III ZP 10/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego była kwestia, czy ekwiwalent pieniężny wypłacony pracownikom za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, który nie spełniał ściśle określonych przesłanek z art. 171 § 1 Kodeksu pracy, powinien być wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Sprawa wywodziła się z wniosku Państwowej Instytucji Filmowej „F.-A.” przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w P. o składkę ubezpieczeniową. Instytucja wypłaciła ekwiwalent za niewykorzystany urlop dyrektorowi i głównemu księgowemu, argumentując niemożnością udzielenia urlopu w naturze z powodu reorganizacji oraz ryzykiem przedawnienia roszczeń. Organ rentowy uznał, że wyłączenie tej kwoty z podstawy wymiaru składek było niezgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29.01.1990 r. i nakazał zapłatę zaległych składek. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu rentowego. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, mając wątpliwości co do interpretacji przepisów, przekazał zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, rozpatrując zagadnienie, podkreślił, że przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 § 1 KP. Sąd uznał, że wypłacenie ekwiwalentu w sytuacji, gdy pracownik nie mógł wykorzystać urlopu w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a strony stosunku pracy zgodnie umówiły się na wypłatę ekwiwalentu, nie powoduje utraty przez świadczenie charakteru ekwiwalentu za urlop. W związku z tym, zgodnie z powołanym rozporządzeniem, kwota ta nie stanowi dochodu pracownika, od którego odprowadza się składkę na ubezpieczenie społeczne. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że taki ekwiwalent nie podlega składkom.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i jego wpływu na podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych.
Dotyczy konkretnego rozporządzenia i stanu faktycznego, gdzie urlopu nie można było udzielić w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy ekwiwalent wypłacony pracownikom za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z braku przesłanek z art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.01.1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.
Uzasadnienie
Przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 § 1 KP. Wypłacenie ekwiwalentu w sytuacji, gdy pracownik nie mógł wykorzystać urlopu w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a strony stosunku pracy zgodnie umówiły się na wypłatę ekwiwalentu, nie powoduje utraty przez świadczenie charakteru ekwiwalentu za urlop i nie stanowi podstawy do naliczania składek na ubezpieczenie społeczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Państwowa Instytucja Filmowa „F.-A.” w P. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
| Jerzy L. | osoba_fizyczna | pracownik |
| Stanisław N. | osoba_fizyczna | pracownik |
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego, oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego art. 7 § ust. 1 pkt 3
Wyłącza z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne kwoty wypłaconych ekwiwalentów za nie wykorzystany urlop. Sąd uznał, że przepis ten nie uzależnia wyłączenia od sytuacji określonych w art. 171 KP.
Pomocnicze
KP art. 171 § § 1
Kodeks pracy
Określa sytuacje, w których pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Sąd uznał, że przepis ten nie wyklucza możliwości wypłacenia ekwiwalentu w innych sytuacjach, zgodnie z wolą stron stosunku pracy.
KP art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów i aktów, o których mowa w § 1, mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednio przepisy prawa pracy.
KP art. 152 § § 1
Kodeks pracy
Urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem pracownika do okresowego odpłatnego zwolnienia od pracy, stanowi formę prawa pracownika do wypoczynku i służy regeneracji jego sił, z czego wynika zasada przysługiwania urlopu w naturze.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. • Przepis § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop od sytuacji określonych w art. 171 KP. • Wypłacenie pracownikowi ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop w sytuacji, która nie jest określona w art. 171 KP, nie stanowi podstawy prawnej do traktowania tego ekwiwalentu jako wynagrodzenia, a w konsekwencji do zobowiązania pracodawcy do zapłaty od wypłaconej kwoty składki na ubezpieczenie społeczne. • Zgodnie z art. 18 § 1 i 2 KP, postanowienia umów o pracę nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, a mniej korzystne są nieważne.
Odrzucone argumenty
Stanowisko organu rentowego, że ekwiwalent wypłacony za niewykorzystany urlop, który nie spełnia przesłanek z art. 171 § 1 KP, powinien być wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Godne uwagi sformułowania
Ekwiwalent wypłacony pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 171 § 1 KP jest ekwiwalentem za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. • Przepis ten nie uzależnia wyłączenia ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop od wystąpienia tylko sytuacji określonych w art. 171 KP. • Wypłacona w takiej sytuacji kwota nie traci charakteru ekwiwalentu pieniężnego za urlop i dlatego – stosownie do § 7 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. – nie stanowi dochodu pracownika w gotówce, od którego odprowadza się składkę na ubezpieczenie społeczne.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący
Stefania Szymańska
sprawozdawca
Krystyna Bednarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i jego wpływu na podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego rozporządzenia i stanu faktycznego, gdzie urlopu nie można było udzielić w naturze z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia składek ZUS od ekwiwalentu za urlop, ale z nietypowym uzasadnieniem, które może być zaskoczeniem dla wielu pracodawców i pracowników.
“Nawet jeśli nie spełniasz formalnych wymogów, ekwiwalent za urlop może nie podlegać składkom ZUS!”
Dane finansowe
WPS: 5805,08 PLN
składka na ubezpieczenie społeczne: 2815,47 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.