III ZP 29/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Apelacyjny w Łodzi, dotyczące tego, czy Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Poszkodowanych przez ZUS, zarejestrowane jako stowarzyszenie zwykłe, jest organizacją społeczną uprawnioną do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli, zgodnie z § 6 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. Sprawa wyłoniła się w związku z odwołaniem od decyzji organu rentowego, które zostało wniesione przez Stowarzyszenie w imieniu Zofii S. Sąd pierwszej instancji zwrócił odwołanie, uznając, że Stowarzyszenie nie ma zdolności prawnej, a jego przedstawiciel nie jest pełnomocnikiem procesowym. Sąd Apelacyjny, zgadzając się co do braku przesłanek dla pełnomocnika procesowego, uznał jednak, że dla oceny prawidłowości reprezentacji niezbędne jest rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, odwołując się do art. 465 KPC. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego co do braku ustawowej definicji organizacji społecznej, odwołał się do art. 58 Konstytucji RP i Prawa o stowarzyszeniach, podkreślając szeroki zakres prawa do zrzeszania się. Uznał, że dążenie stowarzyszenia do ochrony praw swoich członków, nawet jeśli nie jest to szeroko pojęty interes społeczny ogółu, stanowi podstawę do uznania go za organizację społeczną w rozumieniu przepisów, zwłaszcza gdy jego regulamin przewiduje wszechstronną pomoc emerytom i rencistom. W konsekwencji, Sąd Najwyższy podjął uchwałę stwierdzającą, że Stowarzyszenie jest organizacją uprawnioną do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zdolności sądowej stowarzyszeń zwykłych w sprawach dotyczących świadczeń społecznych oraz interpretacja pojęcia organizacji społecznej w kontekście reprezentacji przed sądami.
Dotyczy głównie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i reprezentacji przez organizacje społeczne.
Zagadnienia prawne (1)
Czy Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Poszkodowanych przez ZUS, zarejestrowane jako stowarzyszenie zwykłe, jest organizacją zrzeszającą emerytów, rencistów i inwalidów, wymienioną w § 6 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie ustalenia wykazu organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Poszkodowanych przez ZUS jest organizacją zrzeszającą emerytów, rencistów i inwalidów, wymienioną w § 6 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dążenie stowarzyszenia do ochrony praw swoich członków, nawet jeśli nie jest to szeroko pojęty interes społeczny ogółu, stanowi podstawę do uznania go za organizację społeczną w rozumieniu przepisów, zwłaszcza gdy jego regulamin przewiduje wszechstronną pomoc emerytom i rencistom. Fakt rejestracji stowarzyszenia zwykłego na podstawie Prawa o stowarzyszeniach nadaje mu zdolność sądową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zofia S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Poszkodowanych przez ZUS | instytucja | wnioskodawca |
| Henryk P. | osoba_fizyczna | przedstawiciel Stowarzyszenia |
Przepisy (14)
Główne
KPC art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy.
KPC art. 465
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość reprezentowania ubezpieczonego przez przedstawiciela organizacji zrzeszającej emerytów i rencistów.
KPC art. 462
Kodeks postępowania cywilnego
Uprawnienie organizacji społecznych do wszczynania postępowania na rzecz ubezpieczonych.
Prawo o stowarzyszeniach art. 40
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
Rejestracja stowarzyszenia zwykłego.
Konstytucja RP art. 58
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo obywateli do zrzeszania się.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. art. § 6 pkt 5
Wykaz organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądami w imieniu lub na rzecz obywateli.
Pomocnicze
KPC art. 126
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 130 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 64 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zdolności prawnej i dopuszczenia do udziału w obrocie prawnym.
KPC art. 87 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki dla pełnomocnika procesowego.
KPC art. 61 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Delegacja dla Ministra Sprawiedliwości do ustalenia wykazu organizacji społecznych.
Prawo o stowarzyszeniach art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
Dopuszczenie do działania stowarzyszenia.
Prawo o stowarzyszeniach art. 43 § pkt. 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
Ranga regulaminu stowarzyszenia jako statutu.
Prawo o stowarzyszeniach art. 1 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach
Cel ustawy - realizacja konstytucyjnego prawa wolności zrzeszania się.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stowarzyszenie zwykłe, zarejestrowane na podstawie Prawa o stowarzyszeniach, posiada zdolność sądową. • Ochrona praw członków stowarzyszenia stanowi realizację interesu społecznego w rozumieniu przepisów. • Przepisy KPC i Prawa o stowarzyszeniach, w tym Konstytucja RP, zapewniają szerokie prawo do zrzeszania się i działania organizacji społecznych.
Odrzucone argumenty
Stowarzyszenie zwykłe nie posiada zdolności prawnej i nie jest dopuszczone do udziału w obrocie prawnym. • Przedstawiciel Stowarzyszenia nie spełnia przesłanek pełnomocnika procesowego. • Cel działalności Stowarzyszenia ogranicza się do interesu członków, co podważa jego społeczny charakter.
Godne uwagi sformułowania
Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Poszkodowanych przez ZUS jest organizacją zrzeszającą emerytów, rencistów i inwalidów, wymienioną w § 6 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1991 r. • Dążenie do ochrony interesu swoich członków daje podstawę do uznania danego stowarzyszenia za organizację społeczną w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. • Fakt rejestracji Stowarzyszenia oznacza dopuszczenie do działania w znaczeniu przyjętym przez ustawodawcę w art. 64 § 2 KPC, co nadaje mu zdolność sądową, mimo założonej przez Prawo o stowarzyszeniach braku osobowości prawnej.
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Stefania Szymańska
sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zdolności sądowej stowarzyszeń zwykłych w sprawach dotyczących świadczeń społecznych oraz interpretacja pojęcia organizacji społecznej w kontekście reprezentacji przed sądami."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i reprezentacji przez organizacje społeczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię prawną dotyczącą zdolności sądowej stowarzyszeń zwykłych, co ma praktyczne znaczenie dla wielu organizacji i ich członków.
“Czy stowarzyszenie zwykłe może reprezentować Cię przed sądem? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.