III ZS 10/13

Sygn. akt III ZS 10/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogusław Cudowski SSN Halina Kiryło Protokolant Halina Kurek w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwałę Rady Izby Notarialnej w G. nr […] z dnia 20 kwietnia 2012 r., w sprawie zmiany uchwały nr […] z dnia 30 marca 2012 r., Regulamin Wewnętrznego Urzędowania Rady, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 sierpnia 2013 r., uchyla pkt a) zaskarżonej uchwały i sprawę w tym zakresie przekazuje Radzie Izby Notarialnej w G. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Rada Izby Notarialnej w G. uchwałą z dnia 20 kwietnia 2012 r. nr […] w sprawie zmiany uchwały nr […] z dnia 30 marca 2012 r. - Regulamin 2 Wewnętrznego Urzędowania Rady (dalej jako uchwała) dodała punkt 3a do tego Regulaminu. Punkt ten dopuszcza możliwość podjęcia uchwały przez Radę bez odbycia posiedzenia, przy wykorzystaniu poczty elektronicznej. Zgodnie z punktem 3a Regulaminu „Rada, na wniosek Prezesa, może podejmować uchwały poza posiedzeniem, jeżeli wszyscy członkowie Rady wyrażą na to zgodę. W takim przypadku głosowanie odbywa się przy wykorzystaniu poczty elektronicznej. Treść uchwały, podjętej w tym trybie, zamieszcza się w protokole najbliższego posiedzenia Rady. W numeracji uchwały, zamiast numeru posiedzenia, wpisuje się oznaczenie pp”. Minister Sprawiedliwości zaskarżył tę uchwałę w części obejmującej pkt 3a i zarzucił sprzeczność z art. 7 i art. 17 Konstytucji oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), ponieważ ten ostatni przepis w sposób odmienny niż przyjęła Rada reguluje zagadnienia trybu podejmowania uchwał przez radę izby notarialnej. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości z art. 36 § 1 Prawa o notariacie, który to przepis przewiduje, że do ważności uchwał rady izby notarialnej wymagana jest obecność co najmniej połowy jej członków, wynika możliwość podejmowania uchwała przez radę jedynie na posiedzeniu tego organu. Ponadto, ustawodawca przewidział, że rada izby notarialnej obraduje na posiedzeniach (art. 33 oraz art. 34 § 1 Prawa o notariacie). Rada Izby Notarialnej w G. w odpowiedzi na skargę Ministra Sprawiedliwości wniosła o jej oddalenie. Jej zdaniem wykładnia art. 36 § 1 Prawa o notariacie dokonana przez Ministra Sprawiedliwości jest błędna. Sformułowanie „w obecności” zawarte w tym przepisie należy rozumieć z uwzględnieniem współczesnych możliwości technicznych. Środki komunikacji elektronicznej umożliwiają jednoczesne komunikowanie się dowolnej liczbie osób, które fizycznie nie przebywają w jednym miejscu. Przepisy nie określają także, co należy rozumieć przez obecność, czy konieczna jest fizyczna obecność w miejscu podejmowania uchwały, czy też obecność zapewniona jest w przypadku możliwości kontaktu członków Rady za pomocą urządzenia porozumiewania się na odległość. W art. 33 i art. 34 Prawa o notariacie mowa jest o pierwszym posiedzeniu Rady Izby, zatem ustawodawca nie wprowadził wymogu podejmowania uchwał jedynie na 3 posiedzeniach Rady. Skoro żaden przepis Prawa o notariacie nie zakazuje współdziałania członków rady izby notarialnej w inny sposób, nie można uznać za sprzeczne z prawem wspólnego działania członków rady w inny sposób. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Skarga Ministra Sprawiedliwości ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z przyjętym przez Sąd Najwyższy stanowiskiem w wyrokach z 5 sierpnia 2011 r., III ZS 4/11 (LEX nr 1101341) oraz z 20 marca 2013 r., III ZS 1/13 (niepublikowany) z kolegialnego charakteru organów samorządu zawodowego oraz przepisów ustaw korporacyjnych wskazujących, że do ważności uchwał organów samorządu zawodowego wymagana jest obecność co najmniej połowy ich członków wynika, że uchwały mogą być podejmowane wyłącznie na posiedzeniach tych organów. Tylko bowiem taka forma podejmowania decyzji pozwala na dopełnienie ustawowego warunku w postaci quorum. W tym zakresie przepis art. 36 § 1 Prawa o notariacie nie ma charakteru dyspozytywnego. Inne przepisy Prawa o notariacie nie przewidują możliwości podjęcia przez radę izby notarialnej ważnej uchwały bez obecności co najmniej połowy liczby jej członków. Wyłącza to możliwość podejmowania przez radę izby uchwał w innym trybie, w tym poza posiedzeniami rady w drodze głosowania za pośrednictwem poczty elektronicznej. Powoduje to, że uchwała jest sprzeczna z prawem, skoro Prawo o notariacie przewiduje inny tryb podejmowania uchwał przez rady izb notarialnych. Wprowadzenie dopuszczalności podejmowania uchwał przez ustawowe organy samorządów zawodowych w inny sposób niż głosowanie na posiedzeniach (z zachowaniem koniecznej fizycznej obecności określonej liczby członków organu) wymaga stosownych zmian ustawodawczych. Podzielając zarzuty Ministra Sprawiedliwości, Sąd Najwyższy z mocy art. 47 ust. 2 Prawa o notariacie orzekł jak w sentencji.