III ZP 20/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2001 r. rozstrzygnęła wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów Kodeksu pracy wprowadzonych nowelizacją z dnia 1 marca 2001 r. Dotyczyły one przede wszystkim art. 129 § 1 KP w zakresie mechanizmu bilansowania czasu pracy oraz wpływu świąt na wymiar czasu pracy zgodnie z art. 138 § 1 KP. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zasada pięciodniowego tygodnia pracy ma charakter przeciętny w przyjętym okresie rozliczeniowym, co oznacza dopuszczalność pracy przez sześć dni w jednym tygodniu i cztery dni w innym, pod warunkiem zachowania średniej normy 40 godzin tygodniowo. Podkreślono, że bilansowaniu podlegają zarówno godziny, jak i dni pracy. W kwestii świąt, Sąd orzekł, że każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela powoduje zmniejszenie liczby dni i godzin pracy w okresie rozliczeniowym, co wynika z funkcji świąt jako dni wolnych od pracy. Odmówiono podjęcia uchwały w trzecim pytaniu dotyczącym pracowników zatrudnionych w czterobrygadowej organizacji pracy, uznając przepis za jasny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych uzasadniających abstrakcyjną wykładnię.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących czasu pracy, w szczególności zasad bilansowania norm tygodniowych i wpływu świąt na wymiar czasu pracy.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego od 1 maja 2001 r. (z pełnym zastosowaniem od 1 stycznia 2003 r.). Odmowa odpowiedzi na pytanie dotyczące pracowników w systemie czterobrygadowym ogranicza zastosowanie uchwały w tym konkretnym aspekcie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy mechanizm bilansowania („rozliczania”) przewidziany w art. 129 § 1 k.p. dotyczy wyłącznie średniotygodniowego wymiaru czasu pracy, czy też ma on również zastosowanie do obliczania liczby dni pracy w tygodniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Mechanizm bilansowania czasu pracy w okresie rozliczeniowym na podstawie art. 129 § 1 KP dotyczy nie tylko średniotygodniowej normy czasu pracy, ale i liczby dni pracy w tygodniu. Pięciodniowy tydzień pracy jest tygodniem przeciętnym w okresie rozliczeniowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sformułowanie 'przeciętnie czterdziestu godzin w pięciodniowym tygodniu pracy' musi być odniesione zarówno do godzin, jak i dni pracy, aby uniknąć wewnętrznej sprzeczności przepisu. Elastyczność w ustalaniu czasu pracy jest dopuszczalna w ramach okresu rozliczeniowego, pod warunkiem zachowania przeciętnej normy.
Czy wystąpienie w innym niż niedziela dniu tygodnia święta będącego z mocy art. 138 § 1 k.p. dniem wolnym od pracy powoduje zmniejszenie liczby dni - a tym samym godzin - pracy w tygodniu (okresie rozliczeniowym), czy też czas pracy pracowników w takim tygodniu wyznacza jedynie zawarty w art. 129 § 1 k.p. wymóg zachowania pięciodniowego tygodnia pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wystąpienie święta będącego dniem wolnym od pracy (art. 138 § 1 KP) w innym niż niedziela dniu tygodnia powoduje w okresie rozliczeniowym odpowiednie zmniejszenie liczby dni - a tym samym godzin - pracy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że funkcja świąt jako dni wolnych od pracy uzasadnia zmniejszenie wymiaru czasu pracy. Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadzająca pięciodniowy tydzień pracy nie zmieniła postanowień art. 138 § 1 KP, co oznacza, że święto przypadające w ciągu tygodnia (poza niedzielą) powoduje konieczność zapewnienia pracownikowi kolejnego dnia wolnego od pracy, zmniejszając tym samym liczbę dni i godzin pracy.
Czy w przypadku pracowników zatrudnionych w czterobrygadowej organizacji pracy wystąpienie w dniu określonym w harmonogramie czasu pracy jako dzień pracy święta będącego z mocy art. 138 § 1 k.p. dniem wolnym od pracy powoduje konieczność obniżenia wymiaru czasu pracy tych pracowników?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w tej kwestii, uznając przepis za jasny i jednoznaczny, nie budzący wątpliwości interpretacyjnych uzasadniających abstrakcyjną wykładnię. Wnioskodawca nie przedstawił argumentów prawnych ani dowodów na rozbieżności w orzecznictwie sądów w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Komisja Krajowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” | instytucja | wnioskodawca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 129 § § 1
Kodeks pracy
Norma czasu pracy (8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy) ma charakter przeciętny w przyjętym okresie rozliczeniowym, co oznacza dopuszczalność pracy przez sześć dni w jednym tygodniu i cztery dni w innym, pod warunkiem zachowania średniej normy. Pięciodniowy tydzień pracy jest tygodniem przeciętnym w okresie rozliczeniowym.
k.p. art. 138 § § 1
Kodeks pracy
Niedziele oraz święta są dniami wolnymi od pracy. Święto przypadające w innym dniu niż niedziela powoduje zmniejszenie liczby dni i godzin pracy w okresie rozliczeniowym.
Pomocnicze
u.z.z. art. 22 § ust. 2
Ustawa o związkach zawodowych
Uprawnienie ogólnokrajowej organizacji międzyzwiązkowej do wystąpienia do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyjaśnienie przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.
u.SN art. 13 § pkt 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przesłanka podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy - wyjaśnienie przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie.
k.p. art. 139 § pkt 3
Kodeks pracy
k.p. art. 140 § § 2
Kodeks pracy
k.p. art. 132 § § 2
Kodeks pracy
k.p. art. 132 § § 4
Kodeks pracy
k.p. art. 142
Kodeks pracy
Dz.U. Nr 28, poz. 301
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks pracy
Dz.U. Nr 4, poz. 28
Ustawa o dniach wolnych od pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pięciodniowy tydzień pracy ma charakter przeciętny w okresie rozliczeniowym, co pozwala na elastyczne bilansowanie dni i godzin pracy. • Święto przypadające w innym dniu niż niedziela powoduje zmniejszenie liczby dni i godzin pracy w okresie rozliczeniowym.
Godne uwagi sformułowania
czas pracy nie może przekraczać w przyjętym okresie rozliczeniowym norm określonych w art. 129 § 1 KP w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy • wystąpienie święta będącego dniem wolnym od pracy (art. 138 § 1 KP) w innym niż niedziela dniu tygodnia powoduje w okresie rozliczeniowym od- powiednie zmniejszenie liczby dni - a tym samym godzin - pracy • nie można przyjąć, że przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego podjętej na wniosek organizacji związkowej mógłby być przepis, którego wykładnia jest tylko teoretycznie wątpliwa. • zasada pięciodniowego tygodnia pracy odnosi się do wszystkich rodzajów (systemów) czasu pracy.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Józef Iwulski
członek
Andrzej Kijowski
członek
Zbigniew Myszka
członek
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
współsprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących czasu pracy, w szczególności zasad bilansowania norm tygodniowych i wpływu świąt na wymiar czasu pracy."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego od 1 maja 2001 r. (z pełnym zastosowaniem od 1 stycznia 2003 r.). Odmowa odpowiedzi na pytanie dotyczące pracowników w systemie czterobrygadowym ogranicza zastosowanie uchwały w tym konkretnym aspekcie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe i często budzące wątpliwości przepisy Kodeksu pracy dotyczące czasu pracy, co jest istotne dla szerokiego grona pracowników i pracodawców.
“Czy święto w środku tygodnia skraca Twój czas pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.