III ZS 15/13

Sąd Najwyższy2014-02-12
SNPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy
prawo farmaceutycznesamorząd aptekarskiprogramy lojalnościowereklama aptekkompetencjeuchwałaodpowiedzialność dyscyplinarnanadzór

Sąd Najwyższy uchylił punkty uchwały Okręgowej Rady Aptekarskiej dotyczące nakazu zaprzestania programów lojalnościowych w aptekach i wszczęcia postępowań dyscyplinarnych, uznając je za przekroczenie kompetencji samorządu.

Minister Zdrowia zaskarżył uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej w sprawie obowiązków kierowników aptek prowadzących programy lojalnościowe, zarzucając naruszenie przepisów i przekroczenie kompetencji. Rada Aptekarska wniosła o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy, analizując podstawy prawne uchwały, uznał, że samorząd aptekarski nie miał uprawnień do nakazania zaprzestania działań ani do samodzielnego kwalifikowania ich jako niezgodnych z prawem i zapowiadania postępowań dyscyplinarnych. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone punkty uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi Ministra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej (ORA) w sprawie obowiązków kierowników aptek prowadzących programy lojalnościowe. Minister zarzucił ORA naruszenie przepisów prawa i przekroczenie kompetencji, w szczególności poprzez ingerencję w nadzór wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego nad reklamą aptek. ORA wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że jej działania mieściły się w ramach sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu i obrony interesów samorządu. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, skupił się na interpretacji przepisów ustawy o izbach aptekarskich, określających kompetencje samorządu. Sąd uznał, że przepisy te nie upoważniały Rady do wydawania nakazów zaprzestania określonych działań (punkt 5 uchwały) ani do zapowiadania wszczęcia postępowań dyscyplinarnych w przypadku ich niewykonania (punkt 6 uchwały), zwłaszcza bez wcześniejszego przesądzenia o naruszeniu prawa przez właściwe organy nadzoru lub sądy. Sąd podkreślił, że samorząd nie może samodzielnie regulować podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej ani kwalifikować działań jako niezgodnych z prawem. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił punkty 5 i 6 zaskarżonej uchwały jako naruszające kompetencje ORA. Sąd odrzucił jednocześnie zarzut ingerencji w wyłączne kompetencje wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego oraz zarzut naruszenia Konstytucji RP jako ogólnikowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Okręgowa Rada Aptekarska nie posiada takich kompetencji. Uchwała w tym zakresie przekracza jej ustawowe uprawnienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o izbach aptekarskich nie upoważniają rady do samodzielnego kwalifikowania działań jako niezgodnych z prawem, nakazywania zaprzestania tych działań ani do określania podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej bez wyraźnego upoważnienia ustawowego i bez oparcia na rozstrzygnięciach nadzoru farmaceutycznego lub sądów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie punktów uchwały

Strona wygrywająca

Minister Zdrowia

Strony

NazwaTypRola
Minister Zdrowiaorgan_państwowyskarżący
Okręgowa Rada Aptekarska, Okręgowa Izba Aptekarska w O.instytucjastrona postępowania

Przepisy (9)

Główne

u.i.a. art. 7 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o izbach aptekarskich

Samorząd ma prawo sprawować pieczę i nadzór nad wykonywaniem zawodu, co obejmuje czuwanie nad przestrzeganiem prawa i możliwość żądania informacji, ale nie nakazywania zaprzestania działań ani samodzielnego kwalifikowania ich jako niezgodnych z prawem.

Pomocnicze

u.i.a. art. 7 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o izbach aptekarskich

Zadaniem samorządu jest reprezentowanie zawodu i obrona jego interesów na zewnątrz, a nie określanie zasad działania członków wewnątrz samorządu.

u.i.a. art. 7 § ust. 2 pkt 11

Ustawa o izbach aptekarskich

Samorząd jest upoważniony do podejmowania działań w sprawach dotyczących indywidualnych i zbiorowych interesów członków izb.

u.i.a. art. 29

Ustawa o izbach aptekarskich

p.f. art. 94a § ust. 2 i 3

Ustawa Prawo farmaceutyczne

p.f. art. 94a

Ustawa Prawo farmaceutyczne

Zakaz reklamy aptek.

Konst. RP art. 17 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.i.a. art. 37 § pkt 1

Ustawa o izbach aptekarskich

Opracowanie zasad etyki i deontologii zawodowej należy do Krajowego Zjazdu Aptekarzy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samorząd aptekarski przekroczył swoje kompetencje, wydając uchwałę nakazującą zaprzestanie programów lojalnościowych i zapowiadającą postępowania dyscyplinarne, co nie mieści się w zakresie jego ustawowych uprawnień. Rada nie miała prawa samodzielnie kwalifikować działań aptek jako niezgodnych z prawem ani określać podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Odrzucone argumenty

Działania Rady mieściły się w ramach sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu i obrony interesów samorządu. Uchwała nie ingerowała w wyłączne kompetencje wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego.

Godne uwagi sformułowania

nie można traktować jako „reprezentowania” zawodu i obrony jego interesów działań podejmowanych „wewnątrz” samorządu, poprzez określenie pożądanych przez organ samorządu zawodowego zasad działania jego członków. nie mieści się natomiast występowanie z żądaniem natychmiastowego zaprzestania określonych działań, w tym udziału w realizacji programów lojalnościowych kwalifikowanych samodzielnie przez Radę jako zakazana reklama, w drodze uchwały, bez oparcia się na wiążących rozstrzygnięciach nadzoru farmaceutycznego lub właściwych sądów. nie można podzielić argumentacji Ministra Zdrowia, zgodnie z którą sprzeczność z prawem zaskarżonych punktów uchwały polega na ingerencji samorządu aptekarskiego w obowiązki należące do wyłącznej właściwości wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego w zakresie jego uprawnień nadzorczych.

Skład orzekający

Maciej Pacuda

przewodniczący, sprawozdawca

Halina Kiryło

członek

Krzysztof Staryk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Określenie granic kompetencji samorządów zawodowych w zakresie nadzoru nad wykonywaniem zawodu i odpowiedzialności dyscyplinarnej członków."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki samorządu aptekarskiego i przepisów Prawa farmaceutycznego oraz ustawy o izbach aptekarskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji samorządów zawodowych i ich relacji z organami administracji państwowej, co jest istotne dla wielu zawodów regulowanych. Pokazuje, jak sądy interpretują granice samorządności.

Samorząd aptekarski nie może sam decydować, co jest reklamą i karać za to. Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kompetencji.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III ZS 15/13 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 12 lutego 2014 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maciej Pacuda (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Krzysztof Staryk 
 
Protokolant Anna Pęśko 
w sprawie ze skargi Ministra Zdrowia 
na uchwałę Nr 67/VI/2013 z dnia 23 lipca 2013 r., Okręgowej Rady Aptekarskiej, 
Okręgowej Izby Aptekarskiej w O. w sprawie obowiązków kierowników aptek 
prowadzących programy lojalnościowe w aptekach., 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 12 lutego 2014 r., 
 
 
uchyla punkty: 5 i 6 zaskarżonej uchwały. 
 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Okręgowa Rada Aptekarska (dalej jako Rada) Okręgowej Izby Aptekarskiej 
w O. podjęła w dniu 23 lipca 2013 r. uchwałę nr 67/VI/2013 w sprawie obowiązków 
kierowników aptek prowadzących programy lojalnościowe w aptekach (dalej jako 

 
 
2 
uchwała). Jako podstawę wymienionej uchwały Rada powołała art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 
i 9a, art. 7 ust. 2 pkt 11 oraz art. 29 ustawy o izbach aptekarskich. 
Minister Zdrowia zaskarżył uchwałę Rady w części, to jest w zakresie jej 
punktu 5 i 6. Zaskarżonym punktom uchwały zarzucił naruszenie: 1) art. 1 ust. 2 
ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich w związku z art. 94a ust 2 i 
3 Prawa farmaceutycznego (Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.), poprzez 
przekroczenie ustawowych kompetencji Rady polegające na ustanowieniu norm 
niezgodnych z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, umożliwiających 
ingerencję w obowiązki należące do wyłącznej właściwości wojewódzkiego 
inspektora farmaceutycznego, w zakresie jego uprawnień do prowadzenia nadzoru 
nad działalnością reklamową aptek, punktów aptecznych i placówek obrotu 
pozaaptecznego; 2) art. 7 ust. 1 pkt 1 i 5 oraz ust. 2 pkt 11 w związku z art. 29 w 
związku z art. 1 ust. 2 ustawy o izbach aptekarskich, poprzez kierowanie 
działalnością Okręgowej Izby Aptekarskiej w O. z przekroczeniem ustawowych 
kompetencji Rady, wskutek przyjęcia regulacji z zakresu wyłącznej kompetencji 
organu administracji publicznej - wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego; 3) 
art. 17 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji RP z uwagi na podjęcie uchwały 
sprzecznej z przepisami ustawowymi, wykraczającej poza ustawowe kompetencje 
Rady. 
Minister Zdrowia wniósł o uchylenie zaskarżonych punktów uchwały jako 
niezgodnych z prawem. 
Okręgowa Izba Aptekarska w O. (dalej jako OIAO) w odpowiedzi na skargę 
Ministra Zdrowia wniosła o jej oddalenie i utrzymanie w mocy zaskarżonych 
punktów 5 i 6 uchwały.  
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odniesieniu do pkt 5 uchwały 
OIAO podnosi, że zadaniem samorządu zawodowego jest, obok reprezentowania 
osób wykonujących zawód zaufania publicznego, sprawowanie pieczy nad 
należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego 
ochrony. Wykonywanie tego nadzoru uzasadnia troskę o to, aby zawód farmaceuty 
był wykonywany zgodnie z prawem, w tym z art. 94a Prawa farmaceutycznego. 
Samorząd 
zawodowy 
nie 
kwestionuje 
uprawnień 
organów 
inspekcji 
farmaceutycznej w zakresie reklamy aptek. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o 

 
 
3 
izbach nakazuje wręcz samorządowi zawodowemu współdziałanie z organami 
administracji publicznej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu. 
W odniesieniu do zarzutów Ministra Zdrowia dotyczących pkt 6 uchwały 
OIAO podnosi z kolei, że to postanowienie jedynie informuje kierowników aptek, że 
w przypadku dalszego prowadzenia, pomimo zakazu, działalności w zakresie 
reklamy 
skierowany 
zostanie 
wniosek 
do 
Okręgowego 
Rzecznika 
Odpowiedzialności Zawodowej (OROZ) celem zbadania, czy nie zachodzą 
podstawy odpowiedzialności z art. 45 ustawy o izbach. Skierowanie do OROZ 
pisma nie oznacza jeszcze wszczęcia postępowania przeciwko farmaceucie. Nawet 
jeżeli takie postępowanie zostanie wszczęte, to kończy się ono wydaniem 
orzeczenia przez niezależny sąd aptekarski. W przypadku braku dostatecznych 
dowodów wskazujących na działanie kierownika apteki niezgodnie z prawem 
OROZ może natomiast umorzyć wszczęte postępowania. Skutkiem działania 
wojewódzkiego 
inspektora 
farmaceutycznego 
będzie 
wydanie 
decyzji 
administracyjnej zakazującej prowadzenia reklamy, a nawet cofnięcie zezwolenia 
na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Nie może być zatem mowy o wkroczeniu 
przez organ samorządu zawodowego w kompetencje organu władzy państwowej. 
Punkt 6 uchwały ma charakter przypominający o obowiązkach kierowników aptek. 
Obowiązek ten wynika z zasad etyki i deontologii oraz właściwych przepisów 
prawa. Ma ponadto charakter dyscyplinujący, albowiem wzywa kierowników aptek 
do złożenia wyjaśnień w zakresie naruszenia, bądź braku naruszenia zakazu 
reklamy z art. 94a Prawa farmaceutycznego. 
 
Sąd Najwyższy zważył co następuje:  
 
Uchwała Rady zaskarżona przez Ministra Zdrowia została podjęta na 
podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, 5 i 9a i ust. 2 pkt 11 oraz art. 29 ustawy o izbach 
aptekarskich. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi 
Ministra Zdrowia ma zatem kwestia, czy wymienione powyżej przepisy upoważniały 
Radę do podjęcia uchwały w zaskarżonym zakresie (punkty 5 i 6). 
Z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o izbach wynika, że zadaniem samorządu 
aptekarskiego jest reprezentowanie zawodu aptekarza oraz obrona jego interesów. 

 
 
4 
Reprezentowanie, o którym mowa w tym przepisie, polega na podejmowaniu przez 
organy samorządu zawodowego różnego rodzaju działań na forum zewnętrznym, 
pozakorporacyjnym w stosunku do innych podmiotów (w tym organów państwa). 
Reprezentowanie obejmuje występowanie w imieniu aptekarzy w ważkich dla tego 
zawodu sprawach. Analogicznie należy postrzegać obronę interesów zawodu 
aptekarza. W obu przypadkach chodzi więc o działania organu samorządu 
aptekarskiego w interesie grupowym ogółu członków samorządu farmaceutów. Nie 
można natomiast traktować jako „reprezentowania” zawodu i obrony jego interesów 
działań podejmowanych „wewnątrz” samorządu, poprzez określenie pożądanych 
przez organ samorządu zawodowego zasad działania jego członków.  
Kompetencje, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o izbach, 
samorząd aptekarski wykonuje, stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 11 ustawy o izbach, 
poprzez występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków 
izb aptekarskich. Samorząd aptekarski jest zatem upoważniony do podejmowania 
różnego rodzaju działań w sprawach dotyczących konkretnych członków korporacji 
zawodowej, jak i w sprawach dotyczących samorządu (krajowego lub regionalnego) 
jako takiego, o ile tylko zagrożony lub naruszony zostanie interes, o którym mowa w 
art. 7 ust. 2 pkt 11 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o izbach. „Występowanie”, o którym 
mowa w tym przepisie może przybierać różne formy, od podejmowania uchwał 
udzielających poparcia, bądź negujących określone inicjatywy, przez włączanie się 
w różnego rodzaju inicjatywy dotyczące interesów samorządu aptekarskiego, po 
czynny udział w postępowaniach dotyczących konkretnych członków izby. W tym 
ostatnim przypadku organ samorządu aptekarskiego może działać zarówno na 
rzecz członka (w obronie jego interesów), jak i przeciwko takiemu członkowi (w 
obronie interesu ogólnego członków izby). 
Kolejnym przepisem wskazanym jako podstawa prawna uchwały Rady jest 
art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach, zgodnie z którym zadaniem samorządu 
aptekarskiego jest sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu. W 
ramach realizacji tego zadania Rada, jako organ samorządu aptekarskiego, może 
podejmować różnego rodzaju działania służące w szczególności zapewnieniu tego, 
by jej członkowie wykonywali zawód zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie 
unormowaniami. Podczas gdy „sprawowanie pieczy” wskazuje na czuwanie 

 
 
5 
organów samorządu aptekarskiego nad respektowaniem prawa przez farmaceutów 
chociażby poprzez informowanie o stanowisku organów państwa (zob. np. 
dołączone do uchwały pismo Głównego Inspektora Farmaceutycznego) lub 
orzeczeniach sądowych i ich potencjalnych konsekwencjach dla członków 
samorządu aptekarskiego, „sprawowanie nadzoru” upoważnia do występowania do 
członków o udzielania informacji pozwalających Radzie na weryfikowanie zasad 
wykonywania zawodu. Z ogólnie pojmowanej instytucji nadzoru wynika także, że 
organ nadzorujący (organ samorządu zawodowego) nie tylko może obserwować i 
oceniać działalność farmaceutów, ale także może wydawać polecenia zmiany 
sposobu działania podmiotu nadzorowanego. Tym samym przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 
ustawy o izbach upoważnia organy samorządu aptekarskiego do podejmowania 
uchwał zawierających w swej treści stanowczo sformułowane postanowienia co do 
określonego sposobu zachowania członków korporacji zawodowej.  
Merytoryczną ocenę zarzutów skargi Ministra Zdrowia należy rozpocząć od 
ustalenia przedmiotu normowania punktów 5 i 6 uchwały. 
Na mocy punktu 5 Rada postanowiła wystąpić do kierowników aptek, które 
mogą prowadzić wymienione w punkcie 1 uchwały programy lojalnościowe, a które 
w ocenie Rady mogą naruszać art. 94a Prawa farmaceutycznego, o 
natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia tych programów w kierowanych przez 
nich aptekach. Jednocześnie Rada wyznaczyła termin na udzielenie przez 
kierowników tych aptek informacji o nieprowadzeniu takich programów lub ich 
zaprzestaniu. Treść punktu 5 uchwały opiera się na założeniu, zgodnie z którym 
programy lojalnościowe, których dotyczy uchwała, „mogą naruszać” art. 94a Prawa 
farmaceutycznego. Z brzmienia punktu 5, analizowanego z uwzględnieniem 
pozostałych postanowień uchwały wynika zatem jednoznacznie, że Rada wystąpiła 
do kierowników konkretnych aptek ze stanowczym żądaniem podjęcia dwojakiego 
rodzaju działań: 1) natychmiastowego zaprzestania prowadzenia programów 
lojalnościowych wymienionych w punkcie 1 uchwały, które w ocenie Rady 
naruszają art. 94a Prawa farmaceutycznego; 2) przekazania informacji o 
nieprowadzeniu 
albo 
zaprzestaniu 
prowadzenia 
powyższych 
programów 
lojalnościowych. 

 
 
6 
Z kolei na podstawie punktu 6 uchwały, w przypadku braku odpowiedzi na 
wezwanie do udzielenia informacji, o którym mowa w punkcie 5, bądź w przypadku 
potwierdzenia, że dana apteka „nadal działa niezgodnie z prawem”, Rada 
postanowiła 
skierować 
do 
OROZ 
wniosek 
o 
wszczęcie 
postępowania 
dyscyplinarnego. Z punktu 6 uchwały wynika zatem, że: 1) prowadzenie programów 
lojalnościowych wymienionych w punkcie 1 uchwały Rada uznała za działanie 
sprzeczne z prawem; 2) dalsze prowadzenie takich programów będzie skutkowało 
kierowaniem do OROZ wniosków o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.  
W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie, unormowania 
wynikającego z punktów 5 i 6 uchwały nie można traktować jako wystąpienia w 
obronie ogólnego interesu członków izb aptekarskich. Na podstawie punktu 5 Rada 
domaga się bowiem od kierowników aptek zaprzestania określonych działań w 
kierowanych przez nich aptekach, zaś na podstawie punktu 6 Rada zapowiada 
skierowania wniosków o wszczęcie postępowania do OROZ. Takie działanie nie ma 
na celu obrony interesów członków izb aptekarskich w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 
11 ustawy o izbach, chyba że pod pojęciem tego interesu rozumieć należy interesy 
ekonomiczne tych członków izby, którzy respektują zakaz reklamy, nie prowadząc 
w 
kierowanych 
przez 
nich 
(należących 
do 
nich) 
aptekach 
programów 
lojalnościowych prowadzących do wzrostu sprzedaży. 
Z punktu 5 uchwały wynika, że Rada wystąpiła do kierowników aptek DOZ, w 
których 
realizowano 
określone 
w 
punkcie 
1 
programy 
lojalnościowe 
z 
kategorycznym żądaniem, nakazem natychmiastowego zaprzestania uczestnictwa 
aptek w tych programach. Istotną treścią zaskarżonej uchwały jest nakazanie 
kierownikom aptek wymienionych w punkcie 1 zaprzestania dalszego udziału 
kierowanych przez nich aptek w określonych programach lojalnościowych z 
powodu sprzeczności tych programów – w arbitralnie dokonanej ocenie Rady - z 
art. 94a Prawa farmaceutycznego. Takie uprawnienie nie mieści się w zakresie 
uprawnień samorządu aptekarskiego wynikających z przepisów art. 7 ust. 1 pkt 1 
oraz art. 7 ust. 2 pkt 11 ustawy o izbach, powołanych w podstawie zaskarżonej 
uchwały oraz podstawach skargi Ministra Zdrowia.  
W przekonaniu Sądu Najwyższego, uprawnienia do podjęcia uchwały o 
treści zawartej w punkcie 5 i 6 uchwały nie można również wywieść z art. 7 ust. 1 

 
 
7 
pkt 5 ustawy o izbach. Prawidłowe kierowanie apteką przez farmaceutę jest co 
prawda związane z przestrzeganiem obowiązujących przepisów i standardów, w 
szczególności wynikających z ustawy Prawo farmaceutyczne, w tym zakazu 
reklamy aptek. Dlatego można uznać, że w ramach sprawowania pieczy i nadzoru 
nad wykonywaniem tego zawodu (art. 7 ust. 1 pkt 5) mieści się czuwanie przez 
organy samorządu zawodowego nad tym, aby zawód farmaceuty był wykonywany 
zgodnie z przepisami prawa, w tym z ustawowym zakazem reklamy. Udział apteki 
w programie lojalnościowym uznawany jest za niedozwoloną formę reklamy (por. 
wyrok WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2013 r., VI SA/Wa 1660/13). Z uprawnienia 
do sprawowania pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu można wyprowadzić 
uprawnienie do żądania przekazania Radzie stosownych informacji. W ramach art. 
7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach mieści się także niewątpliwie występowanie z 
wnioskiem o wszczęcie postępowania przez organy nadzoru farmaceutycznego 
(por. wyrok WSA w Warszawie z 20 września 2013 r., VISA/Wa 700/13). Podstawa 
ta obejmuje także poinformowanie członków samorządu zawodowego aptekarzy o 
zamiarze skierowania do OROZ zawiadomień w przypadku powzięcia przez Radę 
podejrzenia naruszenia zasad etyki zawodowej, w szczególności zaś w przypadku 
uznania prowadzenia programu lojalnościowego za zakazaną reklamę przez 
organy nadzoru farmaceutycznego.  
W zakresie uprawnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach 
nie mieści się natomiast występowanie z żądaniem natychmiastowego zaprzestania 
określonych działań, w tym udziału w realizacji programów lojalnościowych 
kwalifikowanych samodzielnie przez Radę jako zakazana reklama, w drodze 
uchwały, 
bez 
oparcia 
się 
na 
wiążących 
rozstrzygnięciach 
nadzoru 
farmaceutycznego lub właściwych sądów. Z przepisu tego nie wynika także 
upoważnienie dla Rady do kwalifikowania działań apteki jako niezgodnych z 
prawem. Powoduje to, że zarówno punkt 5, jak i punkt 6 uchwały naruszają art. 7 
ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach. 
Wprawdzie w punkcie 6 zaskarżonej uchwały mowa o tym, że 
niezastosowanie się do „wystąpienia” podjętego przez Radę na podstawie punktu 5 
uchwały stanowić będzie podstawę do wystąpienia do OROZ ze stosownym 
wnioskiem w związku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy, co może 

 
 
8 
skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, jednakże z kontekstu 
systemowego uchwały wynika jednoznacznie, że Rada określiła typ przewinienia 
dyscyplinarnego, jakim jest udział apteki w realizacji programu lojalnościowego 
wymienionego w punkcie 1 uchwały. W granicach pieczy samorządu zawodowego 
nad należytym wykonywaniem zawodu przez jego członków nie mieści się zaś 
samoistne, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, regulowanie przez 
samorząd zawodowy podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej (por. wyroki Sądu 
Najwyższego: z dnia 16 września 2004 r., III ZS 1/04 OSNP 2005 nr 7, poz. 104 
oraz z dnia 13 lipca 2012 r., III ZS 5/12) w drodze wskazania, jakiego rodzaju 
działania są w ocenie Rady niezgodne z prawem (bez oparcia się na ostatecznej 
decyzji administracyjnej lub prawomocnym orzeczeniu sądowym). 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego można już mówić o ugruntowanej linii 
orzeczniczej, zgodnie z która podejmowanie przez organy samorządu zawodowego 
uchwał wskazujących, jakiego rodzaju zachowania członków samorządu są w 
ocenie tego organu sprzeczne z przyjętymi dla danego zawodu zasadami etyki, 
stanowi naruszenie kompetencji tego organu, któremu prawodawca przyznał 
uprawnienie do opracowania i uchwalenia takich zasad (por. wyroki Sądu 
Najwyższego: z dnia 19 września 2012 r., III ZS 8/12 oraz z dnia 14 stycznia 
2010 r., III ZS 4/09). Uprawnienie do określenia rodzajów deliktów dyscyplinarnych 
członków samorządu zawodowego przysługują tylko i wyłącznie organowi 
wskazanemu przez ustawodawcę (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 
2004 r., III SZ 2/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 395 oraz z dnia 13 lipca 2012 r., III ZS 
5/12). Zgodnie z art. 37 pkt 1 ustawy o izbach opracowania zasad etyki i deontologii 
zawodowej należy natomiast do Krajowego Zjazdu Aptekarzy. 
Z powyższego wynika, że Rada nie miała w powołanych w podstawie 
uchwały przepisach ustawy o izbach uprawnienia do przyjęcia punktów 5 i 6 o takiej 
treści. Skarga Ministra Zdrowia, zarzucająca Radzie przekroczenie ustawowych 
kompetencji, jest zatem zasadna z racji swoistego uzurpowania sobie przez organ 
samorządu 
aptekarskiego 
uprawnienia 
do 
nakazania 
kierownikom 
aptek 
zaprzestania określonych w uchwale działań pod rygorem uruchomienia 
postępowań dyscyplinarnych bez uprzedniego przesądzenia w postępowaniu 

 
 
9 
administracyjnym lub sądowo-administracyjnym o naruszeniu zakazu z art. 94a 
Prawa farmaceutycznego przez realizowanie programów lojalnościowych. 
Nie można jednak podzielić argumentacji Ministra Zdrowia, zgodnie z którą 
sprzeczność z prawem zaskarżonych punktów uchwały polega na ingerencji 
samorządu aptekarskiego w obowiązki należące do wyłącznej właściwości 
wojewódzkiego 
inspektora 
farmaceutycznego 
w 
zakresie 
jego 
uprawnień 
nadzorczych z art. 94a ust. 2 i 3 Prawa farmaceutycznego. Okoliczność, że z mocy 
art. 94a ust. 2 i 3 Prawa farmaceutycznego organem administracji, do kompetencji 
którego należy sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem zakazu reklamy aptek 
art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, jest wojewódzki inspektor nadzoru 
farmaceutycznego, nie wyklucza bowiem możliwości podejmowania przez inne 
organy administracji publicznej, w tym wykonujące zadania publiczne organy 
samorządu zawodowego, działań odnoszących się do reklamy, o której mowa w 
art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego w ramach uprawnień przysługujących tym 
organom. Uchwała Rady w punktach 5 i 6 nie ogranicza w żaden sposób 
kompetencji wojewódzkiego inspektora, nie wyłącza możliwości podjęcia przez 
niego działań wymienionych w art. 94a ust. 3 Prawa farmaceutycznego.  
Za bezpodstawny należy także uznać zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 w 
związku z art. 7 Konstytucji RP jako ogólnikowy i nieuzasadniony w skardze 
Ministra Zdrowia. Niewłaściwe jest stawianie zarzutu naruszenia ww. przepisów 
Konstytucji samodzielnie, skoro kompetencje organów samorządu zawodowego 
wymagają każdorazowo ustawowej konkretyzacji. 
Niezależnie od wskazanego powyżej braku formalnych podstaw do podjęcia 
przez Radę uchwały o treści zawartej w punktach 5 i 6, Sąd Najwyższy nie może 
pominąć milczeniem zasadniczych wątpliwości co do zgodności z interesem 
publicznym wystąpienia w niniejszej sprawie przez Ministra Zdrowia ze skargą. 
Ustawodawca zakazał w art. 94a Prawa farmaceutycznego reklamy aptek. W 
kompetencję do egzekwowania tego zakazu wyposażył, w szczególności, organy 
nadzoru farmaceutycznego. Organy te dysponują ograniczonymi pod względem 
skuteczności sankcjami administracyjnymi. Nakaz zaprzestania reklamy może 
zostać wydany jedynie, gdy reklama jest prowadzona. Wszczęcie postępowania 
administracyjnego zachęca przedsiębiorcę prowadzącego aptekę do zaniechania 

 
 
10
reklamy, co z kolei rzutuje na niemożność wydania nakazu zaprzestania działań 
reklamowych, które w dacie orzekania przez organ nie są prowadzone. Z zawartych 
w aktach sprawy wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz 
dołączonego 
do 
zaskarżonej 
uchwały 
pisma 
Głównego 
Inspektora 
Farmaceutycznego wynika, że prowadzenie programów lojalnościowych uznawane 
jest za reklamę aptek zakazaną przez art. 94a Prawa farmaceutycznego. 
Jednocześnie z dołączonych do pisma GOIA odpisów wyroków sądów 
administracyjnych wynika, że organy inspekcji farmaceutycznej bezpodstawnie 
odmawiają organom samorządu aptekarskiego legitymacji czynnej w inicjowaniu 
postępowań administracyjnych ukierunkowanych na zapewnienie przestrzegania 
zakazu reklamy przez wszystkie podmioty prowadzące apteki. Organy samorządu 
aptekarskiego mają ustawowo przewidzianą kompetencję do współdziałania z 
organami administracji publicznej. Gdy organy te podejmują tego rodzaju działania - 
spotykają się z decyzjami odmawiającymi wszczęcia postępowania. Gdy zaś 
starają się, w ramach ustawowej kompetencji współdziałania z właściwymi 
organami administracji i sprawowania nadzoru nad działalnością farmaceutów, 
wspierać działalność nadzoru farmaceutycznego przy wykorzystaniu możliwości 
oddziaływania na zrzeszonych w nich farmaceutach, ich działania podważane są 
przez Ministra Zdrowia. W ten sposób skarga Ministra Zdrowia w niniejszej sprawie, 
niezależnie od jej formalnoprawnej zasadności, wpisuje się w ciąg opisanych 
powyżej skrótowo działań podważających skuteczność zakazu reklamy aptek z art. 
94a Prawa farmaceutycznego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI