III ZP 21/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpoznał pytanie prawne dotyczące stosowania przepisów ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych do sędziów, w tym prezesów i wiceprezesów sądów. Wniosek o podjęcie uchwały złożył Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, wskazując na wątpliwości interpretacyjne i rozbieżności w orzecznictwie oraz doktrynie. Po analizie przepisów konstytucyjnych i ustawowych, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie mają zastosowania do sędziów. Podkreślono, że niezależność sądownictwa i niezawisłość sędziowska, gwarantowane przez Konstytucję, wykluczają możliwość poddania sędziów procedurze sprawdzającej przez organy władzy wykonawczej. Ponadto, istniejące przepisy procedur sądowych w sposób wystarczający regulują dostęp do informacji niejawnych w toku postępowań, zapewniając jednocześnie ich ochronę. Sąd Najwyższy uznał, że stanowisko sędziowskie jest równoznaczne z posiadaniem poświadczenia bezpieczeństwa, co wyklucza potrzebę przeprowadzania odrębnych postępowań sprawdzających.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zasady niezależności sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej w kontekście dostępu do informacji niejawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji stosowania ustawy o ochronie informacji niejawnych do sędziów.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wobec sędziów, w tym prezesów i wiceprezesów sądów, mogą być prowadzone postępowania sprawdzające określone w przepisach ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych nie mają zastosowania do sędziów, w tym prezesów i wiceprezesów sądów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych dotyczące postępowań sprawdzających nie obejmują sędziów ze względu na konstytucyjną zasadę niezależności sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej. Istniejące regulacje proceduralne wystarczająco regulują dostęp do informacji niejawnych w postępowaniach sądowych, a poddanie sędziów procedurze sprawdzającej przez organy władzy wykonawczej stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Sąd Najwyższy | instytucja | organ orzekający |
| Prokuratura Krajowa | instytucja | uczestnik postępowania |
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | instytucja | wnioskodawca |
Przepisy (11)
Główne
u.o.i.n. art. 27 § 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Nie ma zastosowania do sędziów.
u.o.i.n. art. 28 § 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Nie ma zastosowania do sędziów.
Pomocnicze
u.o.i.n. art. 1 § 2
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Lit. e - przepisy mają zastosowanie do sądów i trybunałów, ale art. 4 ust. 1 wyłącza stosowanie ustawy w zakresie zasad zwalniania od tajemnicy w postępowaniach sądowych.
u.o.i.n. art. 4 § 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Zasady zwalniania od tajemnicy państwowej i służbowej w postępowaniach przed sądami określają przepisy odrębnych ustaw, co stanowi odstępstwo od ogólnych zasad ustawy.
Konstytucja RP art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje odrębność i niezależność władzy sądowniczej.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje niezawisłość sędziowską.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.
p.u.s.p. art. 56 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
p.u.s.p. art. 67
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.p.k. art. 178
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 248 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezależność sądownictwa i niezawisłość sędziowska jako gwarancje konstytucyjne. • Specyfika funkcji sędziowskich i dostęp do informacji niejawnych w ramach postępowań sądowych. • Istniejące przepisy procedur sądowych wystarczająco regulują dostęp do informacji niejawnych. • Poddanie sędziów procedurze sprawdzającej przez organy władzy wykonawczej stanowiłoby ingerencję w niezależność sądownictwa. • Ustawa o ochronie informacji niejawnych w art. 4 ust. 1 wyłącza stosowanie jej przepisów w zakresie zasad zwalniania od tajemnicy w postępowaniach sądowych.
Godne uwagi sformułowania
przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (...) nie mają zastosowania do sędziów • zasada państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) • zasada odrębności władz (art. 10 i 173 Konstytucji) • zasada niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji) • nieusuwalność sędziów (art. 180 Konstytucji)
Skład orzekający
Jan Wasilewski
przewodniczący
Henryk Gradzik
współsprawozdawca
Jerzy Kwaśniewski
członek
Wiesław Maciak
członek
Teresa Romer
członek
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zasady niezależności sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej w kontekście dostępu do informacji niejawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stosowania ustawy o ochronie informacji niejawnych do sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad ustroju państwa, takich jak niezależność sądownictwa i niezawisłość sędziowska, w kontekście dostępu do informacji niejawnych. Jest to zagadnienie o dużym znaczeniu dla prawników i obywateli.
“Czy sędziowie mogą być poddani kontroli służb specjalnych? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.