku.
Uzasadnienie
Roszczenie o zapłatę opłaty rocznej powstaje z nadejściem roku, za który jest należna, a termin płatności jest zastrzeżony na korzyść dłużnika. Zbycie prawa użytkowania wieczystego nie powoduje automatycznej zmiany dłużnika w stosunku do już wymagalnego zobowiązania, chyba że nastąpi przejęcie długu lub inna podstawa prawna. Opłata roczna nie ma charakteru zobowiązania realnego.
Czy opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter zobowiązania realnego, które powinno być dzielone proporcjonalnie do okresu korzystania z gruntu przez zbywcę i nabywcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nie ma charakteru zobowiązania realnego i nie podlega podziałowi proporcjonalnemu do okresu korzystania z gruntu w roku, w którym nastąpiło zbycie prawa.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują jednokrotne pobieranie opłaty rocznej za cały rok. Konstrukcja zobowiązania realnego wymaga jednoznacznego wskazania w przepisach prawa, a w przypadku opłaty rocznej takiej podstawy brak. Strony mogą jednak uregulować wzajemne rozliczenia w akcie notarialnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| m. (...) W. | organ_państwowy | powód |
| B. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
u.g.n. art. 71 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Opłata roczna pobierana jest jednokrotnie, za cały rok korzystania przez użytkownika wieczystego z cudzego gruntu. Roszczenie o zapłatę obejmuje całą należność.
Pomocnicze
u.g.n. art. 71 § ust. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa skutki wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w postaci zmniejszenia opłaty rocznej proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w tym roku. Brak analogicznego mechanizmu dla zbycia prawa.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku, w tym wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
k.c.
Kodeks cywilny
u.g.n.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego obciąża pierwotnego użytkownika wieczystego, jeśli prawo przysługiwało mu w dniu powstania obowiązku zapłaty. • Opłata roczna nie ma charakteru zobowiązania realnego. • Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują jednokrotne pobieranie opłaty rocznej za cały rok.
Odrzucone argumenty
Opłata roczna powinna być dzielona proporcjonalnie do okresu korzystania z gruntu przez zbywcę i nabywcę. • Opłata roczna ma charakter zobowiązania realnego.
Godne uwagi sformułowania
Kwestia skuteczności zwolnienia się przez pozwaną „z ciążącego na niej obowiązku wniesienia opłaty rocznej za rok 2008 w pełnej wysokości” nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz ich oceny prawnej. • Roszczenie o zapłatę opłaty rocznej powstaje z nadejściem kolejnego roku trwania użytkowania wieczystego. • Opłata obejmuje należność „z góry za dany rok” (art. 71 ust. 4 zd. 1 u.g.n.). • W ocenie Sądu dłużniczką taką była pozwana; jej bowiem prawo użytkowania wieczystego przysługiwało w dniu 01 stycznia 2008 roku. • Fakt zbycia tego prawa nie doprowadził do zmiany dłużnika na nabywcę użytkowania wieczystego. • W odniesieniu do obowiązku uiszczenia opłaty rocznej teza o istnieniu zobowiązania realnego nie znajduje oparcia w unormowaniach Kodeksu cywilnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Takiemu poglądowi przeczy treść art. 71 ust. 4 u.g.n., z którego wprost wynika, że opłata roczna pobierana jest jednokrotnie, za cały rok korzystania przez użytkownika wieczystego z cudzego gruntu. • Czynność ta bowiem zawsze wymaga zachowania formy aktu notarialnego, strony mogą zatem z pomocą notariusza określić, w jaki sposób chcą uwzględnić w swych rozliczeniach fakt dokonania (lub konieczności dokonania w przyszłości) opłaty rocznej.
Skład orzekający
Iwona Wróblewska – Pokora
przewodniczący
Paweł Iwaniuk
sędzia
Beata Janiszewska
sędzia (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w przypadku zbycia prawa w trakcie roku kalendarzowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia prawa użytkowania wieczystego w trakcie roku kalendarzowego i interpretacji art. 71 ust. 4 u.g.n. w kontekście powstania obowiązku zapłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń przy zbyciu nieruchomości, a interpretacja sądu w kwestii opłaty rocznej jest istotna dla praktyków rynku nieruchomości.
“Kto płaci opłatę roczną za użytkowanie wieczyste, gdy sprzedasz grunt w połowie roku?”
Dane finansowe
opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego: 1106,4 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 146 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.