III UZP 3/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 grudnia 2024 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące odmowy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozłożenia należności składkowych na raty. Kluczowe pytanie dotyczyło formy tej odmowy – czy jest to decyzja administracyjna – oraz dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji RP, stwierdził, że odmowa rozłożenia należności na raty powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd podkreślił, że odmowa taka nie jest uznaniowa, a jej zasadność podlega kontroli sądowej. W uchwale poruszono również kwestię wadliwości składu sądu apelacyjnego, jednak Sąd Najwyższy nie dokonał weryfikacji w tym zakresie, uznając sprawę za wpadkową. Rozważano także zakres kognicji sądu w przypadku uwzględnienia odwołania od decyzji odmownej, wskazując na możliwość uchylenia decyzji i stwierdzenia istnienia podstaw do zawarcia umowy, bez możliwości nakazania zawarcia umowy przez sąd.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że odmowa ZUS rozłożenia należności składkowych na raty jest decyzją administracyjną i podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego.
Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i procedury administracyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozłożenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych następuje w formie decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Analiza przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji RP, w szczególności art. 7 i 45 ust. 1 Konstytucji, wskazuje na konieczność wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy rozłożenia należności na raty. Brak jest podstaw do odstąpienia od tej formy, a milczenie ustawy systemowej w kwestii formy odmowy nie koryguje ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Czy dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym z odwołania od decyzji organu rentowego, której przedmiotem jest odmowa rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Odmowa rozłożenia należności na raty mieści się w katalogu indywidualnych spraw rozstrzyganych przez organ rentowy, od których przysługuje odwołanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 29 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy może na wniosek dłużnika rozłożyć należność na raty, a formą takiej ulgi jest umowa. Odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej.
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzyga indywidualne sprawy w formie decyzji, w szczególności dotyczące umarzania należności.
u.s.u.s. art. 83 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 29 § 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy, jeśli wniosek zostanie uwzględniony.
k.p.a. art. 104 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące odwołania od decyzji organu rentowego, w tym możliwość zmiany decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy.
u.u.s.r. art. 36 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Rozstrzygnięcie w sprawach o rozłożenie na raty lub odmowę rozłożenia następuje przez wydanie decyzji administracyjnej, od której nie przysługuje odwołanie do sądu w trybie k.p.c.
u.u.s.r. art. 41a § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może rozłożyć spłatę składek na raty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa rozłożenia należności składkowych na raty powinna przybrać formę decyzji administracyjnej. • Od decyzji odmawiającej rozłożenia należności na raty przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. • Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a ich działania podlegają kontroli sądowej.
Odrzucone argumenty
Odmowa rozłożenia należności składkowych nie wymaga formy decyzji administracyjnej. • Droga sądowa przed sądem powszechnym nie jest dopuszczalna od odmowy rozłożenia należności na raty.
Godne uwagi sformułowania
odmowa uwzględnienia wniosku [...] następuje w formie decyzji administracyjnej • przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego • organy władzy publicznej [...] działają na podstawie i w granicach prawa • każdy [...] ma prawo do rozpatrzenia tej sprawy przez sąd • nie można przypisać decydującego znaczenia argumentowi systemowemu • milczenie art. 29 ustawy systemowej co do formy odmowy [...] nie koryguje wzorca postępowania z art. 104 k.p.a.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że odmowa ZUS rozłożenia należności składkowych na raty jest decyzją administracyjną i podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i procedury administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do sądu i formą rozstrzygnięć organów administracji publicznej, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Czy ZUS może odmówić rozłożenia długu na raty bez wydania decyzji? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.