III ZP 5/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął, że dokumenty wymagane do wniosku o świadczenia pracownicze z FGŚP mogą być złożone po terminie, jeśli sam wniosek złożono przed jego upływem, a brak dokumentów wynikał z przyczyn obiektywnych.
Sprawa dotyczyła możliwości złożenia dokumentów wymaganych do wniosku o świadczenia pracownicze z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych po terminie 31 grudnia 1997 r. Powód złożył wniosek w terminie, ale brakowało mu prawomocnego wyroku i potwierdzenia bezskuteczności egzekucji, które uzyskał później. Sąd Okręgowy przekazał zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu, czy art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o FGŚP pozwala na uzupełnienie braków formalnych po terminie. Sąd Najwyższy uznał, że termin dotyczy samego wniosku, a nie załączników, które mogą być złożone później, jeśli ich uzyskanie było niemożliwe przed terminem z przyczyn obiektywnych.
Przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego było zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, dotyczące możliwości złożenia dokumentów wymaganych do wniosku o wypłatę świadczeń pracowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) po terminie 31 grudnia 1997 r. Powód, Piotr Ś., złożył wniosek do FGŚP 30 grudnia 1997 r., domagając się zapłaty odprawy pieniężnej. Do wniosku dołączył świadectwo pracy i odpis wyroku zaocznego z 1993 r., jednak brakowało mu oryginału wyroku z klauzulą wykonalności oraz postanowienia o umorzeniu egzekucji z powodu bezskuteczności. Te dokumenty uzyskał dopiero we wrześniu 1998 r. Pozwany FGŚP odmówił wypłaty świadczeń, uznając wniosek za złożony po terminie. Sąd Pracy uznał powództwo za nieuzasadnione, interpretując przepisy ustawy z 1995 r. jako wymagające złożenia wszystkich dokumentów do 31 grudnia 1997 r. Sąd Najwyższy, rozważając wykładnię przepisów, doszedł do wniosku, że termin 31 grudnia 1997 r. dotyczy złożenia samego wniosku, a nie dołączanych do niego załączników. Załączniki, takie jak prawomocne orzeczenie sądowe i dokument potwierdzający bezskuteczność egzekucji, stanowią materialnoprawne przesłanki roszczenia, które mogą wystąpić również po tym terminie. Jeśli pracownik złożył wniosek w terminie, a uzyskanie wymaganych dokumentów było niemożliwe z przyczyn od niego niezależnych, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji. Uchwała stwierdza, że dokumenty te mogą zostać złożone po terminie, jeżeli wniosek został złożony do 31 grudnia 1997 r., a ich późniejsze złożenie wynikało z obiektywnych przyczyn.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, dokumenty mogą zostać złożone po dniu 31 grudnia 1997 r., jeżeli wniosek o wypłatę świadczeń pracowniczych został złożony do tego dnia, a brak dokumentów wynikał z przyczyn obiektywnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił wniosek od załączników. Termin 31 grudnia 1997 r. dotyczy złożenia wniosku, a nie załączników, które stanowią materialnoprawne przesłanki roszczenia i mogą być uzyskane później, jeśli ich wcześniejsze uzyskanie było niemożliwe z przyczyn niezależnych od pracownika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - Pełnomocnik w G. | instytucja | pozwany |
| A.E. - Import Zakład [...] w P.G. | spółka | pracodawca |
Przepisy (7)
Główne
Dz.U. Nr 87, poz. 435 art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
Termin 31 grudnia 1997 r. dotyczy złożenia wniosku, a nie załączników. Załączniki mogą być złożone po tym terminie, jeśli wniosek został złożony w terminie, a ich uzyskanie było niemożliwe z przyczyn obiektywnych.
Pomocnicze
Dz.U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1 ze zm. art. 6
Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy art. 7 § ust. 4
Stosowany odpowiednio do realizacji wniosku o wypłatę świadczeń pracowniczych.
KPA art. 58
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przywrócenia terminu, ale nie ma zastosowania do składania załączników po terminie, jeśli wniosek został złożony w terminie.
KPA art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wezwania do usunięcia braków formalnych, ale nie ma zastosowania, gdy załączniki nie mogły być jeszcze uzyskane.
Dz.U. Nr 7, poz. 35
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 stycznia 1995 r.
Dotyczy rozszerzenia zakresu świadczeń pracowniczych.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r.
Dotyczy postępowania przy dokonywaniu wypłat świadczeń pracowniczych z FGŚP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin 31 grudnia 1997 r. dotyczy złożenia wniosku, a nie załączników. Załączniki stanowią materialnoprawne przesłanki roszczenia, które mogą wystąpić po terminie. Pracownik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji niemożności uzyskania dokumentów z przyczyn od niego niezależnych. Wykładnia językowa, logiczna, funkcjonalna i systemowa przepisów przemawia za odrębnością wniosku i załączników.
Odrzucone argumenty
Termin 31 grudnia 1997 r. dotyczy zarówno wniosku, jak i wszystkich załączników. Brak załączników do wniosku złożonego w terminie stanowi wadę formalną, która nie może być uzupełniona po terminie. Art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych pozwala na przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku, a nie do uzyskania załączników.
Godne uwagi sformułowania
załączniki wykraczało poza stan faktyczny sprawy termin wystąpienia z wnioskiem o wypłatę świadczeń pracowniczych [...] nie podlega przywróceniu załączniki wymagane przez art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. nie stanowią integralnej jego części w zakresie zastosowania do niego art. 2 ust. 1 tej ustawy nie można przyjąć, iż przy wykładaniu art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. za decydujący należy uznawać jego sens (aspekt) formalnoprawny a nie materialnoprawny ustawodawca nie może bowiem nakładać na podmioty powinności niewykonalnych, zobowiązując do udokumentowania okoliczności, które nie są w danym czasie możliwe do udokumentowania, gdyż jeszcze w ogóle nie wystąpiły obowiązek dołączenia do wniosku określonych dokumentów, powstaje dopiero wtedy, gdy istnieją fakty, które za ich pośrednictwem mają być poświadczone
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
sędzia
Barbara Wagner
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu składania wniosków i załączników do FGŚP, zasady uzupełniania braków formalnych w kontekście obiektywnej niemożliwości uzyskania dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą z 1995 r. i FGŚP. Może być stosowane analogicznie do innych sytuacji, gdzie termin dotyczy wniosku, a nie wszystkich wymaganych dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu interpretacji terminów w kontekście świadczeń pracowniczych, co jest istotne dla wielu osób i firm. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy radzi sobie z lukami prawnymi i trudnościami dowodowymi.
“Czy możesz stracić świadczenia pracownicze przez opóźnienie w uzyskaniu dokumentów? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 3 800 000 PLN
odprawa pieniężna: 3 800 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUchwała z dnia 27 marca 2000 r. III ZP 5/00 Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, w sprawie z powództwa Piotra Ś. przeciwko Funduszowi Gwarantowa- nych Świadczeń Pracowniczych - Pełnomocnikowi w G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 27 marca 2000 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni postanowieniem z dnia 7 grudnia 1999 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 KPC: Czy odpowiednie stosowanie art. 7 ust. 4, o jakim mowa w art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o wypłacie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 87, poz. 435) należy rozumieć jako możność pozyskiwania po dniu 31 grudnia 1997 r. niezbędnych załączników do te- goż wniosku, o których mowa w zdaniu drugim art. 2 ust. 2 wymienionej ustawy ? p o d j ą ł następującą uchwałę: Przewidziane w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco- dawcy (Dz.U. Nr 87, poz. 435) dokumenty mogą zostać złożone po dniu 31 grudnia 1997 r., jeżeli wniosek o wypłatę świadczeń pracowniczych przewi- dzianych w art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pra- cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1 ze zm.) został złożony do tego dnia. U z a s a d n i e n i e 2 Przedstawione Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gdańsku zagadnienie prawne powstało w sprawie z po- wództwa Piotra Ś., który wystąpił 1 października 1998 r. przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w G., domagając się zasądzenia na jego rzecz kwoty 380 zł tytułem należnej mu odprawy pieniężnej. Wyrokiem zaocz- nym Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 22 października 1993 r. [...] zasądzono od firmy A.E. - Import Zakładu [...] w P.G. na rzecz powoda kwotę 3.800.000 starych złotych tytułem odprawy pieniężnej. Powód w dniu 30 grudnia 1997 r. złożył do poz- wanego wniosek o wypłatę świadczeń pracowniczych. Do wniosku dołączył świa- dectwo pracy oraz odpis wyroku zaocznego z dnia 22 października 1993 r. Pismem z dnia 12 stycznia 1998 r. wezwano go do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez doręczenie oryginału wyroku zasądzającego roszczenie od pracodawcy po- woda oraz odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W wez- waniu pozwany nie określił terminu, w jakim nastąpić ma uzupełnienie braków. Po- wód w dniu 15 września 1998 r. złożył brakujące dokumenty, jako że w dniu 10 marca 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gdańsku postanowił ponownie wydać powodowi tytuł wykonawczy (w zamian za tytuł utracony) nadany wyrokowi z dnia 22 października 1993 r., zaś postanowieniem z dnia 9 września 1998 r. komornik sądo- wy przy Sądzie Rejonowym w Gdańsku umorzył postępowanie egzekucyjne przeciw- ko pracodawcy powoda wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W odpowie- dzi pozwany poinformował powoda o odmownym załatwieniu jego wniosku z uwagi na złożenie wymaganych dokumentów po terminie, tj. po 31 grudnia 1997 r. Sąd Pracy powództwo przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowni- czych uznał za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalno- ści pracodawcy (Dz.U. Nr 87, poz. 435) osoba, o której mowa w artykule 1 i 5 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych, może wystąpić do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z pisemnym wnioskiem o wypłatę świadczeń pracowniczych do dnia 31 grudnia 1997 r. Ustawa wskazuje, jakie elementy powinien zawierać wniosek, a także jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku. Wymagane jest między innymi dołączenie do wniosku dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie bezskutecz- nego postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zasądzonej należności. Bezsporne było, iż w dniu 30 grudnia 1997 r., składając wniosek do pozwanego po- wód nie dołączył wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności ani postanowienia 3 o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji. Wnio- sek ten według Sądu Pracy dotknięty był zatem wadą formalną. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z 26 czerwca 1995 r. przy realizacji wniosku o wypłatę świadczeń pracow- niczych stosuje się odpowiednio artykuł 7 ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.), który nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów Ko- deksu postępowania administracyjnego, w tym przepisów o przywróceniu terminu (art. 58 KPA). Zdaniem Sądu Pracy, art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie roszczeń pracow- niczych ma zmierzać do przywrócenia zainteresowanej stronie terminu do zgłoszenia wniosku, którego nie zdołała zgłosić do 31 grudnia 1997 r. Przepis ten dotyczy jedy- nie sytuacji, gdy strona z jakiegoś powodu, bez swojej winy, nie zdołała złożyć wy- maganego wniosku w zakreślonym przez ustawę terminie. W takiej sytuacji jednak najpóźniej do dnia 31 grudnia 1997 r. muszą być wydane dokumenty stanowiące załączniki określone w art. 2 ust. 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. O przywróceniu ter- minu na mocy art. 58 KPA będzie można mówić dopiero w takiej sytuacji, gdy osoba uprawniona i posiadająca wszystkie dokumenty na dzień 31 grudnia 1997 r. z jakichś względów spóźniła się ze zgłoszeniem wniosku, „albowiem przywrócić można termin do zgłoszenia wniosku, a nie dla potrzeb uzyskania niezbędnych załączników”. Według przedstawiającego zagadnienie prawne Sądu drugiej instancji, nie zasługuje na podzielenie wyrażone przez Sąd Pracy stanowisko, iż art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy stanowi, na mocy art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r., podstawę prawną przywrócenia terminu określonego w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych podzielił w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 11 maja 1999 r., III ZP 8/99, iż termin wystąpienia z wnioskiem o wypłatę świadczeń pracowniczych, określony w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie nie- wypłacalności pracodawcy, nie podlega przywróceniu. W uchwale tej stwierdzono jednocześnie, że „badanie kwestii znaczenia prawnego sytuacji, w której wniosek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. zostałby złożony w terminie, lecz nie dołączono do niego wymaganych w ust. 2 tego artykułu załączni- ków wykraczało poza stan faktyczny sprawy, w której – zgodnie z art. 390 § 1 KPC powstało przedstawione zagadnienie prawne”. Stąd też Sąd Najwyższy w uchwale z 11 maja 1999 r. uznał za bezprzedmiotowe „badanie przedstawionego zagadnienia 4 prawnego pod kątem zakresu przywrócenia terminu”. Natomiast stan faktyczny sprawy, która stała się powodem przedstawienia kolejnego zagadnienia prawnego, wymaga zbadania kwestii znaczenia prawnego sytuacji, w której wniosek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r., został złożony w terminie, lecz nie dołączono do niego wymaganych w ust. 2 tego artykułu załączników. Doku- ment potwierdzający bezskuteczność egzekucji został przy tym wydany przez ko- mornika sądowego dopiero w dniu 9 września 1998 r. Sąd drugiej instancji, z jednej strony, podtrzymuje stanowisko zawarte w przywołanym pytaniu prawnym, iż w „świetle treści przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. załączniki wy- magane art. 2 ust. 2 tej ustawy winny istnieć najpóźniej w dniu 31 grudnia 1997 r., gdyż w przeciwnym razie termin ten można by „wydłużać” w nieskończoność i fak- tycznie okazałby się on zbędny, a skoro racjonalny ustawodawca w sposób jedno- znaczny określił termin „do dnia 31 grudnia 1997 r.”, to musi istnieć jakiś moment zamykający możliwość występowania z przedmiotowym wnioskiem do Funduszu i ku tej koncepcji skłania się Sąd Rejonowy”. Z drugiej jednak strony, Sąd ten uważa, że „należy nawiązać do treści art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r., który do- puszcza odpowiednie stosowanie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. „przy realizacji wniosku” o wypłatę świadczeń pracowniczych, właśnie z realizacją złożo- nego w terminie wniosku wiąże się kompletowanie niezbędnych do niego załączni- ków”. Podkreśla przy tym, że powód bez swojej winy nie miał realnej możliwości uzyskania przed dniem 31 grudnia 1997 r. wyroku z dnia 22 października 1993 r. z klauzulą wykonalności, a w konsekwencji i dokumentu potwierdzającego bezsku- teczność egzekucji, a więc załączników określonych w art. 2 ust. 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. Zdaniem tego Sądu, skoro termin wystąpienia z wnioskiem o wy- płatę świadczeń nie podlega przywróceniu ”dopuszczenie takiej możliwości w odnie- sieniu do składanych – w trakcie realizacji wniosku – załączników mogłoby wynikać z brzmienia art. 5 ust. 1 ustawy z 28 czerwca 1995 r. odnośnie załączników, które w dniu 21 grudnia 1997 r. jeszcze nie istniały”. „Byłoby to bowiem konsekwencją uzna- nia, że w odniesieniu do załączników już istniejących w tym dniu właściwym jest zas- tosowanie odmiennego trybu postępowania – co uczynił pozwany w niniejszej spra- wie – poprzez wezwanie do usunięcia braków wniosku przez złożenie ustalonych prawem załączników, poprzez odpowiednie zastosowanie art. 64 § 2 KPA”. Nato- miast – do czego skłania się Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – przewidziana w art. 2 ust. 5 ustawy z 28 czerwca 1995 r. możliwość odpowiedniego stosowania 5 art. 58 KPA „nie dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1997 r. wymagane przepi- sami załączniki nie zostały jeszcze przez odpowiednie organy wydane”. Sąd ten po- nadto wyjaśnił, że z uwagi na niezakwestionowanie w toku procesu przez stronę poz- waną okoliczności, iż dochodzone pozwem roszczenie powstało w warunkach nie- wypłacalności pracodawcy, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy „oraz w terminach związanych z tą datą”, okoliczności te uznać należy za bezkwestyjne. W związku z przedstawionym zagadnieniem prawnym Sąd Najwyższy rozwa- żył, co następuje: Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z 28 czerwca 1995 r. uzależnia przyznanie świad- czeń według reguł w niej przewidzianych od złożenia do 31 grudnia 1997 r. do dy- rektora wojewódzkiego urzędu pracy pisemnego wniosku o wypłatę świadczeń pra- cowniczych wskazanych w art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, jeżeli nie zostały one zaspokojone przez niewypłacal- nego pracodawcę. Idzie przy tym tylko o roszczenia, które nie mogły być wcześniej (przed wejściem w życie ustawy z 28 czerwca 1995 r.) zaspokojone zgodnie z prze- pisami ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco- dawcy w jej wcześniejszym brzmieniu oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 stycznia 1995 r. w sprawie rozszerzenia zakresu świadczeń pra- cowniczych podlegających zaspokojeniu ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (Dz.U. Nr 7, poz. 35), a ponadto uprawnienie do danego świadczenia powstało w okresie od 21 marca 1990 r. do dnia, w którym świadczenie to może być zaspokojone ze środków tego Funduszu na podstawie ustawy z 28 czerwca 1995 r. Zgodzić przy tym należy się z twierdzeniem zawartym w uzasadnie- niu uchwały Sądu Najwyższego z 11 maja 1999 r. , że termin do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia jest materialnoprawnym warunkiem jego uzyskania z Fun- duszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i w związku z tym nie podlega przywróceniu. Zastosowanie jednakże do art. 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. reguł wykładni językowo-logicznej, funkcjonalnej, a także systemowej, prowadzi do konklu- zji, że to, co dotyczy wniosku składanego do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, nie odnosi się do załączników, o których mowa w art. 2 ust. 2 tej ustawy. Ustawa ta wyraźnie bowiem odróżnia wniosek i to co się składa na jego treść (określenie nie- 6 wypłacalnego pracodawcy oraz rodzaju i wysokości niezaspokojonych świadczeń pracowniczych, zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy) od jego załączników (od tego co należy do niego do- łączyć). Według art. 2 ust. 2 zdanie 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. są to: prawomoc- ne orzeczenie sądowe zasądzające na rzecz uprawnionej osoby należności z tytułu świadczenia pracowniczego określonego w art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pra- cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz dokumenty potwierdzające przeprowadzenie bezskutecznego postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zasądzonej należności albo dokumenty potwierdzające niezaspokojenie świadczenia pracowniczego w postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym prowadzonym wobec niewypłacalnego pracodawcy. Poza względami czysto językowymi, na rzecz prawnej odrębności wniosku oraz dołączanych do niego załączników, przemawia także systematyka art. 2 ust.1 i 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r., w których kwestia załączników ujęta została w osobnym zdaniu, a nie w zdaniu przewidującym co po- winno znaleźć się we wniosku osoby uprawnionej. Do podobnego stwierdzenia pro- wadzi także analiza rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r. w sprawie postępowania przy dokonywaniu wypłat niektórych świadczeń pra- cowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w którym od- różnia się wniosek o wypłatę świadczeń pracowniczych od dołączanych do niego załączników. Prowadzi to do konkluzji, że załączniki wymagane przez art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. nie stanowią integralnej jego części w zakresie zastosowania do niego art. 2 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten określa termin w jakim uprawniony może wystąpić z wnioskiem o świadczenie (do 31 grudnia1997 r.), natomiast nie rozstrzyga sprawy terminu przedstawienia wymaganych dokumentów. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. tylko z pozoru normuje jedynie kwestię wymagań formalnych towarzyszących wnioskowi o wypłatę świadczeń pracowniczych. Domaganie się dołączenia określo- nych dokumentów ma bowiem tylko wtedy sens, gdy mają one służyć wykazaniu ist- nienia istotnych okoliczności (warunków), od których zależy powstanie danego uprawnienia. W istocie więc w przepisie tym nie tyle (a każdym razie nie w pierw- szym rzędzie) idzie o dostarczenie określonych dokumentów, ile o ustanowienie do- datkowych przesłanek roszczenia dochodzonego od Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Poza ogólnymi przesłankami, takimi jak niewypłacalność pracodawcy, brak spełnienia przez niego świadczenia przewidzianego w art. 6 7 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, niemożliwość jego wcześniejszego zaspokojenia ze środków Funduszu Gwaranto- wanych Świadczeń Pracowniczych z uwagi na brak określonego unormowania w przepisach obowiązujących przed nowelizacją z 28 czerwca 1995 r. oraz złożenie stosownego wniosku do 31 grudnia 1997 r., przepis art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. w sposób pośredni (ukryty) wprowadził dalsze warunki nabycia prawa ustanowionego przez tę ustawę. Osoba uprawniona może bowiem dochodzić go tylko wtedy, gdy prawomocnie zasądzono na jej rzecz należności z tytułu świad- czenia pracowniczego określonego w art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pracowni- czych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz gdy roszczenie to nie może zostać wyegzekwowane. Nie można przyjąć, iż przy wykładaniu art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 28 czerwca 1995 r. za decydujący należy uznawać jego sens (aspekt) for- malnoprawny a nie materialnoprawny. Gdy idzie o określenie chwili, w której te do- datkowe przesłanki mają wystąpić, ustawa z 28 czerwca 1995 r. niczego nie posta- nawia. Nie ma więc tym samym podstaw, by twierdzić, iż maja one wystąpić do 31 grudnia 1997 r. To zaś oznacza, iż mogą one zostać spełnione zarówno przed jak i po tej dacie. Ustawodawca w tym wypadku wprowadza w pewnym sensie kwalifiko- waną (zindywidualizowaną, bo odniesioną do roszczenia określonego pracownika) postać niewypłacalności pracodawcy. O jego niewypłacalności można bowiem mówić tylko wtedy – poza ogólnymi wymaganiami w zakresie niewypłacalności - gdy pra- cownik dysponuje prawomocnym orzeczeniem i orzeczenie to z przyczyn faktycz- nych nie może zostać wykonane. Przyjęcie takiego założenia oznacza zaś, że jeżeli materialnoprawną (dodatkową) przesłanką roszczenia osoby uprawnionej jest wy- danie prawomocnego orzeczenia, które nie zostaje wyegzekwowane z powodu bezs- kuteczności postępowania wszczętego w tym celu (dotyczy to odpowiednio także niezaspokojenia świadczenia w postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym), a jednocześnie brak jest przepisu stanowiącego, iż przesłanka ta musi wystąpić w określonym czasie, to trudno uważać, iż dokumenty poświadczające jej istnienie mają być przedstawione wcześniej niż przesłanka ta wystąpi. Byłoby to nieracjonalne i nielogiczne. Ustawodawca nie może bowiem nakładać na podmioty powinności niewykonalnych, zobowiązując do udokumentownia okoliczności, które nie są w da- nym czasie możliwe do udokumentowania, gdyż jeszcze w ogóle nie wystąpiły. Nie można tego pomijać przy wyjaśnianiu swoistego sposobu zredagowania art. 2 ust. 2 ustawy z 28 czerwca1995 r., w szczególności tego, iż nie przewidziano w nim, że 8 wniosek uprawnionego powinien wskazywać prawomocne orzeczenie sądowe za- sądzające należność z tytułu świadczenia pracowniczego określonego w art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz bezskuteczność postępowania egzekucyjnego, nie czyniąc jego częścią skła- dową dokumentów, które powinny zostać do niego dołączone w celu poświadczenia istnienia tych okoliczności. Na rzecz wykładni przyjętej w niniejszej uchwale przema- wiają także względy natury funkcjonalnej czy też sięgające do społeczno-gospo- darczego sensu unormowań wprowadzonych przez ustawę o ochronie roszczeń pra- cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Jeżeli bowiem pracownik złożył stosowny wniosek w ustalonym terminie, a jednocześnie w związku z przedmioto- wym poszerzeniem zakresu jej stosowania spełnia ogólne warunki korzystania z ochrony przez nią wprowadzonej, natomiast z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie do 31 grudnia 1997 r. przedstawić dokumentów poświadczających wys- tąpienie określonych faktów, bo fakty te nie miały jeszcze miejsca i to często z przy- czyn obciążających określone organy, to trudno akceptować ponoszenie przez niego negatywnych konsekwencji tego stanu rzeczy. Prowadzi to do wniosku, że art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r., nie rozstrzygając w jakiej dacie ma zapaść pra- womocne orzeczenie sądowe oraz kiedy postępowanie egzekucyjne ma się stać bezskuteczne, nie ustanawiają tym samym terminu dla dołączenia do wniosku osoby uprawnionej dokumentów wskazanych w jej art. 2 ust. 2 zdanie drugie. Tym samym – gdy określone przesłanki roszczenia jeszcze nie wystąpiły - nie ma podstaw, by w związku z tym wnioskiem (przy braku dokumentów przewidzianych w art. 2 ust. zda- nie 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r.) stosować odpowiednio art. 58 KPA lub art. 64 § 2 KPA. Skoro w rozumieniu art. 2 ust.1 i 2 tej ustawy załączniki nie stanowią integralnej części wniosku, a tylko ten wniosek powinien zostać złożony do 31 grudnia 1997 r., to oznacza to, iż dla uzupełnienia wniosku o załączniki ustawa nie przewiduje termi- nu, a skoro tak, to nie powstaje problem jego przywracania (w drodze odpowiedniego stosowania art. 58 KPA). W konsekwencji też należy uznać – w sytuacji gdy określo- ne dodatkowe materialne przesłanki roszczenia nie zostały jeszcze spełnione - że do wniosku, który pozbawiony jest załączników, nie można stosować odpowiednio art. 64 § 2 KPA, gdyż przy właściwej interpretacji art. 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. na- leży przyjąć, że choć wymaga się w nim, by do wniosku dołączone zostały załączniki, to jednak domagać się tego można tylko wtedy, gdy przesłanki, które mają być poś- wiadczone przy użyciu określonych dokumentów, już wystąpiły. Innymi słowy obo- 9 wiązek dołączenia do wniosku określonych dokumentów, powstaje dopiero wtedy, gdy istnieją fakty, które za ich pośrednictwem mają być poświadczone. Skoro w ustawie z 28 czerwca 1995 r. nie określono terminu do złożenia załączników, to nie można przyjąć, iż termin taki zostanie wprowadzony w drodze stosowania art. 64 § 2 KPA, gdyż oznaczałoby to przekreślenie istoty rozwiązań zawartych w tej ustawie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w związku z poszerzeniem w ustawie z 28 czerwca 1995 r. przedmiotowego zakresu ochrony roszczeń pracowniczych stoso- wanie Kodeksu postępowania administracyjnego w tym poszerzonym zakresie wyni- ka z podwójnego odesłania i to odesłania do „odpowiedniego” stosowania. Przepis art. 2 ust. 5 ustawy z 28 czerwca 1995 r. przewiduje bowiem odpowiednie stosowa- nie (między innymi) art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, zaś ta ostatnia norma stanowi, że w postępowaniu (przedsądowym) dotyczącym roszczeń skierowanych do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administra- cyjnego, ale odpowiednio i z wyjątkiem przepisów dotyczących wydawania decyzji i postanowień. W myśl art. 64 § 2 KPA, jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozos- tawienie podania bez rozpoznania. W przypadku dochodzenia roszczeń przewidzia- nych w art. 2 ustawy z 28 czerwca 1995 r. o braku „podania” polegającym na braku określonych załączników można mówić dopiero wtedy, gdy wystąpią przesłanki, które za ich pośrednictwem mają być wykazywane, a nie w każdym przypadku zło- żenia wniosku (w przewidzianym terminie), jeżeli pozbawiony jest on załączników. Dopóki przesłanki te w rzeczywistości nie wystąpią, uprawniony nie ma powinności dostarczenia poświadczających je załączników (bo z przyczyn obiektywnych jest to niemożliwe i prawnie – zgodnie z przyjętą tu wykładnią – nie jest wymagalne), a wo- bec tego nie ma również podstaw do wzywania go na mocy odpowiednio stosowa- nego art. 64 § 2 KPA do ich dostarczenia w terminie siedmiu dni, pod groźbą pozos- tawienia wniosku bez rozpoznania. Mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację Sąd Najwyższy wyra- ził stanowisko, które zostało ujęte w sentencji uchwały. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI