I SA/PO 1055/05

I SA/Po 1055/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Jaśniewicz. /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 267/06 - Wyrok NSA z 2007-02-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący as.sąd.WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 07 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. i B. W. – M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania podatkowego za rok 2003 oddala skargę. /-/ M.Jaśniewicz
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] A. M. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości [...] oraz [...] zł przekazanych przez [...] SA w maju 2003 r. w związku z wypłaconym odszkodowaniem zasądzonym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] wskazując jako podstawę prawną art.21 ust.1 pkt.3b ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowił załatwić wniosek odmownie. Odwołanie od tej decyzji wniósł dnia [...] A. M.. Dnia [...] A. M. i jego małżonka B. W.-M. złożyli zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2003 PIT 36, w którym rozliczyli otrzymane przez A. M. odszkodowanie jako podlegające opodatkowaniu. Na skutek odwołania A. M. decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano , że organ podatkowy pierwszej instancji orzekając po zakończeniu roku podatkowego w sprawie wszczętej w związku ze złożonym wnioskiem powinien wniosek ten rozpoznać jako wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego za 2003 r. i po przeprowadzonym postępowaniu dokonać odpowiedniego rozstrzygnięcia, a nie ograniczać je tylko do kwestii zaliczek. Postanowieniami z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowania podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2003 r. wobec A. M. oraz B. W.-M. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył wszczęte postępowanie podatkowe. Na skutek odwołania A. M. i B. W.-M. decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano , że organ podatkowy pierwszej instancji nie dokonał dokładnej weryfikacji zeznania podatkowego , a ograniczył się tylko do zakresu wynikającego z wniosku A. M., a ponadto nie zastosował art.200 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym zalecono ponowne przeprowadzenie postępowania połączonego z wnikliwą analizą zeznania podatkowego za 2003 r.
Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w sprawie [...] na podstawie art.208 §1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa)umorzył wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał , że skarżący złożyli w dniu [...] wspólne zeznanie podatkowe PIT 36 , skorygowane dnia [...] W zeznaniu tym jako inne źródła przychodu wykazano m.in. dochód w wysokości [...] zł stanowiący odszkodowanie wypłacone przez firmę [...]SA na podstawie art.7 pkt.1 Pakietu Socjalnego , a zasądzonego wyrokiem Sądu. Stwierdzono , że wypłacone świadczenie stanowi wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy ukształtowanym umową o pracę i Pakietem Socjalnym , a nie odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa administracyjnego , cywilnego i innych ustaw. Stanowi ono zatem przychód podlegający opodatkowaniu jako przychód ze stosunku , o którym mowa w art.12 ust.1 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Z 2000 r. nr 14 , poz.176 ze zm.; dalej ustawy). Do przychodu tego nie stosuje się zwolnienia przewidzianego w art.21 ust.1 pkt.3 ustawy. Z literalnego brzmienia przepisu wynika jednoznacznie zdaniem organu podatkowego , że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia korzystają tylko te , których prawo do otrzymania wynika wprost z przepisów ustawy. Świadczenia wypłacone stosownie do postanowień pakietu socjalnego nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego. Przeprowadzone czynności kontrolne nie wykazały nieprawidłowości mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. Wobec tego stwierdzono , że podatek dochodowy wykazany w zeznaniu PIT 36 za 2003 r. pozostaje bez zmian i postanowiono jak w sentencji decyzji.
Od tej decyzji skarżący wnieśli odwołanie z dnia [...] wnosząc o jej uchylenie. Zarzucili jej naruszenie przepisów prawa materialnego , tj. art.122 Ordynacji podatkowej poprzez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz art.72 §1 pkt.2 Ordynacji podatkowej przez nienależne pobranie podatku przez płatnika a także zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału. Uzasadniając wskazano , że Urząd Skarbowy nie podjął działań w celu rzetelnego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Z umowy o pracę wynika , że podatnik pracował w okresie od [...] do [...], a w uzasadnieniu decyzji podano , że od [...] Nieprawdziwa jest również wysokość odszkodowania, które wyniosło [...] zł , a nie jak podano w uzasadnieniu [...] zł. Podniesiono, że [...] SA niesłusznie potrąciła zaliczkę na podatek dochodowy , mimo , że art.21 ust.1 pkt.3b ustawy stanowi , że wolne od opodatkowania są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego do wysokości określonej w tym wyroku. Za nieprawdziwe uznano twierdzenie , że wypłacono w 2002 r. odszkodowanie na podstawie pakietu socjalnego w kwocie [...] zł. W 2002r. wypłacono należną trzymiesięczną odprawę pieniężną na mocy art.8 ustawy z dnia 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz dobrowolne jednomiesięczne odszkodowanie na podstawie Pakietu Socjalnego za niedotrzymanie gwarancji zatrudnienia. W związku z tym , że [...] SA odmówiła wypłacenia odszkodowania za pozostałe [...] miesiące podatnik wystąpił na drogę sądową. Powołując się na Komentarz do Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Janusza Marciniuka ( Wydawnictwo C.H.BECK z 2003 r.) podniesiono , że odszkodowania wypłacone na podstawie wyroku sądowego zwolnione są od podatku dochodowego wniesiono o uchylenie decyzji wskazując , że nadpłata wynosi [...]zł.
Decyzją z dnia [...] o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono , że zgodnie zart.12. ust.1 ustawy za przychody ze stosunku służbowego , stosunku pracy , pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty , bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń , a w szczególności : wynagrodzenia zasadnicze , wynagrodzenia za godziny nadliczbowe , różnego rodzaju dodatki , nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszystkie inne kwoty niezależnie od tego czy ich wysokość została z góry ustalona , a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika , jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego , prawa cywilnego i na podstawie przepisów innych ustaw z wyjątkami przewidzianych w art. 21 ust1. pkt.3 lit a, b i d ustawy. W związku z tym , że [...] SA nie wypłaciły A. M. całości odszkodowania , podatnik dochodził swoich roszczeń na drodze sądowej , a Sąd Okręgowy w wyroku z dnia [...] zasądziła na jego rzecz odpowiednie wyrównanie odszkodowania. Podstawą wyliczenia wysokości świadczenia pieniężnego był przepis art.7 pkt.1 Pakietu Socjalnego w brzmieniu :" w przypadku gdyby Spółka nie była w stanie dotrzymać Gwarancji Zatrudnienia , o której mowa w art.6 , w sytuacji gdy rozwiązanie umowy o pracę następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , Spółka zobowiązana jest do wypłacenia Pracownikowi odprawy przewidzianej w obowiązujących przepisach prawa i Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy , przy czym jeżeli odprawa ta okazała się niższa niż iloczyn kwoty miesięcznego wynagrodzenia pracownika i iloczyn miesięcy pozostających do upływu okresu Gwarancji Zatrudnienia zostanie ona uzupełniona o odszkodowanie równe różnicy między obiema kwotami." Na podstawie Pakietu Socjalnego doszło do nabycia podmiotowych praw pracowniczych w postaci gwarancji zatrudnienia przez okres dłuższy niż to wynikała z przepisów Kodeksu pracy dotyczących wypowiadania umów o pracę. Nabycie przez pracownika takiej gwarancji może się dokonać bądź z jego udziałem lub bez w rezultacie zawarcia umowy przez osoby trzecie na korzyść pracownika. Uznano, że Pakiet Socjalny stanowi szczególny rodzaj umowy , której zawarcia nie można wykluczyć tylko z tej przyczyny , że nie jest on wyraźnie przewidziany w przepisach prawa pracy. Związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych , a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy. Porozumienia takie stanowią w tym wypadku nienazwaną umowę zbiorowego prawa pracy. Ustanowione w taki sposób wysokie odprawy stanowią ekwiwalent płacowy dla załogi za jej zgodę na prywatyzację i zapewniają załodze zatrudnienie lub – w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę - chronią interesy majątkowe zwolnionych pracowników. Świadczenie otrzymane przez pracownika stanowi wypłata pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy a nie jest odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa administracyjnego, cywilnego i w przepisach innych ustaw. Wobec tego wypłacone A. M. świadczenie pieniężne stanowi podlegający opodatkowaniu przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art.12 ust.1 ustawy , do którego nie stosuje się zwolnienia określonego w art.21. ust.1 pkt. 3 ustawy. Ponadto nie wszystkie odszkodowania zwolnione są od podatku z mocy art.21. ust.1 pkt. 3 cyt ustawy , lecz jedynie te, które wynikają z przepisów rangi ustawowej. Za bezzasadny uznano także zarzut nie podjęcia przez organ podatkowy wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji zawarł wystarczające dokumenty , które pozwoliły na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodzono się z zarzutem odwołania , że organ pierwszej instancji mylnie podał daty okresu zatrudnienia oraz kwotę zasądzonego odszkodowania. Zważono,że okoliczności te nie wpłynęły na istotę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
Na decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A. M. i B. W.-M. zarzucając jej naruszenie :
1. art.21ust.1 pkt.3b ustawy przez błędną wykładnię , któa doprowadziła do wydania decyzji odmawiającej stronie zwrotu nienależnego podatku dochodowego za 2003 r.,
2. art.72 §1 pkt.2 Ordynacji podatkowej przez nienależne pobranie podatku przez płatnika ,
3. art.79 §1 Ordynacji podatkowej przez nie stwierdzenie nadpłaty,
4. art. 208 Ordynacji podatkowej przez bezpodstawne umorzenie postępowania.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej i zasądzenie nadpłaty podatku dochodowego za 2003 r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wskazali , że wyrokiem z [...] w sprawie [...] zasądzono na rzecz A. M. za niedotrzymanie gwarancji zatrudnienia odszkodowanie, od którego pracodawca pobrał zaliczkę na podatek dochodowy , według podatnika niesłusznie. Zgodnie z art.21ust.1 pkt.3b ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego do wysokości określonej w tym wyroku. W związku z prywatyzacją [...] SA w [...] inwestor strategiczny [...] SA zawarł umowę z zakładowymi organizacjami związkowymi zwaną Pakietem Socjalnym , w której zobowiązał się do dalszego zatrudnienia dotychczasowych pracowników spółki przez okres 48 miesięcy licząc od dnia wejścia w życie tej umowy. Należy zatem uznać zdaniem skarżących, że nie jest źródłem prawa pracy umowa (Pakiet Socjalny), któej stroną nie jest pracodawca [...] SA (poprzednio [...] SA). Zasądzone i wypłacone odszkodowanie nie jest związane ze stosunkiem pracy , ale ma charakter cywilno-prawny , gdyż jego podstawę stanowi art.471 kc i art.393 kc. W dniu [...] [...] SA wypłaciła A. M. m.in. dobrowolnie jednomiesięczne odszkodowanie. Od wypłaconych wówczas środków płatnik pobrał słusznie zaliczkę na podatek dochodowy, czego skarżący nie kwestionowali, ponieważ środki zostały wypłacone dobrowolnie, a nie na podstawie wyroku sądowego. Następnie skarżący przedstawili wyliczenie nadpłaty za [...].
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uzasadniając organ podatkowy dodatkowo wskazał , że ze względu na fakt , iż wysokość otrzymanego odszkodowania ustalona została w oparciu o przysługujące wynagrodzenie ze stosunku pracy to jest ono rekompensatą za utracone korzyści , które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby go nie zwolniono. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego nie może mieć zastosowania przepis art.21ust.1 pkt.3b ustawy pomimo , że podatnik otrzymał odszkodowanie na podstawie wyroku sądowego , bowiem zwolnienie to nie dotyczy korzyści , które podatnik mógłby osiągnąć , gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem , w zakresie swojej właściwości , aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa stosownie do przepisu art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Inaczej określając – Sąd bada , czy przy wydaniu decyzji przez organy podatkowe nie naruszono przepisów postępowania podatkowego i prawa materialnego.
Na podstawie art.134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa , w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius ).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy świadczenie wypłacone A. M. w kwocie [...] zł na podstawie wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] w sprawie [...] jest wolne od podatku. Rozstrzygnięciu wymaga także , czy świadczenie to należy do przychodu ze stosunku pracy , czy też innego stosunku prawnego , a następnie czy należy ono do katalogu wolnych od podatku odszkodowań na podstawie art.21 ust.1pkt.3) lub 3b) ustawy. Z całą pewnością były to przychody ze stosunku pracy , o którym stanowi przepis art.12 ust.1 ustawy : "za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Rozpatrzeniem sprawy zajął się Wydział VI Pracy w Sądzie Okręgowym , a nie Wydział Cywilny. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych uregulowane zostało w Dziale III Tytułu VII Księgi I Kodeksu postępowania cywilnego jako postępowanie odrębne. Zgodnie z art.459 Kodeksu postępowania cywilnego przepisy tego rozdziału stosuje się w sprawach z zakresu prawa pracy, a także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Należy w tym miejscu wskazać zapatrywania prawne Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale 7 sędziów z dnia 23.05.2001 r. w sprawie III ZP 25/00 , że pakty gwarancji pracowniczych należą do źródeł prawa pracy w rozumieniu art.9 § 1 Kodeksu pracy (dalej kp) , który stanowi , że przez prawo pracy rozumie się przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych , określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców , a także postanowienia układów zbiorowych prawa pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych , regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Zgodnie z art.21 ust.1 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o związkach zawodowych ( Dz. U. Nr 55 poz. 234 ze zm. ) - związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy , a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy. W tym znaczeniu cytowany przepis jest podstawą pozwalającą na zawieranie porozumień zbiorowych w określonym przedmiocie , a więc może stanowić "oparcie ustawowe" w rozumieniu art.9 § 1kp.
Przyjmując nawet jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, że Pakiet Socjalny Pracowników [...] SA w [...] z dnia [...] zawarty pomiędzy Zakładowymi Organizacjami Związkowymi [...] SA , a inwestorami [...] i [...] SA miał charakter umowy cywilnoprawnej na rzecz osób trzecich stosownie do przepisu art.393 Kodeksu cywilnego ( dalej kc) , to i tak nie można przyjąć , że podstawą jego wypłaty był przepis rangi ustawowej lecz właśnie to umowne zobowiązanie. W preambule do niego stwierdzono , że Pakiet określa gwarancje zatrudnienia i podstawowych spraw wynikających z stosunku pracy udzielone przez Inwestora jako większościowego właściciela akcji , przy jednoczesnym gwarantowaniu ,że są to zobowiązania Spółki jako pracodawcy. Wypłaconą zatem na rzecz skarżącego kwotę uznać należy za przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art 12 ust.1 ustawy.
Należało w dalszej kolejności rozważyć , czy wypłacone świadczenie przewidziane w Art.7 ust.1 Pakietu Socjalnego i nazwane tam odszkodowaniem korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art.21 ust.1 pkt.3 ustawy. Zawierając w art.21 ust.1 pkt.3 katalog przychodów wolnych od podatku dochodowego ustawa w 2003 r. zaliczyła do niego otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw i odszkodowań wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.
Z przytoczonego przepisu wynika , że zwolnieniem od podatku objete są przychody mające charakter odszkodowań , dla wypłaty których podstawę stanowią normy rangi ustawowej. W ppkt. g) wyłączono zaś wprost odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód i to nawet wówczas , gdy podstawą ich zawarcia był przepis rangi ustawowej , jak wskazano w niniejszej sprawie miał to być przepis art.393 kc mający zastosowanie w prawie pracy poprzez art.300 kp. Odszkodowanie to zostało wypłacone na podstawie Pakietu Socjalnego, a nie ustawy. Niezależnie zatem pomiędzy jakimi podmiotami porozumienie zostało zawarte to kwoty wypłacone A. M. stanowiły umowną rekompensatę za zgodne z prawem , lecz przedwczesne w stosunku do gwarantowanego okresu zatrudnienia rozwiązanie stosunku pracy. Sąd podziela dotychczasową linię przecznictwa w tym wzgledzie wyrażoną w podobnych sprawach przez NSA w wyrokach : z dnia 8.11.2001 r. w sprawie SA/Sz 1149/00
( LEX nr 78298 ) , z dnia 22.11.2001 r. w sprawie SA/Sz 1235/00 ( LEX 78295 ) , z dnia 24.04.2002 r. w sprawie SA/Sz 2254/00 ( LEX nr 78296 ) i z dnia 25.05.2000 r. w sprawie SA 1017/99 ( publ. Przegląd Podatkowy 2001/3/63 ).
Należało także rozważyć drugą ze wskazywanych podstaw, przewidzianą mianowicie w art.21ust.1pkt.3b ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. , kiedy przepis ten stanowił , że wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego do wysokości określonej w tym wyroku, z wyjątkiem odszkodowań: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Niewątpliwie odszkodowanie dla A. M. wypłacone zostało na podstawie wyroku sądowego. Lecz jak wskazano w art.21 ust.1 pkt.3b ppkt.b) ustawy zwolnienie nie dotyczy zasądzonych wyrokiem utraconych korzyści. Należy wskazać , że termin odszkodowanie w języku prawniczym ma utrwalone znaczenie, obejmujące zarówno damnum emergens, jak i lucrum cessans. Potwierdza to również praktyka ustawodawcza, zgodnie z którą ograniczenie odpowiedzialności do pierwszego z tych składników następuje przez wyraźne zaznaczenie tego skutku w tekście przepisu (np. art. 260 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do 1.09.2005 r.; art. 160 § 1 K.p.a. do 1.09.2004 r.). Analizowany przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ppkt.b) ustawy zawiera takie ograniczenia. Należy bowiem wyróżnić dwa rodzaje szkody majątkowej : 1) stratę , polegającą na zmniejszeniu majątku poszkodowanego wskutek zdarzenia , z którym związana jest czyjaś odpowiedzialność, i 2) utracone korzyści , kiedy to majątek poszkodowanego nie wzrósł tak , jakby się to stało , gdyby nie nastąpiło zdarzenie , z którym złączona jest czyjaś odpowiedzialność. W przypadku zatem , gdy rzeczywisty stan majątkowy jest niższy od stanu hipotetycznego majątku , ale równy stanowi sprzed powstania zdarzenia sprawczego , w rozpatrywanej sprawie zdarzeniem tym jest zwolnienie skarżącego z pracy pomimo gwarancji zatrudnienia , wówczas poszkodowany ponosi szkodę wyłącznie w postaci utraconych korzyści (por. Z. Radwański, Zobowiązania – część ogólna , C.H.BECK , Warszawa 1995 , Nb 233-235). Podobnie rzecz ujmuje Witold Czachórski podając , że szkoda może obejmować utratę korzyści , jakiej poszkodowany mógł się spodziewać , gdyby mu szkody nie wyrządzono ; wskutek doznania tej postaci uszczerbku poszkodowany nie staje się bogatszy , jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się , mógł go oczekiwać i wówczas jest to tzw. lucrum cessans ( por. W.Czachórski , Zobowiązania – zarys wykładu , Wyd. Prawnicze PWN , Warszawa 1995, str. 76). A. M. na skutek wypłaty świadczenia z wyroku Sądu Okręgowego otrzymał korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Prawidłowy jest pogląd, że funkcja tego świadczenia jest wyraźnie kompensacyjna, lecz również nie pozbawia możliwości jakiegokolwiek innego zarobkowania w okresie objętym gwarancją zatrudnienia.
Z tych przyczyn nie doszło także do naruszenia art.72 § 1 pkt.2) Ordynacji podatkowej , albowiem sporna kwota nie stanowiła podatku pobranego przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Skoro zatem nie stwierdzono nadpłaty, a rozliczenie w ramach samoobliczenia podatników było prawidłowe postępowanie należało umorzyć.
Z tych przyczyn , nie dopatrując się naruszenia procesowego i materilnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz1270).
/-/ M.Jaśniewicz
uk