III UZP 8/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale III UZP 8/18 rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, która po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z przerwą w ubezpieczeniu. Sąd analizował, czy w takiej sytuacji zastosowanie ma ogólna zasada z art. 43 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, która stanowi, że podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeśli przerwa między okresami pobierania zasiłków nie przekracza 3 miesięcy, czy też przepisy szczególne. Sąd Najwyższy uznał, że art. 43 ustawy zasiłkowej może być stosowany jedynie odpowiednio do ubezpieczonych niebędących pracownikami, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych, takich jak art. 49 i 48a ustawy. W przypadku przerwy w ubezpieczeniu chorobowym, nawet krótszej niż 3 miesiące, zastosowanie znajduje art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej, który określa podstawę wymiaru zasiłku w przypadku krótszego okresu ubezpieczenia, a nie art. 43. Uchwała ta ma istotne znaczenie dla ustalania wysokości zasiłków dla przedsiębiorców.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla osób prowadzących działalność gospodarczą po przerwie w ubezpieczeniu chorobowym.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. w zakresie stosowania art. 43 i 49 ustawy zasiłkowej. Nowelizacje przepisów po tej dacie mogą wpływać na stosowanie tych zasad.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 43 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 28 grudnia 2015 r. do 13 października 2016 r., ma zastosowanie, gdy uprawnienie do zasiłku powstaje po okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, w sytuacji, gdy między datą zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego a nabyciem prawa do innego zasiłku nie upłynęły 3 miesiące, ale w tym okresie uprawniona do zasiłku nie przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w dniu następnym po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, lecz po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. wystąpienie po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego przerwy w podleganiu dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu przez ubezpieczonego niebędącego pracownikiem powoduje, że podstawę wymiaru zasiłku z ubezpieczenia chorobowego tego ubezpieczonego ustala się zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, a nie stosuje się art. 43 w związku z art. 48 ust. 2 tej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 43 ustawy zasiłkowej formułuje ogólną zasadę nieustalania na nowo podstawy wymiaru świadczenia, która jednak w odniesieniu do ubezpieczonych niebędących pracownikami może być stosowana tylko odpowiednio, z zastrzeżeniem pierwszeństwa regulacji szczególnych, takich jak art. 49 i 48a ustawy. Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym, nawet krótsza niż 3 miesiące, wyłącza zastosowanie art. 43 na rzecz art. 49, który reguluje ustalanie podstawy wymiaru zasiłku w przypadku krótszego okresu ubezpieczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 49 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
W przypadku przerwy w ubezpieczeniu chorobowym, gdy okres ubezpieczenia jest krótszy niż 12 miesięcy, podstawa wymiaru zasiłku stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 43
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Podstawa wymiaru zasiłku nie jest ustalana na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. W odniesieniu do ubezpieczonych niebędących pracownikami stosowany odpowiednio z zastrzeżeniem art. 49 i 50.
ustawa zasiłkowa art. 48 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis art. 43 stosuje się odpowiednio do ubezpieczonych niebędących pracownikami.
ustawa zasiłkowa art. 48a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Reguluje ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla ubezpieczonego, dla którego podstawa wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, a okres ubezpieczenia jest krótszy niż 12 miesięcy.
ustawa systemowa art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa warunki przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
ustawa systemowa art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 8 § ust. 6 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 9 § ust. 1c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego.
ustawa systemowa art. 18 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw art. 22 § ust. 1
Zasiłki chorobowe, wyrównawcze, macierzyńskie i opiekuńcze, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie określonych przepisów, wypłaca się na zasadach i w wysokości obowiązujących przed tym dniem za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym, nawet krótsza niż 3 miesiące, wyłącza zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej na rzecz przepisów szczególnych (art. 49) dla ubezpieczonych niebędących pracownikami. • Art. 43 ustawy zasiłkowej może być stosowany tylko odpowiednio do ubezpieczonych niebędących pracownikami, z zastrzeżeniem pierwszeństwa regulacji szczególnych. • Podstawa wymiaru składek dla osób prowadzących działalność gospodarczą zależy od deklaracji ubezpieczonego, a nie od faktycznie osiągniętego przychodu, co uzasadnia stosowanie przepisów szczególnych w przypadku przerwy w ubezpieczeniu.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej, gdy przerwa między pobieraniem zasiłków nie przekracza 3 miesięcy, niezależnie od ciągłości ubezpieczenia chorobowego.
Godne uwagi sformułowania
art. 43 ustawy zasiłkowej (...) abstrahuje on od ewentualnych przerw w pozostawaniu w ubezpieczeniu • zasada wyrażona w art. 49 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych doznaje wyjątku w wypadku nieustalania na nowo podstawy wymiaru świadczenia przewidzianym w art. 43
Skład orzekający
Jolanta Strusińska-Żukowska
przewodniczący, sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Dawid Miąsik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla osób prowadzących działalność gospodarczą po przerwie w ubezpieczeniu chorobowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. w zakresie stosowania art. 43 i 49 ustawy zasiłkowej. Nowelizacje przepisów po tej dacie mogą wpływać na stosowanie tych zasad.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców, jakim jest ustalanie podstawy wymiaru zasiłków po przerwie w ubezpieczeniu. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia złożone relacje między przepisami.
“Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym po zasiłku macierzyńskim? Jak to wpływa na wysokość Twojego zasiłku!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.