III ZP 6/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, dotyczące interpretacji przepisów o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Chodziło o to, czy art. 18 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (oraz jego poprzednik prawny) ma zastosowanie tylko do pracowników już zatrudnionych, którzy w trakcie pracy uzyskali status osoby niepełnosprawnej, czy także do tych, którzy status ten posiadali już w momencie podejmowania zatrudnienia. Powodowie, będący inwalidami II grupy, byli zatrudnieni w Zakładzie Pracy Chronionej na 7-godzinny dzień pracy i domagali się wyrównania wynagrodzenia, argumentując, że powinni otrzymywać stawkę jak za 8-godzinny dzień pracy. Sąd Najwyższy, analizując przepisy obu ustaw (z 1991 r. i 1997 r.), uznał, że art. 15 i 18 ustawy z 1997 r. są odpowiednikami wcześniejszych przepisów. Stwierdził, że skrócone normy czasu pracy dla pracowników niepełnosprawnych (szczególnie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności) nie mogą prowadzić do obniżenia ich wynagrodzenia. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy niepełnosprawność wystąpiła w trakcie zatrudnienia, jak i gdy pracownik ją posiadał od początku. Sąd podkreślił, że taka wykładnia jest zgodna z celem ustawodawcy, jakim jest ochrona osób niepełnosprawnych, i zapobiega dyskryminacji, która wynikałaby z odmiennej interpretacji przepisów w zależności od momentu uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej. Uchwała Sądu Najwyższego stanowi, że stosowanie skróconej normy czasu pracy wobec pracownika niepełnosprawnego podejmującego zatrudnienie nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia ustalanego według godzinowej stawki osobistego zaszeregowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia osób niepełnosprawnych, zasada niedyskryminacji w zatrudnieniu.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących osób niepełnosprawnych i ich wynagrodzenia według stawki godzinowej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy nakaz podwyższenia godzinowej stawki wynagrodzenia zasadniczego pracownika niepełnosprawnego wynikający z przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych odnosi się także do pracownika, który już w momencie podjęcia zatrudnienia posiada status osoby niepełnosprawnej, czy tylko do pracownika, który w toku zatrudnienia przechodzi na normy czasu pracy wynikające z tych przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nakaz podwyższenia godzinowej stawki wynagrodzenia zasadniczego pracownika niepełnosprawnego odnosi się również do pracownika, który już w momencie podjęcia zatrudnienia posiada status osoby niepełnosprawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że celem ustawodawcy było zapewnienie ochrony osobom niepełnosprawnym poprzez skrócenie czasu pracy bez obniżania wynagrodzenia. Odmienna interpretacja prowadziłaby do dyskryminacji pracowników niepełnosprawnych w zależności od momentu uzyskania statusu niepełnosprawności, co jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości i art. 113 Kodeksu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisław S. | osoba_fizyczna | powód |
| Jerzy H. | osoba_fizyczna | powód |
| Andrzej M. | osoba_fizyczna | powód |
| „M.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Zakład pracy Chronionej w C. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.o.o.n. art. 18 § 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Przepis ten stanowi, że stosowanie skróconej normy czasu pracy wobec pracownika niepełnosprawnego nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia ustalanego według godzinowej stawki osobistego zaszeregowania. Dotyczy to również pracowników, którzy już w momencie podjęcia zatrudnienia posiadają status osoby niepełnosprawnej.
Pomocnicze
u.z.r.z.o.n. art. 13 § 2
Ustawa o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych
Przepis ten, podobnie jak jego późniejszy odpowiednik, nakazuje podwyższenie godzinowej stawki wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.
u.o.o.n. art. 15 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Wprowadza skróconą tygodniową normę czasu pracy dla pracowników niepełnosprawnych.
u.o.o.n. art. 15 § 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Wprowadza skrócone dobowe i tygodniowe normy czasu pracy dla pracowników niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
u.o.o.n. art. 18 § 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Reguluje kwestię braku obniżenia wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości w związku ze stosowaniem skróconych norm czasu pracy.
k.p. art. 113
Kodeks pracy
Konkretyzuje zasadę niedyskryminacji w stosunkach pracy.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące skróconego czasu pracy i wynagrodzenia dla osób niepełnosprawnych powinny być stosowane również do pracowników, którzy już w momencie zatrudnienia posiadają status osoby niepełnosprawnej. • Wykładnia celowościowa przepisów nakazuje równe traktowanie osób niepełnosprawnych, niezależnie od momentu wystąpienia niepełnosprawności. • Ograniczenie gwarancji płacowych tylko do pracowników, u których niepełnosprawność wystąpiła w trakcie zatrudnienia, prowadziłoby do dyskryminacji i naruszenia zasady równości.
Odrzucone argumenty
Przepisy dotyczące skróconego czasu pracy i wynagrodzenia dla osób niepełnosprawnych mają zastosowanie tylko do pracowników, którzy w toku zatrudnienia przechodzą na normy czasu pracy wynikające z tych przepisów (tj. gdy niepełnosprawność wystąpiła w trakcie zatrudnienia).
Godne uwagi sformułowania
Stosowanie skróconej normy czasu pracy wobec pracownika niepełnosprawnego podejmującego zatrudnienie nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia ustalanego według godzinowej stawki osobistego zaszeregowania. • Ratio legis wskazywałaby na konieczność równego traktowania osób niepełnosprawnych w stopniu kwalifikującym je do wykonywania zatrudnienia przy skróconych normach czasu pracy, bez względu na to kiedy wystąpiła niepełnosprawność w stopniu uzasadniającym obniżenie normy czasu pracy. • Wykładnia gramatyczna powodowałaby dyskryminację jednej z tych grup. • Niepełnosprawność w ogóle, a tym bardziej niepełnosprawność w stopniu znacznym lub umiarkowanym, stanowią usprawiedliwione kryterium zróżnicowania czasu pracy, ale nie może różnicować wynagrodzenia za pracę.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
członek
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia osób niepełnosprawnych, zasada niedyskryminacji w zatrudnieniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących osób niepełnosprawnych i ich wynagrodzenia według stawki godzinowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony praw osób niepełnosprawnych na rynku pracy i interpretacji przepisów, które mogą mieć wpływ na wynagrodzenia wielu pracowników. Jest to temat istotny zarówno dla prawników, jak i dla samych pracowników.
“Czy pracując krócej, możesz zarabiać tyle samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia prawa osób niepełnosprawnych!”
Dane finansowe
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.