III ZS 2/09

Wyrok z dnia 19 sierpnia 2009 r. III ZS 2/09 Uchwała rady izby komorniczej sprzeciwiająca się wykonaniu uchwały Krajowej Rady Komorniczej jest sprzeczne z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwałę Rady Izby Komorniczej w W. [...] z dnia 5 listopada 2008 r., u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę. U z a s a d n i e n i e Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), wniósł o uchylenie z powodu sprzeczności z prawem uchwały [...] Rady Izby Komorniczej w W., podjętej dnia 5 listopada 2008 r. Według tej uchwały „zlecenie wizytacji kancelarii komorników sądowych należy wyłącznie do zakresu działania poszczególnych rad izb, a uchwała Krajowej Rady Komorniczej z dnia 11 maja 2008 r. jest nieskuteczna wobec członków Izby Komorniczej w W.”. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podniesiono, że wymieniona w niej uchwała Kra- jowej Rady Komorniczej z dnia 11 maja 2008 r. [...] w § 6 pkt 2 i 3 daje tej Radzie prawo zlecania wizytacji kancelarii komorniczych. Ponieważ według art. 93 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji zlecanie wizytacji kancelarii komorni- ków sądowych należy wyłącznie do zakresu działania poszczególnych rad izb ko- morniczych, to nie może ona być uznana za wiążącą wobec tych rad. Rada Izby Ko- morniczej w W. wezwała komorników należących do tej Izby, aby postępowali zgod- 2 nie z art. 93 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy i udostępniali do wglądu akta komornikom - wizytatorom legitymującym się zleceniem przeprowadzenia kontroli wydanym przez właściwą radę izby komorniczej. We wniosku o uchylenie tej uchwały Minister Sprawiedliwości podniósł, że na- rusza ona art. 65 ust.1 i 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, przewidujący sprawowanie nadzoru nad komornikami przez Krajową Radę Komorniczą. Nadzór ten jest niezależny od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i pre- zesów sądów. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości podstawowym instrumentem nad- zoru sprawowanego przez Krajową Radę Komorniczą są wizytacje dokonywane przez komorników - wizytatorów, wyznaczonych przez tę Radę dla poszczególnych izb komorniczych na podstawie upoważnienia z art. 65 ust. 2 tej ustawy. Kompeten- cja Krajowej Rady Komorniczej w zakresie wyznaczania komorników - wizytatorów nie stanowi jedynej formy nadzoru tej Rady, a przyjęcie odmiennego stanowiska czy- niłoby nadzór Rady Krajowej iluzorycznym. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że art. 85 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zakresie opisu kompetencji Krajowej Rady Komorniczej używa zwrotu „w szczególności”, czyli że nie jest to ka- talog wyczerpujący. Przepis art. 93 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, zaliczający do zakresu działania rady izby komorniczej zlecanie komornikom - wizytatorom dokonania wizy- tacji wyznaczonej kancelarii komorniczej w istocie rzeczy przenosi uprawnienia nad- zorcze zastrzeżone dla Krajowej Rady Komorniczej na niższy poziom, to jest na po- ziom rady izby. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości niedopuszczalne jest przyjęcie konkurencyjnej uchwały przez radę izby komorniczej, której celem jest wyłączenie skuteczności uchwały Krajowej Rady Komorniczej, będącej reprezentantem wszyst- kich komorników. Rada Izby Komorniczej w W., przedstawiając inny pogląd prawny niż wyrażony w uchwale Rady Krajowej, mogła jedynie podjąć działania prawne zmierzające do jej uchylenia z powodu sprzeczności z prawem. W odpowiedzi na wniosek Ministra Sprawiedliwości Rada Izby Komorniczej w W. wniosła o jego nieuwzględnienie. Jej zdaniem uchwała Krajowej Rady Komorni- czej z dnia 11 maja 2008 r. [...] jest sprzeczna z art. 65 ust. 2 i art. 85 ust. 1 pkt 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a także narusza art. 93 ust. 1 pkt 5 tej ustawy przyznający prawo zlecania wizytacji kancelarii komorniczych wyłącznie ra- dzie izby komorniczej. Mimo występujących sprzeczności z prawem Minister Spra- wiedliwości nie wystąpił z wnioskiem o uchylenie tej uchwały, a wystąpienie Rady Izby w W. do Krajowej Rady Komorniczej o jej zmianę było bezskuteczne. Zaskarżo- 3 na uchwała została wydana w celu usunięcia stanu niepewności, czy komornik w razie wizytacji zleconej przez Radę Krajową ma postępować zgodnie z ustawą o ko- mornikach sądowych i egzekucji, czy podporządkować się sprzecznej z nią uchwale Rady Krajowej, przy czym postępowanie zgodne z ustawą mogłoby narazić go na odpowiedzialność dyscyplinarną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Ministra Sprawiedliwości jest uzasadniony. W rozpoznawanej spra- wie pierwszym zagadnieniem do rozstrzygnięcia jest zagadnienie kompetencji Rady Izby Komorniczej w W. do podjęcia uchwały o takiej treści, jak uchwała zaskarżona przez Ministra Sprawiedliwości. Dopiero w razie dokonania pozytywnego ustalenia w tym zakresie, może pojawić się kwestia merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej uchwały. Zdaniem Sądu Najwyższego Rada Izby Komorniczej w W. nie miała kompe- tencji do podjęcia zaskarżonej uchwały. Uchwała ta wzywała bowiem komorników tej Izby do niepodporządkowania się uchwale Krajowej Rady Komorniczej, co nie jest dozwolone przez ustawę o komornikach sądowych i egzekucji. Nie ma wprawdzie przepisu, który stanowiłby, że uchwały Krajowej Rady Komorniczej są wiążące dla izb komorniczych - czyli dla komorników zrzeszonych w izbie i jej organów - ale wy- nika to w sposób oczywisty z hierarchii tych podmiotów. Nie jest niezbędne regulo- wanie tego w ustawie. Natomiast możliwość podjęcia przez radę izby komorniczej uchwały odmawiającej podporządkowania się uchwale Rady Krajowej istniałaby tylko wtedy, gdyby ustawa to przewidywała. Takiej regulacji jednak nie ma (zob. w szcze- gólności art. 93 ustawy), stąd uchwała Rady Izby Komorniczej w W. jest podjęta sprzecznie z prawem. Rada izby komorniczej, w przypadku, gdy uważa uchwałę Rady Krajowej za sprzeczną z prawem, może tylko podjąć działania o charakterze niewładczym, to jest zwrócić się do niej o ponowne rozważenie danej sprawy lub wy- stąpić do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o zaskarżenie takiej uchwały do Sądu Najwyższego na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Jeżeli te działania rady izby okażą się bezskuteczne, to jest ona zobowią- zana do przestrzegania tej uchwały. Wynika stąd, że podjęcie przez radę izby ko- morniczej uchwały sprzeciwiającej się wykonaniu uchwały Krajowej Rady Komorni- czej jest sprzeczne z prawem. 4 Z tych względów orzeczono jak w sentencji. ========================================