III UZP 6/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZagadnienie prawne postawione przed powiększonym składem Sądu Najwyższego dotyczyło interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a konkretnie art. 30 ust. 2 pkt 4 i art. 31 ust. 3 pkt 3, w kontekście ustalania wskaźnika zatrudnionych w warunkach zagrożenia. Wskaźnik ten ma wpływ na kategorię ryzyka grupy działalności i tym samym na wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Spór sprowadzał się do tego, czy osoby pracujące w warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych, ale wyposażone w indywidualne środki ochrony (np. ochronniki słuchu), powinny być wliczane do tej grupy. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy i rozporządzeń wykonawczych, a także orzecznictwo TSUE dotyczące dyrektyw unijnych, doszedł do wniosku, że wskaźnik ten jest ustalany z uwzględnieniem osób wyposażonych w środki ochrony indywidualnej. Podkreślono, że choć środki te mogą niwelować negatywne skutki narażenia, to samo środowisko pracy nadal stwarza zagrożenie, a celem systemu jest premiowanie pracodawców dbających o bezpieczeństwo, co powinno przekładać się na niższe składki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe w przypadku pracodawców zatrudniających powyżej 9 pracowników, zwłaszcza w kontekście stosowania środków ochrony indywidualnej.
Dotyczy wyłącznie pracodawców zatrudniających powyżej 9 pracowników. Interpretacja może być przedmiotem dalszych sporów w specyficznych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osoby zatrudnione w warunkach zagrożenia, które występują w razie przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, wyposażone w indywidualne środki ochrony od ryzyka spowodowanego czynnikami fizycznymi powodującymi te zagrożenia są wliczane do zatrudnionych w warunkach zagrożenia, liczba których stanowi podstawę ustalenia kategorii ryzyka dla grupy działalności w zależności od ryzyka określonego wskaźnikami częstości w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 i art. 31 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia jest ustalany z uwzględnieniem osób wyposażonych w środki ochrony indywidualnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia celowościowa, systemowa, funkcjonalna oraz prounijna przemawiają za tym, że wskaźnik ten dotyczy pracowników zatrudnionych w środowisku, w którym występują przekroczenia norm bhp, niezależnie od zastosowanych środków ochrony indywidualnej lub zbiorowej. Podkreślono, że celem systemu jest premiowanie pracodawców dbających o bezpieczeństwo, co powinno wpływać na wysokość składki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. w W. | inne | płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku | instytucja | organ rentowy |
| Prokurator Andrzej Nieć | inne | prokurator |
Przepisy (8)
Główne
u.w. art. 30 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
u.w. art. 30 § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
u.w. art. 30 § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
pkt 4 - wskaźnik zatrudnionych w warunkach zagrożenia
u.w. art. 31 § 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
pkt 3 - wskaźnik zatrudnionych w warunkach zagrożenia
rozp. MPiPS art. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków
rozp. MPiPS art. 5
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 15 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
zasada zindywidualizowanego charakteru składek na ubezpieczenie wypadkowe
u.SN art. 82 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wskaźnik zatrudnionych w warunkach zagrożenia powinien uwzględniać osoby wyposażone w środki ochrony indywidualnej. • Wykładnia celowościowa, systemowa, funkcjonalna i prounijna przemawiają za wliczaniem osób w środkach ochrony indywidualnej do statystyk. • Celem systemu jest premiowanie pracodawców dbających o bezpieczeństwo, co powinno wpływać na wysokość składki.
Odrzucone argumenty
Osoby wyposażone w środki ochrony indywidualnej nie powinny być wliczane do zatrudnionych w warunkach zagrożenia, ponieważ środki te eliminują lub znacząco redukują negatywne skutki narażenia. • Należy przyznać pierwszeństwo wykładni językowej przepisów ustawy nad przepisami wykonawczymi. • Przepisy unijne i orzecznictwo TSUE dotyczące hałasu nie mają bezpośredniego zastosowania do ustalania składek wypadkowych.
Godne uwagi sformułowania
Wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia [...] jest ustalany z uwzględnieniem osób wyposażonych w środki ochrony indywidualnej. • Wykładnia celowościowa, systemowa, funkcjonalna oraz prounijna przemawiają za przyjęciem ogólnej zasady, iż wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia [...] dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni stale lub czasowo w środowisku, w którym występują przekroczenia norm bhp, niezależnie od zastosowanych przez płatnika środków ochrony indywidualnej lub zbiorowej.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Jolanta Frańczak
członek
Zbigniew Korzeniowski
członek
Dawid Miąsik
członek
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Krzysztof Staryk
sprawozdawca, uzasadnienie
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe w przypadku pracodawców zatrudniających powyżej 9 pracowników, zwłaszcza w kontekście stosowania środków ochrony indywidualnej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie pracodawców zatrudniających powyżej 9 pracowników. Interpretacja może być przedmiotem dalszych sporów w specyficznych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ubezpieczeń społecznych, który ma bezpośrednie przełożenie na koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Rozbieżność w orzecznictwie i zdanie odrębne dodają jej kontrowersyjności.
“Czy środki ochrony indywidualnej obniżają składkę wypadkową? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Zdanie odrębne
Krzysztof Rączka
Sędzia Rączka nie zgadza się z uchwałą, argumentując, że nadmierne znaczenie przypisano przepisom rozporządzeń wykonawczych, które nie powinny modyfikować pojęć ustawowych. Kwestionuje również zasadność odwoływania się do dyrektyw unijnych i orzecznictwa TSUE w kontekście składek wypadkowych. Podkreśla, że kluczowa jest zasada zindywidualizowanej składki wynikająca z ustawy systemowej, która powinna premiować pracodawców minimalizujących ryzyko, również poprzez środki ochrony indywidualnej.
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.