III ZS 2/07

Sygn. akt III ZS 2/07 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 lutego 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Myszka 
SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie ze skargi Ministra Zdrowia 
na uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych /.../ z dnia 12 
czerwca 2006 r. w sprawie przeszkolenia A. S. po przerwie dłuższej niż 5 lat w 
wykonywaniu zawodu pielęgniarki  
i na § 1 pkt 1  uchwały Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia 
31 października 2006 r. w sprawie skierowania na przeszkolenie po przerwie 
dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i położnej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 lutego 2007 r., 
 
uchyla obie uchwały w zaskarżonej części. 
 
Uzasadnienie 
 
 
Na podstawie uchwały Nr 44/P/IV/2006 z dnia 12 czerwca 2006 r.wydanej na 
podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie 
pielęgniarek i położnych (Dz.U. Nr 41, poz. 178 ze zm.) i art. 15 ust. 1 ustawy z 
dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 
602 ze zm.) oraz uchwały Nr 8/IV/2005 r. ORPiP z dnia 9 marca 2005 r. w sprawie 
przyjęcia programu przeszkolenia, które pielęgniarka i położna powinna odbyć po 
przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu, Prezydium Okręgowej Rady 
Pielęgniarek i Położnych /.../ uchwałą z dnia 31 października 2006 r. stwierdziło, iż 

 
 
2 
A. S. posiada przerwę dłuższą niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki oraz że 
powinna odbyć przeszkolenie w SP ZOZ Szpitalu Wojewódzkim zgodnie z 
obowiązującym regulaminem. 
 
W dniu 24 stycznia 2007 r. skargę na powyższe uchwały złożył Minister 
Zdrowia, zaskarżając je w całości. Zarzucił ich sprzeczność z prawem oraz 
naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i 
położnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm.) w zw. z art. 10 pkt 
2 i 3  ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych 
(Dz.U. z 1991 r. Nr 41, poz. 178 ze zm.). Skarżący podniósł, iż organ samorządu 
zawodowego określając obowiązek odbycia przez A. S. przeszkolenia po przerwie 
w wykonywaniu zawodu pielęgniarki trwającej dłużej niż 5 lat, nie uwzględnił faktu 
ukończenia przez pielęgniarkę, w okresie przerwy i przed złożeniem wniosku o 
ponowne 
dopuszczenie 
do 
wykonywania 
zawodu, 
wyższych 
studiów 
pielęgniarskich na Wydziale Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej […]  i 
uzyskania przez nią tytułu magistra. W uzasadnieniu wskazał, iż kończąc studia 
magisterskie na kierunku pielęgniarstwo,  A. S. znalazła się w sytuacji analogicznej 
do tej, w której należy umiejscowić osobę, która po raz pierwszy uzyskuje możność 
uzyskania stwierdzenia prawa wykonywania zawodu pielęgniarki (art. 11 ust. 2 pkt 
2 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej). Fakt, iż 
ukończenie przez A. S. szkoły pielęgniarskiej, będącej szkołą wyższą prowadzącą 
kształcenie w formie studiów magisterskich, nastąpiło w momencie, gdy posiadała 
już ona stwierdzone prawo wykonywania zawodu pielęgniarki, nie może skutkować 
w stosunku do pielęgniarki wymaganiami idącymi dalej niż te, które ustawa o 
zawodach pielęgniarki i położnej stawia przed osobą, która dopiero w następstwie 
ukończenia szkoły pielęgniarskiej nabywa uprawnienie do ubiegania się o 
stwierdzenie prawa wykonywania zawodu (pierwotne nabycie prawa wykonywania 
zawodu pielęgniarki w następstwie ukończenia szkoły pielęgniarskiej). Zaskarżone 
uchwały abstrahują od dyspozycji zawartej w ramach art. 10 pkt 2 i 3 ustawy o 
samorządzie pielęgniarek i położnych. W myśl tego przepisu członkowie 
samorządu pielęgniarek i położnych mają prawo korzystać z pomocy okręgowych 
izb pielęgniarek i położnych w zakresie zapewnienia właściwych warunków 
wykonywania zawodu jak i prawo do korzystania z ochrony i pomocy prawnej 

 
 
3 
organów izb. Sam samorząd zawodowy został bowiem powołany nie tylko do 
sprawowania pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu pielęgniarki i 
położnej, ale też w celu dbałości o interesy zawodowe, społeczne i gospodarcze 
całego środowiska zawodowego pielęgniarek, a także o interesy poszczególnych 
członków tej grupy zawodowej. W sprawie niniejszej samorząd nie dostrzegł istoty 
sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się A. S., i potraktował ją jak każdą inną osobę, 
która w okresie przerwy nie miała nic wspólnego z zawodem pielęgniarki. Ugodził 
tym samym w istotny sposób w interes zawodowy pielęgniarki, w znacznym stopniu 
utrudniając jej racjonalne kontynuowanie działalności zawodowej. Taka wykładnia 
art. 15 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej w ocenie skarżącego pozostaje w 
sprzeczności z obowiązującym prawem i wykracza poza  konstytucyjne 
ograniczenie wolności wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji). 
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych uchwał. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
I.  Ustawa z dnia 19 kwietnia o samorządzie pielęgniarek i położnych (dalej w 
skrócie: s.p.p.) przewiduje dwa tryby zaskarżania uchwał organów samorządu 
pielęgniarek i położnych: w drodze skargi Ministra Zdrowia ( i Opieki Społecznej) do 
Sądu Najwyższego (art. 6) oraz  w drodze skargi ministra właściwego do spraw 
zdrowia do sądu administracyjnego (art. 24 ust. 3). Kwestią wstępną, która wymaga 
rozważenia, jest  sprawa właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego do rozpoznania 
skargi Ministra Zdrowia na uchwałę  Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych z 
dnia 28 lutego 2006 r., stwierdzającej, że . S. podlega przeszkoleniu po przerwie 
dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki . Uchwałą Prezydium tej 
Rady z dnia 9 maja 2006 r.  określono miejsce i czas trwania przeszkolenia. 
 
Stosownie do art. 6 ustawy s.p.p. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może 
zaskarżyć do Sądu Najwyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem uchwały 
organu izby w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Sąd Najwyższy 
utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub ją uchyla. W myśl art. 24   ust. 3 
Minister właściwy do spraw zdrowia może zaskarżyć do sądu administracyjnego 
prawomocną uchwałę samorządu pielęgniarek i położnych w sprawach, o których 

 
 
4 
mowa w ust. 2; są to uchwały okręgowej rady w sprawie stwierdzenia prawa 
wykonywania zawodu, wpisania na listę członków okręgowej rady bądź skreślenia z 
tej listy. W art. 4 ust. 1 ustawy zostały określone zadania samorządu, obejmujące 
m. in. sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu, 
ustalanie standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych 
obowiązujących na poszczególnych stanowiskach pracy, zatwierdzanych przez 
Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, opiniowanie programu kształcenia 
zawodowego. Ustęp drugi tego przepisu wskazuje formy wykonywania zadań przez 
samorząd  i wymienia pośród nich stwierdzanie prawa wykonywania zawodu 
pielęgniarki  i prawa wykonywania zawodu położnej oraz prowadzenie rejestru 
pielęgniarek i położnych.  
 
W przytoczonym kontekście normatywnym wymaga wyjaśnienia przede 
wszystkim  charakter uchwały podjętej przez Okręgową Radę Pielęgniarek i 
Położnych, w szczególności, czy jest to uchwała, której przedmiotem jest 
stwierdzenie prawa wykonywania zawodu. 
 Należy dojść do wniosku, że wymieniona uchwała nie stanowi uchwały 
stwierdzającej prawo wykonywania zawodu. Wynika to z jej treści, powołanej w 
uchwale podstawy prawnej jej wydania, a także stąd, że pielęgniarka A. S. korzysta 
już z prawa wykonywania zawodu. Powołany w uchwale przepis art. 24 ust. 1 pkt 6 
ustawy s.p.p. dotyczy upoważnienia okręgowej rady prowadzenia bieżących spraw 
izby i wykonywania zadań zleconych przez Naczelną Radę, przepis art. 15 ust. 1 
ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. (Dz. U. 2001, Nr. 57, poz. 602 ze zm., w skr.: z.p.p.) o 
zawodach pielęgniarki i położnej dotyczy  spraw podjęcia  wykonywania zawodu 
pielęgniarki lub położnej po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego 
lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Istotnie, w 
rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest obowiązek odbycia  przeszkolenia 
przez A. S. po przewie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Jest to 
materia, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy s.p.p. związana z ustalaniem 
standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych pielęgniarek (i 
położnych) . Uchwały organów izby pod zarzutem ich sprzeczności z prawem 
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego.  
 

 
 
5 
II. Powołana ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej w art. 11 ust. 2 
stanowi, że  prawo wykonywania zawodu pielęgniarki (położnej) uzyskuje osoba, 
która, poza posiadaniem obywatelstwa polskiego (wyjątki określają dalsze przepisy 
ustawy), posiadaniem dyplomu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej, 
posiadaniem pełnej zdolności do czynności prawnych i stanem zdrowia 
pozwalającym na wykonywanie zawodu -  odbyła wymagany staż podyplomowy. 
Sprawy  odbywania stażu podyplomowego szczegółowo określa przepis art. 9 
ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 
czerwca 1992 r. w sprawie trybu postępowania dotyczącego stwierdzania prawa 
wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej oraz sposobu prowadzenia 
rejestru pielęgniarek i rejestru położnych ( Dz. U. Nr  52, poz. 248, ze zm.) . W myśl 
art. 9 ust. 1 pielęgniarka po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 w 
celu uzyskania prawa wykonywania zawodu jest obowiązana do odbycia 12-
miesięcznego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 
7 ustawy pielęgniarka uzyskuje kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły 
pielęgniarskiej (ust. 1). Szkoła pielęgniarską w rozumieniu ustawy jest, prowadząca 
kształcenie w zawodzie pielęgniarki: 1) szkoła pomaturalna, 2) szkoła wyższa, 
prowadząca kształcenie w formie: a) studiów magisterskich jednolitych lub 
uzupełniających lub b) studiów wyższych zawodowych (ust. 2 ). Z porównania  
treści art. 9 ustawy z treścią art. 7 wynika jednoznacznie, że w celu uzyskania 
prawa wykonywania zawodu nie wymaga się odbycia obowiązkowego  stażu 
podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej od pielęgniarek, które ukończyły 
szkołę wyższą, prowadzącą kształcenie w formie studiów magisterskich (jednolitych 
lub uzupełniających) lub studiów wyższych zawodowych. Skoro więc odbycie stażu 
podyplomowego nie jest wymagane dla stwierdzenia prawa wykonywania zawodu 
w przypadku absolwentów szkoły wyższej o wskazanych kierunkach i formach 
kształcenia, to trudno przyjąć, by obowiązek odbycia  przeszkolenia miał znajdować 
zastosowanie w przypadku pielęgniarek posiadających stwierdzone prawo 
wykonywania zawodu, po przerwie w wykonywaniu zawodu, w czasie której 
ukończyły one wyższe studia zawodowe, o których mowa w art. 7 ustawy i po 
ukończeniu których nie jest wymagane odbycie 12 miesięcznego stażu 
podyplomowego ( art. 9 ust. 1 w związku z art. 7 usta. 2  ustawy o z.p.p.). 

 
 
6 
Przytoczoną w skardze Ministra Zdrowia argumentację celowościową należy w 
pełni podzielić.                      
Przepis art. 15 ustawy o z.p.p., według którego podjęcie wykonywania 
zawodu pielęgniarki (lub położnej) po upływie pięciu lat od ukończenia stażu 
podyplomowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat 
wymaga odbycia przeszkolenia odnosi się do innych przerw niż spowodowane 
studiami w szkole wyższej prowadzącej kształcenie w zawodzie pielęgniarki w 
formie studiów magisterskich (jednolitych lub uzupełniających) lub studiów 
wyższych podyplomowych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w okresie 
przerwy w wykonywaniu zawodu A. S. ukończyła wyższe studia pielęgniarskie  na 
Wydziale Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej […]  i uzyskała tytuł magistra. 
Należy więc uznać, że uchwały   Nr 44/IV/2006 Okręgowej Rady Pielęgniarek i 
Położnych z dnia 12 czerwca 2006 r. oraz  wydana w jej wykonaniu uchwała Nr 
93/P/IV/2006 z dnia 31 października 2006 r. są w zaskarżonej części sprzeczne z 
prawem i dlatego, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o s.p.p. należało je uchylić.