Orzeczenie · 1999-07-08

III ZP 10/99Ekwiwalent za urlop składki ZUS interpretacja

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

1999-07-08

SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

urlop wypoczynkowyekwiwalent pieniężnyskładki ZUSKodeks pracyrozporządzeniepodstawa wymiaru składekstosunek pracy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego była kwestia, czy ekwiwalent pieniężny wypłacony pracownikom za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, który nie spełniał ściśle określonych przesłanek z art. 171 § 1 Kodeksu pracy, powinien być wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Sprawa wywodziła się z wniosku Państwowej Instytucji Filmowej „F.-A.” przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w P. o składkę ubezpieczeniową. Instytucja wypłaciła ekwiwalent za niewykorzystany urlop dyrektorowi i głównemu księgowemu, argumentując niemożnością udzielenia urlopu w naturze z powodu reorganizacji oraz ryzykiem przedawnienia roszczeń. Organ rentowy uznał, że wyłączenie tej kwoty z podstawy wymiaru składek było niezgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29.01.1990 r. i nakazał zapłatę zaległych składek. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu rentowego. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, mając wątpliwości co do interpretacji przepisów, przekazał zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, rozpatrując zagadnienie, podkreślił, że przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 § 1 KP. Sąd uznał, że wypłacenie ekwiwalentu w sytuacji, gdy pracownik nie mógł wykorzystać urlopu w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a strony stosunku pracy zgodnie umówiły się na wypłatę ekwiwalentu, nie powoduje utraty przez świadczenie charakteru ekwiwalentu za urlop. W związku z tym, zgodnie z powołanym rozporządzeniem, kwota ta nie stanowi dochodu pracownika, od którego odprowadza się składkę na ubezpieczenie społeczne. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że taki ekwiwalent nie podlega składkom.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i jego wpływu na podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy konkretnego rozporządzenia i stanu faktycznego, gdzie urlopu nie można było udzielić w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Zagadnienia prawne (1)

Czy ekwiwalent wypłacony pracownikom za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z braku przesłanek z art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.01.1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.

Uzasadnienie

Przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 § 1 KP. Wypłacenie ekwiwalentu w sytuacji, gdy pracownik nie mógł wykorzystać urlopu w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a strony stosunku pracy zgodnie umówiły się na wypłatę ekwiwalentu, nie powoduje utraty przez świadczenie charakteru ekwiwalentu za urlop i nie stanowi podstawy do naliczania składek na ubezpieczenie społeczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchwała

Strona wygrywająca

Państwowa Instytucja Filmowa „F.-A.” w P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Państwowa Instytucja Filmowa „F.-A.” w P.	instytucja	wnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w P.	instytucja	organ rentowy
Jerzy L.	osoba_fizyczna	pracownik
Stanisław N.	osoba_fizyczna	pracownik

Przepisy (5)

Główne

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego, oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego art. 7 § ust. 1 pkt 3

Wyłącza z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne kwoty wypłaconych ekwiwalentów za nie wykorzystany urlop. Sąd uznał, że przepis ten nie uzależnia wyłączenia od sytuacji określonych w art. 171 KP.

Pomocnicze

KP art. 171 § § 1

Kodeks pracy

Określa sytuacje, w których pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Sąd uznał, że przepis ten nie wyklucza możliwości wypłacenia ekwiwalentu w innych sytuacjach, zgodnie z wolą stron stosunku pracy.

KP art. 18 § § 1

Kodeks pracy

Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.

KP art. 18 § § 2

Kodeks pracy

Postanowienia umów i aktów, o których mowa w § 1, mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy.

KP art. 152 § § 1

Kodeks pracy

Urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem pracownika do okresowego odpłatnego zwolnienia od pracy, stanowi formę prawa pracownika do wypoczynku i służy regeneracji jego sił, z czego wynika zasada przysługiwania urlopu w naturze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. • Przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 KP. • Wypłacenie pracownikowi ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop w sytuacji, która nie jest określona w art. 171 KP, nie stanowi podstawy prawnej do traktowania tego ekwiwalentu jako wynagrodzenia, a w konsekwencji do zobowiązania pracodawcy do zapłaty od wypłaconej kwoty składki na ubezpieczenie społeczne. • Zgodnie z art. 18 § 1 i 2 KP, postanowienia umów o pracę nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, a mniej korzystne są nieważne.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organu rentowego, że ekwiwalent wypłacony za niewykorzystany urlop, który nie spełnia przesłanek z art. 171 § 1 KP, powinien być wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Godne uwagi sformułowania

Ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. • Przepis ten nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop od wystąpienia tylko sytuacji określonych w art. 171 KP. • Wypłacona w takiej sytuacji kwota nie traci charakteru ekwiwalentu pieniężnego za urlop i dlatego – stosownie do § 7 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. – nie stanowi dochodu pracownika w gotówce, od którego odprowadza się składkę na ubezpieczenie społeczne.

Skład orzekający

Maria Tyszel

przewodniczący

Stefania Szymańska

sprawozdawca

Krystyna Bednarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i jego wpływu na podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego rozporządzenia i stanu faktycznego, gdzie urlopu nie można było udzielić w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia składek ZUS od ekwiwalentu za urlop, ale z nietypowym uzasadnieniem, które może być zaskoczeniem dla wielu pracodawców i pracowników.

“Nawet jeśli nie spełniasz formalnych wymogów, ekwiwalent za urlop może nie podlegać składkom ZUS!”

Dane finansowe

WPS: 5805,08 PLN

składka na ubezpieczenie społeczne: 2815,47 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników