III ZS 1/07

Postanowienie z dnia 21 lutego 2007 r. III ZS 1/07 1. Uchwałę okręgowej rady pielęgniarek i położnych w sprawie obo- wiązku odbycia przeszkolenia po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat jako dotyczącą ustalenia standardów zawodowych i standardów kwa- lifikacji zawodowych pielęgniarek i położnych (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych, Dz.U. Nr 41, poz. 178 ze zm.) Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Naj- wyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem (art. 6 ust. 1 tej ustawy). 2. Nie ma obowiązku odbycia przeszkolenia pielęgniarka, posiadająca stwierdzone prawo wykonywania zawodu, po przerwie w jego wykonywaniu dłuższej niż pięć lat, jeżeli w tym czasie ukończyła studia wyższe określone w art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położ- nej (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm.), po których nie jest wymagane odbycie 12-miesięcznego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej (art. 9 ust. 1 tej ustawy). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Ministra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. [...] z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie przeszkolenia Haliny S. po przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i na § 1 pkt 2 uchwały [...] z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie skierowania na przeszkolenie po przerwie dłuż- szej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i położnej, u c h y l i ł obie uchwały w zaskarżonej części. U z a s a d n i e n i e 2 Na podstawie uchwały [...] z dnia 28 lutego 2006 r. wydanej z powołaniem się na art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U. Nr 41, poz. 178 ze zm.) i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm.) oraz uchwałę [...]. ORPiP w J.G. z dnia 9 marca 2005 r. w sprawie przyjęcia programu przeszkolenia, które pielęgniarka i położna powinna odbyć po przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu, Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. w uchwale [...] z dnia 9 maja 2006 r. stwierdziło, iż Halina S. posia- da przerwę dłuższą niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki oraz że powinna odbyć przeszkolenie w N-ZOZ L. Centrum Zdrowia w L. zgodnie z obowiązującym regulaminem. W skardze z dnia 16 stycznia 2007 r. na powyższe uchwały Minister Zdrowia, zaskarżając je w całości, zarzucił sprzeczność z prawem: z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej w związku z art. 10 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych. Skarżący podniósł, iż organ samorządu zawodowego określając obowiązek odbycia przez Ha- linę S. przeszkolenia po przerwie w wykonywaniu zawodu pielęgniarki trwającej dłu- żej niż 5 lat, nie uwzględnił faktu ukończenia przez pielęgniarkę, w okresie przerwy i przed złożeniem wniosku o ponowne dopuszczenie do wykonywania zawodu, wyż- szych studiów zawodowych w Instytucie Edukacji Medycznej Kolegium K. w J.G. i uzyskania przez nią tytułu licencjata pielęgniarstwa. Sama istota wyższych studiów zawodowych przesądza o ich przewadze nad jakimkolwiek przeszkoleniem w zakre- sie odtworzenia wiedzy i umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania danego zawodu. Zaskarżona uchwała abstrahuje od dyspozycji zawartej w ramach art. 10 pkt 2 i 3 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych. W myśl tego przepi- su członkowie samorządu pielęgniarek i położnych mają prawo korzystać z pomocy okręgowych izb pielęgniarek i położnych w zakresie zapewnienia właściwych warun- ków wykonywania zawodu, jak i prawo do korzystania z ochrony i pomocy prawnej organów izb. Sam samorząd zawodowy został bowiem powołany nie tylko do spra- wowania pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu pielęgniarki i po- łożnej, ale też w celu dbania o interesy zawodowe, społeczne i gospodarcze całego środowiska zawodowego pielęgniarek, a także o interesy poszczególnych członków tej grupy zawodowej. W sprawie samorząd nie dostrzegł istoty sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się Halina S. i potraktował ją jak każdą inną osobę, która w okresie 3 przerwy nie miała nic wspólnego z zawodem pielęgniarki. Ugodził tym samym w istotny sposób w interes zawodowy pielęgniarki, w znacznym stopniu utrudniając jej racjonalne kontynuowanie działalności zawodowej. Taka wykładnia art. 15 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej w ocenie skarżącego pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 65 ust. 1 Konstytucji. Wskazując na powyższe Minister Zdrowia wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych uchwał. Sąd Najwyższy zważył, co następuje : I. Ustawa z dnia 19 kwietnia o samorządzie pielęgniarek i położnych (dalej w skrócie: s.p.p.) przewiduje dwa tryby zaskarżania uchwał organów samorządu pielę- gniarek i położnych: w drodze skargi Ministra Zdrowia ( i Opieki Społecznej) do Sądu Najwyższego (art. 6) oraz w drodze skargi ministra właściwego do spraw zdrowia do sądu administracyjnego (art. 24 ust. 3). Kwestią wstępną, która wymaga rozważenia, jest sprawa właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego do rozpoznania skargi Mini- stra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. z dnia 28 lutego 2006 r., stwierdzającej, że Halina S. podlega przeszkoleniu po przerwie dłuż- szej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki. Uchwałą Prezydium tej Rady z dnia 9 maja 2006 r. określono miejsce i czas trwania przeszkolenia. Stosownie do art. 6 ustawy s.p.p. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem uchwały or- ganu izby w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Sąd Najwyższy utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub ją uchyla. W myśl art. 24 ust. 3 Minister właściwy do spraw zdrowia może zaskarżyć do sądu administracyjnego prawomocną uchwałę samorządu pielęgniarek i położnych w sprawach, o których mowa w ust. 2; są to uchwały okręgowej rady w sprawie stwierdzenia prawa wykonywania zawodu, wpi- sania na listę członków okręgowej rady bądź skreślenia z tej listy. W art. 4 ust. 1 ustawy zostały określone zadania samorządu, obejmujące między innymi sprawowa- nie pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu, ustalanie standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych obowiązujących na poszczegól- nych stanowiskach pracy, zatwierdzanych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecz- nej, opiniowanie programu kształcenia zawodowego. Ustęp drugi tego przepisu wskazuje formy wykonywania zadań przez samorząd i wymienia pośród nich stwier- 4 dzanie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i prawa wykonywania zawodu po- łożnej oraz prowadzenie rejestru pielęgniarek i położnych. W przytoczonym kontekście normatywnym wymaga wyjaśnienia przede wszystkim charakter uchwały podjętej przez Okręgową Radę Pielęgniarek i Położ- nych w J.G., w szczególności, czy jest to uchwała, której przedmiotem jest stwier- dzenie prawa wykonywania zawodu. Należy dojść do wniosku, że wymieniona uchwała nie stanowi uchwały stwierdzającej prawo wykonywania zawodu. Wynika to z jej treści, powołanej w uchwale podstawy prawnej jej wydania, a także stąd, że pielęgniarka Halina S. korzysta już z prawa wykonywania zawodu. Powołany w uchwale przepis art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy s.p.p. dotyczy upoważnienia okręgowej rady do prowadzenia bieżących spraw izby i wykonywania zadań zleconych przez Naczelną Radę, przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pie- lęgniarki i położnej (dalej w skrócie: z.p.p.) dotyczy spraw podjęcia wykonywania za- wodu pielęgniarki lub położnej po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplo- mowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Istotnie, w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest obowiązek odbycia przeszkolenia przez Halinę S. po przewie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Jest to ma- teria, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy s.p.p., związana z ustalaniem stan- dardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych pielęgniarek (i położ- nych). Uchwały organów izby pod zarzutem ich sprzeczności z prawem Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego. II. Powołana ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej w art. 11 ust. 2 sta- nowi, że prawo wykonywania zawodu pielęgniarki (położnej) uzyskuje osoba, która, poza posiadaniem obywatelstwa polskiego (wyjątki określają dalsze przepisy ustawy), posiadaniem dyplomu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej, posiada- niem pełnej zdolności do czynności prawnych i stanem zdrowia pozwalającym na wykonywanie zawodu - odbyła wymagany staż podyplomowy. Sprawy odbywania stażu podyplomowego szczegółowo określa przepis art. 9 ustawy oraz rozporządze- nie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 czerwca 1992 r. w sprawie trybu postępowania dotyczącego stwierdzania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej oraz sposobu prowadzenia rejestru pielęgniarek i rejestru położ- nych (Dz.U. Nr 52, poz. 248 ze zm.). W myśl art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia pielę- gniarka po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1, w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu jest obowiązana do odbycia 12-miesięcznego stażu 5 podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 7 ustawy pielęgniarka uzyskuje kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły pielęgniarskiej (ust. 1). Szkołą pielęgniarską w rozumieniu ustawy jest prowadząca kształcenie w zawodzie pielę- gniarki: 1) szkoła pomaturalna, 2) szkoła wyższa, prowadząca kształcenie w formie: a) studiów magisterskich jednolitych lub uzupełniających lub b) studiów wyższych zawodowych (ust. 2 ). Z porównania treści art. 9 ustawy z treścią jej art. 7 wynika jednoznacznie, że w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu nie wymaga się odbycia obowiązkowego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej od pielęgniarek, które ukończyły szkołę wyższą, prowadzącą kształcenie w formie stu- diów magisterskich (jednolitych lub uzupełniających) lub studiów wyższych zawodo- wych. Skoro więc odbycie stażu podyplomowego nie jest wymagane dla stwierdzenia prawa wykonywania zawodu w przypadku absolwentów szkoły wyższej o wskaza- nych kierunkach i formach kształcenia, to trudno przyjąć, by obowiązek odbycia przeszkolenia miał znajdować zastosowanie w przypadku pielęgniarek posiadających stwierdzone prawo wykonywania zawodu, po przerwie w wykonywaniu zawodu, w czasie której ukończyły one wyższe studia zawodowe, o których mowa w art. 7 ustawy i po ukończeniu których nie jest wymagane odbycie 12 miesięcznego stażu podyplomowego ( art. 9 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o z.p.p.). Przytoczoną w skardze Ministra Zdrowia argumentację celowościową należy w pełni podzielić. Przepis art. 15 ustawy o z.p.p., według którego podjęcie wykonywania zawodu pielęgniarki (lub położnej) po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat wymaga odbycia prze- szkolenia, odnosi się do innych przerw niż spowodowane studiami w szkole wyższej prowadzącej kształcenie w zawodzie pielęgniarki w formie studiów magisterskich (jednolitych lub uzupełniających) lub studiów wyższych podyplomowych. W rozpo- znawanej sprawie nie jest sporne, że w okresie przerwy w wykonywaniu zawodu Ha- lina S. ukończyła wyższe studia zawodowe w Instytucie Edukacji Medycznej Kole- gium K. w J.G. i uzyskała tytuł licencjata pielęgniarstwa. Należy więc uznać, że uchwały [...] Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. z dnia 28 lutego 2006 r. oraz wydana w jej wykonaniu uchwała [...] z dnia 9 maja 2006 r. są w zaskarżonej części sprzeczne z prawem i dlatego, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o s.p.p. nale- żało je uchylić. ========================================