III ZP 11/99

Postanowienie z dnia 10 czerwca 1999 r. III ZP 11/99 Określona w art. 390 § 1 KPC możliwość przedstawienia do rozstrzyg- nięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego powstałego w konkretnej sprawie nie dotyczy postępowania w sprawach z protestu wyborczego. Przewodniczący: SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1999 r. na posiedzeniu niejawnym zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 kwietnia 1999 r. [...] o następującej treści: Czy do ustalenia nieważności wyboru radnego do rady gminy wystarczające jest stwierdzenie naruszenia przepisów ustawy z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wy- borcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa (Dz.U. nr 95, poz. 602) dotyczących przebiegu głosowania, ustalania wyników głosowania albo wyników wy- borów lub dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, czy też konieczne jest również stwierdzenie, że naruszenie konkretnych przepisów ustawy z 16 lipca 1998 r. lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom mogło mieć wpływ na wybór określonej osoby na radnego ? p o s t a n o w i ł: o d m ó w i ć podjęcia uchwały. U z a s a d n i e n i e Grupa wyborców zamieszkałych we wsi L. oraz pełnomocnik Komitetu Wybor- czego Akcji Wyborczej „Solidarność” wnieśli protest przeciwko wyborowi wskazanego 2 radnego Rady Gminy w S.W. dokonanego w wyborach do rad gmin przeprowa- dzonych w dniu 11 października 1998 r. domagając się unieważnienia tego wyboru. Sąd Okręgowy w Łomży, po rozpoznaniu tego protestu na rozprawie, postano- wieniem z dnia 10 lutego 1998 r. oddalił protest i uznał ważność kwestionowanego wyboru w okręgu wyborczym [...] do Rady Gminy w S.W. Na skutek zażalenia zainteresowanych sprawę rozpoznawał Sąd Apelacyjny w Białymstoku. Sąd ten uznał, że powstało zagadnienie prawne dotyczące wykładni przepisów art. 58 ust. 1 i 2 oraz art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordyna- cja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. Nr 12, poz. 28 ze zm.) i przedstawił to zagadnienie, określone w postanowieniu z dnia 29 kwiet- nia 1999 r., do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu powołując się na podstawię z art. 390 § 1 KPC. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 13, poz. 48 ze zm.) z przyczyn następujących: Postępowanie w sprawach protestów wyborczych, w tym postępowanie sądo- we, zostało uregulowane w przepisach rozdziału 10 powołanej wyżej Ordynacji wy- borczej. To ta ustawa jest źródłem prawa w tym zakresie, a ustalone w niej reguły postępowania obowiązują na zasadzie lex specialis. Regulację tę charakteryzuje to, że zawiera własne określenia zasad i sposobów postępowania w sprawach protes- tów wyborczych, a ponadto, w zakresie postępowania przed sądami odsyła w okreś- lonych kwestiach do przepisów postępowania właściwych w sprawach cywilnych. Najogólniejsze tego rodzaju odesłanie zawiera art. 60 ust. 1 stanowiący, że sąd okręgowy rozpoznaje protesty w postępowaniu nieprocesowym, w ciągu 30 dni po upływie terminu do wnoszenia protestów w składzie trzech sędziów, z udziałem zain- teresowanych, wojewódzkiego komisarza wyborczego i przewodniczących właści- wych komisji wyborczych, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Rozważając kwestię zakresu i sposobu stosowania przepisów Kodeksu pos- tępowania cywilnego należy zwrócić uwagę na to, że w powołanym wyżej przepisie zawarte są pewne określenia szczególne co do składu, w jakim rozpoznaje protesty sąd okręgowy, co do podmiotów, które muszą mieć zapewniony udział w postępowa- niu przed sądem, a także co do terminu w jakim protest ma być rozpoznany. W po- zostałych kwestiach proceduralnych mają mieć zastosowanie przepisy Kodeksu pos- 3 tępowania cywilnego, ale na zasadzie odpowiedniości. Należy uwzględniać ko- nieczność zachowania owych szczególnych zasad postępowania, które wprowadziła Ordynacja wyborcza. Podobną strukturę regulacji zawiera art. 61 ust. 3 Ordynacji wyborczej, określający kwestię środka odwoławczego od orzeczenia sądu okręgowego do właściwego sądu apelacyjnego. Jednakże w tym unormowaniu zwraca uwagę to, że ustawa ogranicza się do ustalenia, że sąd apelacyjny rozpoz- naje sprawę w ciągu 30 dni oraz, że na postanowienie sądu nie przysługuje środek zaskarżenia. Oprócz uregulowań wyżej wskazanych należy ponadto wskazać na te przepi- sy, które określają właściwość (kompetencję) orzeczniczą sądu, który „rozpoznając protesty rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru radnego” (art. 61 ust. 1) oraz, że orzeczenie sądu może powodować w konsekwencji przeprowadzenie wyborów ponownych lub podjęcie wskazanych czynności wyborczych (art. 62 ust. 1). Rozważając powyższe okoliczności Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że w określeniu przez Ordynację wyborczą form postępowania przed sądami w sprawach protestów wyborczych wyrażają się specyficzne potrzeby i cele procesu wyborczego, w którym szczególnie istotne znaczenie ma czynnik czasu. Chodzi o to, ażeby wynik wyborów, jeżeli jest kwestionowany, uzyskał możliwie szybko prawo- mocne wyjaśnienie. Stąd też musi być traktowany z największą uwagą przepis sta- nowiący, że sąd apelacyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 30 dni. Nie nasuwa także zastrzeżeń ograniczenie postępowania sądowego do dwóch instancji przez ustale- nie, że od orzeczenia sądu apelacyjnego nie przysługuje środek zaskarżenia. Tych szczególnych zasad i celów postępowania z protestu wyborczego, roz- patrywanego jako jeden z elementów szeroko rozumianego procesu wyborczego, nie można byłoby zapewnić przez przyjęcie, że sąd apelacyjny może odroczyć roz- poznanie sprawy na podstawie art. 390 § 1 KPC, ażeby do wyłonionego zagadnienia prawnego mógł ustosunkować się Sąd Najwyższy. Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania cywilnego w rozważanej kwestii powinno zatem oznaczać, że określona w art. 390 § 1 KPC możliwość uzys- kiwania rozstrzygnięć Sądu Najwyższego nie obejmuje postępowania w sprawach z protestu wyborczego. Sąd Najwyższy ma natomiast możliwość i wielokrotnie już z niej korzystał, podejmowania uchwał mających na celu wyjaśnienie budzących wątp- liwości przepisów prawa wyborczego w trybie art. 13 pkt 3 i art. 16 ustawy o Sądzie Najwyższym. 4 ========================================