III ZS 5/12

Sygn. akt III ZS 5/12 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 13 lipca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Hajn 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
 
Protokolant Halina Kurek 
w sprawie ze skargi Ministra Zdrowia 
na uchwałę Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych  z dnia 13 stycznia 2012 r., 
Nr 45/ III / 2012 w sprawie przyjęcia Regulaminu zakresu i zasad działania 
wizytatorów Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych, w części dotyczącej § 11 
pkt 5, § 13 ust. 3 i 4, § 15 ust. 2 oraz  § 23 ust. 9 Regulaminu 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 13 lipca 2012 r., 
 
 
1. w zaskarżonym Regulaminie uchyla § 13 ust. 3 i 4 w części 
zawierającej 
zwrot 
"pod 
rygorem 
odpowiedzialności 
dyscyplinarnej" oraz § 15 ust. 2 pkt 1 w części dotyczącej 
"zadań, struktury organizacyjnej oraz kierownictwa MLD, w 
którym 
kontrolowany 
wykonuje 
czynności 
diagnostyki 
laboratoryjnej" i pkt 2 w całości,  
2. w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy. 

 
 
2 
 
Uzasadnienie 
 
 
Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych (dalej jako Krajowa Rada), na 
mocy § 1 uchwały nr 45/III/2012 z dnia 13 stycznia 2012 r. (dalej jako uchwała), 
przyjęła regulamin zakresu i zasad działania wizytatorów Krajowej Rady 
Diagnostów Laboratoryjnych (dalej jako regulamin). 
 
Minister Zdrowia wniósł w dniu 7 maja 2012 r. skargę na uchwałę 
zaskarżając ją w zakresie § 1 uchwały w związku z § 11 pkt 5, § 13 ust. 3 i 4; § 15 
ust. 2 oraz § 23 ust. 9 regulaminu. Zaskarżonej uchwale Minister Zdrowia zarzucił 
naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce 
laboratoryjnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r., Nr 144, poz. 1529 ze zm., dalej jako 
ustawa) poprzez uchwalenie § 11 ust. 5; § 15 ust. 2 oraz § 23 ust. 9 regulaminu, 
które to przepisy wykraczają poza upoważnienie ustawowe i prowadzą do 
przyznania wizytatorom Krajowej Rady zbyt szerokich uprawnień w zakresie 
przeprowadzonego przez nich postepowania kontrolnego. Minister Zdrowia zarzucił 
również zaskarżonej uchwale naruszenie art. 56 ust. 1 ustawy poprzez określenie w 
§ 13 ust. 3 i 4 regulaminu, że kontrolowany oraz kierownik medycznego 
laboratorium 
diagnostycznego 
mają 
obowiązek 
uczestniczyć 
w 
wizytacji 
medycznego laboratorium diagnostycznego pod rygorem odpowiedzialności 
dyscyplinarnej. Minister Zdrowia wniósł o uchylenie uchwały Krajowej Rady w 
zaskarżonej części.  
 
W odpowiedzi na skargę Ministra Zdrowia, Krajowa Rada wniosła o jej 
oddalenie w całości. 
 
Sąd Najwyższy zważył co następuje: 
 
Skarga Ministra Zdrowia okazała się częściowo zasadna. 
Za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia przez § 11 pkt 5 
regulaminu przepisu art. 13 ust. 1 ustawy. Zaskarżony przepis regulaminu stanowi 
wyraźnie, że wizytator może sporządzać kopie i odpisy tylko takich zapisów i 
dokumentów, 
które 
są 
niezbędne, 
a 
zatem 
absolutnie 
konieczne 
do 

 
 
3 
udokumentowania przebiegu postępowania kontrolnego i jego wyników. Zawarta w 
§ 11 pkt 5 przesłanka niezbędności sprawia, że wizytator nie może żądać – wbrew 
wywodom skargi Ministra Zdrowia – dowolnych dokumentów. 
Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia przez § 23 ust. 9 regulaminu 
przepisów art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Zarzut ten Minister Zdrowia uzasadnia 
naruszeniem prawa do prywatności poprzez brak obowiązku uzyskania zgody na 
utrwalenie obrazu lub dźwięku, bądź obowiązku poinformowania wszystkich 
uczestniczących w wizytacji o utrwalaniu obrazu lub dźwięku. Zgodnie z art. 13 ust. 
1 ustawy wizytatorzy przeprowadzają kontrolę oraz dokonują oceny wykonywania 
czynności diagnostyki laboratoryjnej. Przepis art. 13 ust. 2 ustawy określa z kolei 
przykładowe i podstawowe uprawnienia wizytatorów, wymieniając wśród nich: 1) 
wizytowanie pomieszczeń; 2) obserwowanie sposobu wykonywania czynności; 3) 
żądanie informacji, wyjaśnień i udostępnienia dokumentacji medycznej; 4) 
wydawanie zaleceń powizytacyjnych. Z kolei stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy 
wizytator ma obowiązek przedstawić kontrolowanemu diagnoście protokół z 
wizytacji. 
Przepis § 23 ust. 9 regulaminu przewiduje możliwość utrwalenia przebiegu i 
wyników wizytacji za pomocą środków utrwalających obraz lub dźwięk. Efekt 
takiego utrwalenia stanowi załącznik do protokołu. Utrwalenie nie zastępuje 
protokołu, lecz go uzupełnia i pozwala zweryfikować zarówno samemu 
kontrolowanemu, jak i podmiotom kontrolującym działalność wizytatora, zgodność 
protokołu oraz ewentualnych zaleceń bądź stwierdzonych nieprawidłowości z 
rzeczywistym stanem faktycznym. Niewątpliwie takie rozwiązanie służy rzetelnemu 
przeprowadzeniu kontroli i zwiększa poziom ochrony praw kontrolowanego. Nie 
sposób uznać, w kontekście obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 3 i 4 ustawy, że 
przepis § 23 ust. 9 regulaminu narusza art. 13 ust. 1 i 2 ustawy, skoro odnosi się do 
zasad przeprowadzenia kontroli lub oceny przez wizytatorów. W uzasadnieniu 
skargi Minister Zdrowia podnosi sprzeczność § 23 ust. 9 regulaminu z prawem do 
prywatności. Nie powołał jednak żadnych przepisów w podstawach skargi, ani nie 
przedstawił żadnego wywodu w tym zakresie. Przepis art. 13 ust. 1 i 2 ustawy nie 
traktuje zaś o prawie do prywatności, a tylko ten przepis został powołany przez 

 
 
4 
Ministra Zdrowia w podstawach skargi. Zwalnia to Sąd Najwyższy z konieczności 
szerszego merytorycznego ustosunkowania się do tego zarzutu.  
Za zasadny Sąd Najwyższy uznał natomiast zarzut częściowej sprzeczności 
§ 13 ust. 3 i 4 regulaminu z art. 56 ust. 1 ustawy. Te przepisy regulaminu 
wprowadzają rygor odpowiedzialności dyscyplinarnej za nieuczestniczenie w 
wizytacji przez kontrolowanego diagnostę (ust. 3) i przez kierownika laboratorium, 
jeżeli jest on diagnostą laboratoryjnym (ust. 4). W pierwszej kolejności należy 
zaznaczyć, że z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika jednoznacznie, iż w 
granicach pieczy samorządu zawodowego nad należytym wykonywaniem zawodu 
przez jego członków nie mieści się samoistne, bez wyraźnego upoważnienia 
ustawowego, regulowanie przez samorząd zawodowy podstaw odpowiedzialności 
dyscyplinarnej (wyrok z 16 września 2004 r., III ZS 1/04 OSNP 2005 nr 7, poz. 
104). Tymczasem przepisy § 13 ust. 3 i 4 regulaminu stanowi samoistnie o uznaniu 
za czyn zagrożony sankcjami dyscyplinarnymi wymienionych w obu ustępach 
zachowań kontrolowanego diagnosty laboratoryjnego oraz kierownika laboratorium, 
w którym kontrolowany wykonuje czynności diagnosty. Przepisy ustawy odnoszące 
się do odpowiedzialności dyscyplinarnej diagnostów stanowią zaś jednoznacznie, 
za jakie zachowania diagności taką odpowiedzialność ponoszą i nie przewidują 
uprawnienia dla Krajowej Rady do poszerzenia zakresu odpowiedzialności 
dyscyplinarnej. 
Przepis 
art. 
56 
ust. 
1 
ustawy 
stanowi, 
że 
podstawą 
odpowiedzialności dyscyplinarnej diagnosty laboratoryjnego jest 1) zawinione, 
nienależyte wykonywanie czynności diagnostyki laboratoryjnej; 2) czyn sprzeczny z 
zasadami etyki zawodowej; 3) czyn sprzeczny z przepisami dotyczącymi 
wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej. Ponadto, ustawa zastrzega 
kompetencję do kształtowania zasad etyki zawodowej do właściwości Krajowego 
Zjazdu Diagnostów Laboratoryjnych (art. 44 pkt 6 ustawy). Ustawa nie upoważnia 
zatem Krajowej Rady do uszczegóławiania zachowań diagnostów laboratoryjnych 
sprzecznych z zasadami etyki zawodowej. Wreszcie, Krajowa Rada wywodzi 
uprawnienia do ukształtowania treści § 13 ust. 3 regulaminu z przepisu art. 13 ust. 
2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym wizytator ma prawo obserwowania sposobu 
wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej. Z uprawnienia wizytatora nie 
wynika jednak żaden obowiązek po stronie kontrolowanego. Tym bardziej z 

 
 
5 
przepisu tego nie wynika obowiązek udziału w postępowaniu kontrolnym kierownika 
laboratorium. 
Zasadny okazał się także podniesiony w skardze Ministra Zdrowia zarzut 
naruszenia przez § 15 ust. 2 regulaminu przepisów art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. 
Zaskarżony przepis pozwala żądać od kontrolowanego diagnosty laboratoryjnego 
dokumentów lub informacji dotyczących: 1) adresu, nazwy, zadań, struktury 
organizacyjnej oraz kierownictwa Medycznego Laboratorium Diagnostycznego, w 
którym kontrolowany wykonuje czynności diagnostyki laboratoryjnej; 2) nazwy, 
formy 
organizacyjno-prawnej, 
siedziby 
i 
adresu 
podmiotu 
prowadzącego 
laboratorium oraz numeru wpisu w odpowiednim rejestrze. W ten sposób 
kontrolowany 
diagnosta 
może 
zostać 
zobowiązany 
do 
przedstawienia 
szczegółowych danych o podmiocie prowadzącym laboratorium, do których to 
danych może nie mieć dostępu (struktura organizacyjna, zadania, kierownictwo). 
Wymienione w § 15 ust. 2 regulaminu dane pokrywają się z danymi znajdującymi 
się w dyspozycji Krajowej Rady. Wpis do prowadzonej przez Krajową Radę 
ewidencji laboratoriów obejmuje bowiem nazwę laboratorium, jego siedzibę i adres 
oraz nazwę, formę organizacyjno-prawną, siedzibę i adres podmiotu prowadzącego 
laboratorium i numer w odpowiednim rejestrze lub ewidencji działalności 
gospodarczej. Ponadto szereg danych, o których mowa w § 15 ust. 2 regulaminu 
podlega wpisowi do księgi rejestrowej podmiotu leczniczego na podstawie § 5 i 6 
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2011 r. w sprawie 
szczegółowego zakresu danych objętych wpisem do rejestru podmiotów 
wykonujących działalność leczniczą oraz szczegółowego trybu postępowania w 
sprawach dokonywania wpisów, zmian w rejestrze oraz wykreśleń z tego rejestru 
(Dz.U. Nr 221, poz. 1319), a zgodnie z art. 17 ustawy laboratorium można 
prowadzić wyłącznie jako przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego lub jednostkę 
organizacyjną przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego, instytutu badawczego albo 
uczelni medycznej. Z kolei warunkiem rozpoczęcia działalności leczniczej przez 
podmiot leczniczy jest uzyskanie wpisu do odpowiedniego rejestru (art. 103 w 
związku z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności 
leczniczej, Dz.U. Nr 112, poz. 654 ze zm). 

 
 
6 
Zasadnicze znaczenie dla uznania zarzutu sprzeczności § 15 ust. 2 
regulaminu z art. 13 ustawy ma jednak konstatacja, że przepis ten upoważnia 
Krajową Radę jedynie do kontroli i oceny wykonywania przez diagnostę 
laboratoryjnego „czynności diagnostyki laboratoryjnej”. Przepis ten nie upoważnia 
Krajowej Rady do dokonywania kontroli samego laboratorium lub weryfikacji, w 
ramach kontroli diagnosty laboratoryjnego, danych stanowiących podstawę wpisu 
do ewidencji laboratoriów. Uzyskanie wszystkich danych, o których mowa w § 15 
ust. 2 regulaminu nie jest zatem konieczne do wykonywania przez Krajową Radę 
kompetencji, o której mowa w art. 13 ustawy. Do dokonania kontroli wystarczające 
jest wskazanie nazwy i adresu laboratorium, w którym diagnosta wykonuje 
czynności diagnostyki laboratoryjnej.    
 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 41 ust. 1 
ustawy o diagnostyce laboratoryjnej.