III ZS 9/13

Sygn. akt III ZS 9/13 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 13 sierpnia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Halina Kiryło 
 
Protokolant Halina Kurek 
w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości 
na uchwałę Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Notariuszy Izby Notarialnej w K. 
nr …/13/170 z dnia 2 marca 2013 r. , 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 13 sierpnia 2013 r., 
 
 
uchyla § 1 pkt 3 i 4 zaskarżonej uchwały. 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Notariuszy Izby Notarialnej w K. w § 1 
uchwały nr …/13/170 z dnia 2 marca 2013 r. (dalej jako uchwała) zmieniło uchwałę 
Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Notariuszy nr …/00/110 z dnia 2 czerwca 
2000 r., nadając poszczególnym punktom § 1 nową treść. Zgodnie z pkt 1 
notariusze mają obowiązek pisemnego zgłoszenia Radzie Izby Notarialnej 

 
 
2 
nieobecności 
na 
walnym 
zgromadzeniu 
notariuszy 
Izby 
lub 
zamiaru 
wcześniejszego wyjazdu w terminie 14 dni przed odbyciem zgromadzenia. Na 
mocy pkt 2 notariusze, asesorzy i aplikanci notarialni mają obowiązek pisemnego 
zgłaszania Radzie obecności na szkoleniu w terminie 14 dni przed odbyciem 
szkolenia. Z kolei w pkt 3 nałożono na notariuszy obowiązek zapłaty kwoty 200 zł 
za każdy dzień nieobecności na walnym zgromadzeniu w przypadku niezgłoszenia 
nieobecności w trybie przewidzianym w treści uchwały oraz za każdy dzień 
nieobecności na szkoleniu, pomimo zgłoszenia obecności na szkoleniu, płatnej na 
wezwanie Rady Izby. W pkt 4 przyjęto zaś, że w przypadkach losowych można 
odstąpić od egzekwowania obowiązku przewidzianego w pkt 3. 
 
Minister Sprawiedliwości zaskarżył uchwałę w zakresie § 1 pkt 3 i 4. Zarzucił 
ich sprzeczność z art. 7 i art. 17 Konstytucji RP oraz z art. 30 § 1 pkt 7, art. 17 i 
art. 29 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (jednolity tekst: 
Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) przez przekroczenie kompetencji 
ustawowych 
walnego 
zgromadzenia 
notariuszy 
izby 
notarialnej. 
Minister 
Sprawiedliwości wniósł o uchylenie § 1 pkt 3 i 4 zaskarżonej uchwały i przekazanie 
sprawy Walnemu Zgromadzeniu Notariuszy Izby Notarialnej w K. do ponownego 
rozpoznania. 
 
W uzasadnieniu skargi Minister Sprawiedliwości wskazał, że podstawę 
prawną uchwały stanowił art. 30 § 1 pkt 7 w związku z art. 17 i art. 29 § 3 Prawa o 
notariacie. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, przepis art. 30 § 1 pkt 7 Prawa o 
notariacie nie stanowi podstawy prawnej dla podjęcia uchwały o treści zawartej w 
jej § 1 pkt 3 i 4. Zaskarżona uchwała ustanawia obowiązek majątkowy obciążający 
notariuszy, który swoim charakterem zbliża się do swoistej kary, nakładanej w 
przypadku niezastosowania się przez notariusza do postanowień tej uchwały. 
Zgodnie zaś ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wszelkie świadczenia pieniężne 
nakładane przez organy samorządu zawodowego na członków tego samorządu 
muszą mieć podstawę ustawową (wyroki z dnia 27 września 2012 r., SDI 25/12, 
LEX nr 1226772 i z dnia 8 maja 2013 r., III ZS 4/13 niepubl.). Z przepisów art. 31 
ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z 
własności mogą wynikać tylko z ustawy. Jedyną podstawę dla uchwalania przez 
organ 
samorządu 
notarialnego 
obligatoryjnych 
świadczeń 
o 
charakterze 

 
 
3 
majątkowym na rzecz organów samorządu stanowi zaś art. 23 Prawa o notariacie, 
który odnosi się do miesięcznych składek. Obowiązek uiszczania opłaty w 
przypadku nieobecności notariusza na zgromadzeniu lub szkoleniu nie wynika 
także z art. 17 lub art. 29 § 3 Prawa o notariacie. Wynikający z tego ostatniego 
przepisu obowiązek uczestniczenia w walnym zgromadzeniu ma charakter 
samorządowy 
i 
publicznoprawny, 
sankcjonowany 
odpowiedzialnością 
dyscyplinarną, a nie finansową. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył co następuje: 
 
 
Skarga jest uzasadniona z powodu braku ustawowej materialnoprawnej 
podstawy do podjęcia przez walne zgromadzenie notariuszy izby notarialnej 
uchwały zobowiązującej notariuszy izby do świadczeń pieniężnych na rzecz tej 
izby. 
 
Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji własność może być ograniczona tylko w 
drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. 
Tymczasem § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały, przewidujący sankcję pieniężną za 
nieuzasadnioną nieobecność na zgromadzeniu notariuszy izby lub na szkoleniu, nie 
ma upoważnienia w Prawie o notariacie ani w żadnej innej ustawie. To 
postanowienie narusza tym samym art. 7 w związku z art. 17 Konstytucji, z których 
wynika, że organy samorządu zawodowego działają na podstawie i w granicach 
prawa. W tym samym kierunku wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 
maja 2013 r., III ZS 4/13 (niepublikowany), którym uchylono uchwałę Krajowej Rady 
Notarialnej wprowadzającą obowiązek wniesienia przez notariusza opłaty za 
dokonanie wpisu aktu poświadczenia dziedziczenia do rejestru tych aktów. 
 
Na podstawie art. 50 Prawa o notariacie, za przewinienia zawodowe 
notariusz 
odpowiada 
dyscyplinarnie. 
Ustawa 
ta 
nie 
przewiduje 
innej 
odpowiedzialności za naruszenie przez notariusza jego obowiązków związanych z 
członkostwem w samorządzie zawodowym. Za naruszenie obowiązku uczestnictwa 
w walnym zgromadzeniu (art. 29 § 3 Prawa o notariacie) lub obowiązku stałego 
podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 17 tego Prawa) notariusz może ponosić 
odpowiedzialność dyscyplinarną, jeżeli jego zachowanie spełnia znamiona 

 
 
4 
„przewinienia zawodowego” w rozumieniu art. 50 Prawa o notariacie. Nie jest 
natomiast dopuszczalne tworzenie w drodze uchwały walnego zgromadzenia 
notariuszy izby notarialnej innych form odpowiedzialności niż przewidziana w 
ustawie, nawet gdyby nie było to powiązane z naruszeniem prawa własności. 
 
Zaskarżona uchwała narusza także art. 30 § 1 pkt 7 Prawa o notariacie. 
Według tego przepisu, do zakresu działania walnego zgromadzenia notariuszy izby 
notarialnej należy załatwianie innych spraw (niż wymienione w pkt 1-6) w zakresie 
działania notariatu. „Inne sprawy” nie obejmują zagadnień, do regulacji których 
wymagana jest ustawa, tak jak w rozpoznawanej sprawie (art. 64 ust. 3 
Konstytucji). Zaskarżona uchwała została zatem podjęta z przekroczeniem 
kompetencji przysługujących walnemu zgromadzeniu notariuszy izby notarialnej. 
Natomiast uchwała ta nie narusza art. 29 § 3 i art. 17 Prawa o notariacie, gdyż nie 
dotyczy obowiązku uczestnictwa w zgromadzeniu notariuszy izby i obowiązku 
stałego 
podnoszenia 
kwalifikacji 
zawodowych, 
a 
jedynie 
wprowadza 
niedopuszczalne sankcje ich naruszenia. 
 
Z tych względów na podstawie art. 47 § 2 Prawa o notariacie Sąd Najwyższy 
uchylił uchwałę w zaskarżonej części. Sprawa nie została jednakże przekazana do 
ponownego rozpoznania organowi samorządu – czego wymaga ten przepis – gdyż 
leży ona poza jego właściwością określoną w art. 30 § 1 Prawa o notariacie.