III UZ 8/11

Sąd Najwyższy2011-04-21
SNubezpieczenia społeczneustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznegoWysokanajwyższy
ubezpieczenia społecznekoszty sądoweapelacjazażaleniewspółuczestnictwo formalnezainteresowanySąd Najwyższyprawo pracy

Sąd Najwyższy rozstrzygnął kwestię opłat od apelacji w sprawach połączonych, uznając, że apelacja spółki jako zainteresowanego w sprawie pracownika podlegała jednej opłacie.

Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające apelacje C. P. Sp. z o.o. w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego pracowników. Sąd Najwyższy analizował zasady opłacania apelacji w sprawach połączonych, w szczególności rolę 'zainteresowanego' (spółki) w postępowaniu. Ustalono, że apelacja spółki jako zainteresowanego w sprawie pracownika podlegała jednej opłacie, a jej odrzucenie było bezpodstawne, podczas gdy apelacje w imieniu pracowników, ze względu na współuczestnictwo formalne, wymagały odrębnych opłat.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie C. P. Sp. z o.o. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło apelacje spółki i pracowników od wyroku Sądu Okręgowego w sprawie ustalenia braku obowiązku ubezpieczenia społecznego. Sąd Apelacyjny uznał, że apelacje pracowników, ze względu na współuczestnictwo formalne, wymagały odrębnych opłat, a spółka jako zainteresowany również powinna była opłacić każdą apelację osobno. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o kosztach sądowych i Kodeksu postępowania cywilnego, stwierdził, że spółka jako zainteresowany w sprawie pracownika nie jest współuczestnikiem formalnym, a jej apelacja w imieniu własnym od wyroku dotyczącego pracownika podlegała jednej opłacie. W związku z tym, odrzucenie apelacji spółki w sprawie pracownika A. P. było niezasadne. Natomiast odrzucenie apelacji w sprawach pozostałych pracowników było uzasadnione ze względu na brak uiszczenia wymaganych opłat. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie w części dotyczącej odrzucenia apelacji spółki w sprawie W. S. (uznając ją za zasadnie odrzuconą), a pozostałe zażalenia odrzucił jako nieopłacone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Apelacja spółki jako zainteresowanego w sprawie pracownika podlega jednej opłacie, ponieważ nie jest ona współuczestnikiem formalnym w rozumieniu przepisów o kosztach sądowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił współuczestnictwo formalne (wymagające odrębnych opłat) od innych form współuczestnictwa, w tym nienazwanego, które dotyczyło spółki jako zainteresowanego. Stwierdzono, że spółka, występując jako zainteresowany, nie jest związana tymi samymi roszczeniami co pracownik, a jej udział w procesie ma inny charakter, co uzasadnia pobranie jednej opłaty od jej apelacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie i odrzucenie zażaleń

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
A. Ć.osoba_fizycznaodwołujący
in.inneodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.instytucjaorgan rentowy
C. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkazainteresowana
L. D.osoba_fizycznaodwołujący
A. P.osoba_fizycznaubezpieczony
W. S.osoba_fizycznaubezpieczony

Przepisy (13)

Główne

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 4 § ust. 1

Pismo wnoszone przez kilka osób podlega jednej opłacie, z wyjątkiem przypadku współuczestnictwa formalnego, gdzie każdy współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 130² § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia.

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 8

Przepis ma zastosowanie do spraw wszczętych przed wejściem w życie zmian wprowadzonych wskazaną ustawą do kodeksu postępowania cywilnego.

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 3 § ust. 2 pkt 3

Pojęcie 'pismo' należy interpretować funkcjonalnie, jako czynność procesową (środek zaskarżenia) sporządzoną w formie pisma procesowego, nie zaś w znaczeniu technicznym (jednego dokumentu).

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 36

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się od apelacji odpłatę podstawową w kwocie 30 zł.

k.p.c. art. 219

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może połączyć do wspólnego rozpoznania lub rozstrzygnięcia kilka oddzielnych spraw, które dotyczą roszczenia lub zobowiązania jednej osoby albo dotyczy tego samego przedmiotu.

k.p.c. art. 72 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Współuczestnictwo formalne występuje, gdy kilka osób występuje po tej samej stronie, a ich roszczenia lub zobowiązania są oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej.

k.p.c. art. 477¹¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Stroną w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy oraz zainteresowany.

k.p.c. art. 373

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji odrzuca apelację w przypadkach przewidzianych w art. 370 oraz w art. 130² § 1.

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji odrzuca apelację niedopuszczalną z mocy ustawy oraz apelację, której braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie jest oczywiście uzasadnione.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku oddalenia lub odrzucenia zażalenia, sąd drugiej instancji lub Sąd Najwyższy może zasądzić od strony skarżącej zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Do postępowania przed Sądem Najwyższym w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Apelacja spółki jako zainteresowanego w sprawie pracownika podlega jednej opłacie, gdyż nie jest ona współuczestnikiem formalnym. Współuczestnictwo formalne pracowników wymagało odrębnych opłat od każdej apelacji.

Odrzucone argumenty

Apelacje spółki jako zainteresowanego powinny być opłacone odrębnie od każdej sprawy pracownika. Zażalenie zostało opłacone tylko w jednej ze spraw, podczas gdy należało uiścić odrębną opłatę od zażalenia w każdej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Zarządzenie sądu „o połączeniu spraw" ma charakter techniczny występuje tyle różnych przedmiotów sporu (zaskarżenia), ilu jest współuczestników formalnych Spółka, jako pracodawca, jest zainteresowanym w rozumieniu art. 477¹¹ § 2 k.p.c. nie można uznać go za współuczestnika formalnego lub materialnego, to w rozważanej sytuacji zachodzi jeden z przypadków współuczestnictwa nienazwanego

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Zbigniew Hajn

sprawozdawca

Halina Kiryło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kosztach sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście połączonych spraw i roli zainteresowanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączonych spraw i roli spółki jako zainteresowanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia złożone kwestie opłat sądowych w sprawach ubezpieczeniowych, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozumienie ról procesowych i przepisów o kosztach.

Kiedy jedna opłata za apelację to za mało? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady w sprawach ubezpieczeniowych.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III UZ 8/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 kwietnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) 
SSN Halina Kiryło 
 
w sprawie z odwołania A. Ć. i in. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 
Oddziału w K. 
z udziałem zainteresowanej C. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością  
o ustalenie istnienia  obowiązku ubezpieczenia społecznego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 kwietnia 2011 r., 
zażalenia strony zainteresowanej C. P. Sp. z o.o. na postanowienie Sądu 
Apelacyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r.,  
 
 
1. 
oddala 
zażalenie 
dotyczące 
odrzucenia 
przez 
Sąd 
Apelacyjny apelacji zainteresowanej w sprawie W. S., 
2. odrzuca pozostałe zażalenia.  
 
 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23 czerwca 2008 r. wydal decyzje: nr 
[…] w sprawie A. Ć. i C. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nr […] w 
sprawie L. D. i C. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, /.../ ustalając, że 
wskazani pracownicy w oznaczonych okresach nie podlegali ubezpieczeniom 

 
 
2 
społecznym w Polsce z tytułu zatrudnienia w C. P. spółce z ograniczony 
odpowiedzialnością. 
W imieniu pracowników - ubezpieczonych oraz C. P. spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością pełnomocnik - radca prawny wniósł  odwołania od powyższych 
decyzji, jednocześnie składając wniosek o połączenie spraw do wspólnego 
rozpoznania. 
Sąd Okręgowy połączył wszystkie sprawy do łącznego rozpoznania i 
wyrokowania i prowadził je pod sygnaturą akt IV U …/08. 
Wyrokiem z 4 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych oddalił odwołania od powyższych decyzji. 
W dniu 23 lipca 2009 r. do Sądu Okręgowego wpłynęło pismo zatytułowane 
„apelacja" złożone w imieniu wszystkich ubezpieczonych oraz C. P. spółki z 
ograniczoną odpowiedzialnością przez pełnomocnika radcę prawnego i opłacone 
znakami opłaty skarbowej w kwocie 30 zł. Dalsze opłaty sądowe od apelacji nie 
wpłynęły. Na rozprawie apelacyjnej 3 grudnia 2009 r. pełnomocnik ubezpieczonych 
oraz C. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oświadczył, że przy przyjęciu, 
że została opłacona tylko jedna apelacja Sąd Apelacyjny winien przyjąć do 
rozpoznania apelację sporządzoną w imieniu ubezpieczonego A. P. 
Postanowieniem zaskarżonym rozpoznawanym zażaleniem Sąd Apelacyjny, po 
rozpoznaniu sprawy C. P. Spółki z o.o., A. Ć.,/.../  przeciwko Zakładowi 
Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia 
społecznego, na skutek apelacji C. P. Spółki z o.o., A. Ć. /.../ , od wyroku Sądu 
Okręgowego z dnia 4 czerwca 2009 r., postanowił: odrzucić apelacje C. P. Spółki z 
ograniczoną odpowiedzialnością, i in. /.../  . 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, apelacje złożone od wyroku Sądu Okręgowego, 
dotyczące oddalenia odwołania od decyzji z 23 czerwca 2008 r. podlegały, z 
wyjątkiem apelacji A. P., odrzuceniu jako nieopłacone opłatą sądową w kwocie po 
30 zł. Sąd wskazał, że art. 1302 § 3 k.p.c., stosownie do którego sąd odrzuca bez 
wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego 
lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, 
zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu 

 
 
3 
zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w 
wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości 
przedmiotu zaskarżenia, ma jeszcze, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 5 grudnia 
2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. nr 234, poz. 1571), zastosowanie do niniejszej sprawy, jako 
wszczętej przed wejściem w życie zmian wprowadzonych wskazaną ustawą do 
kodeksu postępowania cywilnego. Nie można przyjąć, aby uiszczenie jednej opłaty 
sądowej 
czyniło 
zadość 
obowiązkowi 
opłacenia 
apelacji 
od 
wyroku 
rozstrzygającego odwołania dwóch podmiotów (ubezpieczonego oraz pracodawcy) 
od poszczególnych decyzji organu rentowego. Połączenie przez Sąd Okręgowy 
tych spraw do łącznego rozpoznania i wyrokowania (art. 219 k.p.c.), spowodowało, 
że po stronie odwołujących się wystąpiło współuczestnictwo formalne (art. 72 § 1 
pkt. 2 k.p.c.). Współuczestnictwo to, charakteryzuje się brakiem materialno prawnej 
więzi między współuczestnikami, a ich współwystępowanie po jednej ze stron 
procesu ma charakter stricte procesowy. W takiej sytuacji istnieje jedna sprawa 
wyłącznie w znaczeniu formalnym (technicznym) i jednocześnie występuje tyle 
przedmiotów sporu (zaskarżenia), ilu jest współuczestników formalnych, bowiem 
każdy z nich mógłby występować w procesie samodzielnie, tok postępowania w 
stosunku do każdego z nich jest niezależny, różne też mogą być rozstrzygnięcia w 
stosunku do każdego ze współuczestników. Następnie Sąd wskazał, że z art. 4 ust. 
1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398 ze zm.) wynika zasada, że pismo wnoszone 
przez kilka osób podlega jednej opłacie, a wyjątkiem od niej jest przypadek 
wskazany w art. 4 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy dotyczący współuczestnictwa 
formalnego 
(wniesienia 
jednego 
pisma 
procesowego 
przez 
takich 
współuczestników). W takim przypadku, każdy współuczestnik uiszcza opłatę 
oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania. Zaskarżenie 
orzeczenia przez kilku współuczestników formalnych choćby było dokonane w 
jednym piśmie procesowym, jest w istocie wniesieniem kilku środków zaskarżenia 
wobec odrębnych rozstrzygnięć, formalnie tylko zamieszczonych w jednym 
orzeczeniu. Stąd też każdy z tak wniesionych (w jednym piśmie procesowym) 
środków | zaskarżenia powinien podlegać odrębnej opłacie. Przy czym, użyte w art. 

 
 
4 
3 ust. 2 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych pojęcie "pismo" należy interpretować w 
funkcjonalnym znaczeniu tego słowa, a więc jako czynność procesową (środek 
zaskarżenia) sporządzoną w formie pisma procesowego, nie zaś w znaczeniu 
technicznym (jednego dokumentu). Taka wykładnia prowadzi do wniosku, że jedno 
pismo w znaczeniu technicznym (dokument) może obejmować kilka czynności 
procesowych (środków zaskarżenia) dokonanych w formie pisemnej. Wnosząc 
apelację 
od orzeczenia 
Sądu 
pierwszej instancji 
w 
imieniu 
wszystkich 
ubezpieczonych oraz pracodawcy skarżąca dokonała więc kilku pisemnych 
czynności procesowych (wniosła kilka pism w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o 
kosztach sądowych), chociaż sporządziła tylko jeden dokument. Zgodnie z art. 4 
ust. 1 i 2 w związku z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych od apelacji 
współuczestników formalnych należy pobrać oddzielne opłaty, stosownie do 
roszczenia lub zobowiązania, przeciwko któremu apelacja jest skierowana. W 
świetle tych uwag Sąd Apelacyjny uznał, że pełnomocniczka ubezpieczonych oraz 
pracodawcy wniosła (technicznie) w ramach jednego dokumentu łącznie dziesięć 
apelacji w imieniu ubezpieczonych oraz kolejne dziesięć w imieniu pracodawcy. 
Każda z tych apelacji podlegała odrębnej opłacie podstawowej (art. 36 ustawy o 
kosztach sądowych). Dlatego, wobec uiszczenia w terminie przez zawodowego 
pełnomocnika tylko jednej opłaty podstawowej, pozostałe 19 apelacji (poza 
apelacją A. P., wskazanego przez pełnomocniczkę) podlegało odrzuceniu (art. 1302 
§ 3 k.p.c.). 
Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 373 k.p.c. w 
związku z art. 370 k.p.c. oraz art. 1302 § 1 k.p.c. odrzucił wniesione w niniejszej 
sprawie apelacje, poza apelacją A. P., którą skierował do rozpoznania.  
W zażaleniu C.P. spółka z o.o. zaskarżyła postanowienie Sądu Apelacyjnego w 
części dotyczącej odrzucenia apelacji złożonej przez tę Spółkę, zarzucając 
zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 36 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 130 § 3 k.p.c., przez przyjęcie, 
że składając apelację w swoim imieniu od wyroku Sądu Okręgowego powinna 
uiścić opłatę po 30 zł. od każdego pracownika występującego w sprawie w 
charakterze ubezpieczonego, a nie jedynie w kwocie 30 zł. od siebie, jako strony 
postępowania - zainteresowanej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego 

 
 
5 
postanowienia w zaskarżonej części i nadania biegu apelacji złożonej w imieniu 
zainteresowanej w całości. 
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocniczka skarżącej podkreśliła, że na 
rozprawie 3 grudnia 2009 r. wniosła o rozpatrzenie apelacji złożonej w imieniu 
zainteresowanej Spółki w całości, nie podzielając poglądu Sądu, że apelacja ta nie 
została prawidłowo opłacona i może być rozpatrywana jedynie w części dotyczącej 
tylko jednego ubezpieczonego. Tylko z ostrożności procesowej pełnomocniczka, na 
żądanie Sądu wskazała, A.P., jako tego, w którego sprawie apelacja może być 
rozpatrywana. Następnie skarżąca stwierdziła, że w niniejszej sprawie C. P. sp. z 
o.o. występuje jako zainteresowana. Jako stronie przysługuje jej więc prawo 
wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego. Art. 36 ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych stanowi, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń 
społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń 
społecznych pobiera się od apelacji odpłatę podstawową w kwocie 30 zł. Skoro 
apelacja została złożona przez jedną osobę prawną - zainteresowaną Spółkę, to w 
tej sprawie nie można stosować art. 4 ust. 1 zdanie drugie ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych. Pełnomocniczka skarżącej przyznała, że przepis 
ten ma zastosowanie do apelacji złożonej przez nią w imieniu ubezpieczonych 
pracowników, bowiem była faktycznie zobowiązana do uiszczenia opłaty po 30 zł. w 
imieniu każdego z nich ze względu na łączące ich współuczestnictwo formalne. W 
tej sytuacji apelacja złożona w ich imieniu nie została opłacona i postanowienie 
Sądu Apelacyjnego jest w tej części zasadne i z tego względu nie zostało 
zaskarżone. Natomiast apelacja zainteresowanej powinna być rozpatrzona w 
całości bez ograniczenia tylko do ubezpieczonego A. P. Na rozprawie 3 grudnia 
2009 r. pełnomocniczka wyraźnie bowiem oświadczyła, że opłaciła apelację 
uiszczając opłatę podstawową w kwocie 30 zł. w imieniu Spółki. Należało zatem 
uznać, że apelacja zainteresowanej została opłacona prawidłowo. Na koniec 
pełnomocniczka skarżącej wskazała, że od zażalenia została uiszczona opłata 
sądowa w wysokości 30 zł. na podstawie art. 36 ustawy o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych, ponieważ skarżąca złożyła je jedynie w imieniu Spółki. 
Postanowieniem z 13 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy zwrócił sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu w celu wezwania pełnomocnika Spółki do wskazania, w odniesieniu 

 
 
6 
do którego z ubezpieczonych zażalenie Spółki zostało opłacone. W wykonaniu tego 
postanowienia pełnomocniczka żalącej się Spółki wyjaśniła, że przedmiotowe 
zażalenie zostało opłacone w odniesieniu do ubezpieczonego W. S. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, pismo wnoszone przez 
kilka osób podlega jednej opłacie. Jeżeli jednak przedmiotem sprawy są roszczenia 
lub zobowiązania jednego rodzaju i oparte na jednakowej podstawie faktycznej i 
prawnej (współuczestnictwo formalne), każdy współuczestnik uiszcza opłatę 
oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania. Z brzmienia tego 
przepisu wynika, że w przypadku wniesienia pisma przez kilka osób zasadą jest, że 
podlega ono jednej opłacie. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy są one 
współuczestnikami formalnymi (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wynika stąd, że zasada 
uiszczenia jednej opłaty od pisma wnoszonego przez kilka osób dotyczy wszelkiego 
rodzaju współuczestnictwa procesowego, poza współuczestnictwem formalnym. 
Odnosi się więc do współuczestnictwa materialnego, jednolitego, koniecznego i 
nienazwanego (konkurencyjnego). W myśl art. 47711 § 1 k.p.c., stroną w 
postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest: 1) 
ubezpieczony, 2) inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona 
decyzja, 3) organ rentowy oraz 4) zainteresowany. Ubezpieczonym jest osoba 
ubiegająca się o świadczenie z ubezpieczeń społecznych lub z ubezpieczenia 
rodzinnego albo o emeryturę lub rentę; ubiegająca się o ustalenie istnienia bądź 
nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego 
tytułu, ubiegająca się o świadczenia w sprawach należących do właściwości 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz ubiegająca się o odszkodowanie 
przysługujące w razie wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą wojsko-
wą albo służbą w Policji lub w Służbie Więziennej (art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c.). Inna niż 
ubezpieczony osoba, której praw lub obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, jest 
– jak ubezpieczony – adresatem decyzji  organu rentowego, a decyzja ta wywołuje 
w stosunku do niej bezpośrednie skutki prawne. Z kolei zainteresowanym jest ten, 
czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy (szerzej zob. 

 
 
7 
uzasadnienie wyroku SN z 2 października 2008 r., I UK 79/08, OSNP 2010 nr 7-8, 
poz. 99 i tam powołane orzecznictwo). Wobec tego w rozpoznawanej sprawie 
status ubezpieczonych przysługuje pracownikom zgłoszonym do ubezpieczenia 
przez Spółkę, czego organ rentowy występujący w sprawie odmówił im decyzjami z 
23 czerwca 2008 r. Natomiast Spółce, skoro decyzja dotyczy obowiązku 
ubezpieczenia jej pracowników, występujących z tego względu w sprawie jako 
ubezpieczeni, przysługuje status zainteresowanej w sprawie w rozumieniu art. 
47711 k.p.c. (wyroki SN z: 28 października 2004 r., II UK 66/04, OSNP 2005 nr 10, 
poz. 149; 2 października 2008 r., I UK 79/08, cyt. wyżej; Sądu Apelacyjnego w 
Warszawie z 11 maja 2004 r., III AUa 934/03, OSA 2005 nr 4, poz. 11).  
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji – Sąd Okręgowy połączył do 
wspólnego rozpoznania na podstawie art. 219 k.p.c. oddzielne sprawy dotyczące 
odmowy objęcia przez organ rentowy pracowników Spółki wymienionych w 
decyzjach tego organu z 23 czerwca 2008 r. ubezpieczeniami społecznymi w 
Polsce. Przedmiotem postępowania jest więc obowiązek podlegania wymienionych 
pracowników ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Przedmiot sporu stanowią 
zatem zobowiązania oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, co 
sprawia, że jak zgodnie twierdzą Sąd Apelacyjny i skarżąca, pracownicy ci stali się 
w postępowaniu przed Sądami pierwszej i drugiej instancji współuczestnikami 
formalnymi (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.). Z tego względu pełnomocniczka skarżącej nie 
kwestionuje, że od apelacji, które wniosła od wyroku Sądu pierwszej instancji w 
piśmie z 23 lipca 2009 r. zatytułowanym „apelacja" (powoływanym dalej, jako 
„pismo z 23 lipca 2009 r..”) w imieniu wszystkich ubezpieczonych, należało uiścić, 
zgodnie z art. 36 w związku z art. 4 ust. 1 zdanie drugie ustawy o kosztach, osobne 
opłaty podstawowe po 30 zł. od każdej. Jednocześnie jednak kwestionuje ona 
twierdzenie Sądu Apelacyjnego, że osobne opłaty powinny być uiszczone także od 
apelacji wniesionych przez Spółkę. Jej zdaniem, skoro apelacje te wniosła jedna 
osoba prawna (Spółka), to w świetle art. 4 zdanie drugie ustawy o kosztach 
powinny być one traktowane jako jedno pismo, ponieważ, jak należy wnosić z jej 
wywodu, 
przepis 
ten 
odnosi 
się 
do 
pisma 
wnoszonego 
przez 
kilku 
współuczestników. Pogląd te jest nietrafny. Zarządzenie sądu „o połączeniu spraw" 
ma charakter techniczny (sprawy otrzymają jedną sygnaturę wcześniejszych akt) i 

 
 
8 
nie prowadzi do skumulowania roszczeń w rozumieniu art. 191 czy do 
współuczestnictwa, jak również nie wpływa na właściwość sądu (postanowienie SN 
z dnia 6 grudnia 1973 r., I PZ 71/73, LEX nr 7351). W takiej sytuacji mamy do 
czynienia z jedną sprawą wyłącznie w znaczeniu formalnym (technicznym). Także 
przy współuczestnictwie formalnym, które wystąpiło w rozważanym przypadku 
zastosowania art. 219 k.p.c., występuje tyle różnych przedmiotów sporu 
(zaskarżenia), ilu jest współuczestników formalnych, bowiem każdy z nich mógłby 
występować w procesie samodzielnie, tok postępowania w stosunku do każdego z 
nich jest niezależny (można wydać wyrok częściowy lub rozłączyć sprawy do 
oddzielnego rozpoznania), wreszcie różne mogą być rozstrzygnięcia w stosunku do 
każdego ze współuczestników (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 
kwietnia 1997 r., I CKN 154/97, LEX nr 153214 oraz z dnia 26 maja 1998 r., III CZ 
69/98, Wokanda 1998 nr 9, poz. 7). Wobec tego, pomimo że Spółka jest jednym 
podmiotem prawa w sensie przysługującej jej osobowości prawnej, to jednak w 
sensie procesowym stanowi ona odrębny podmiot postępowania cywilnego w 
każdej z połączonych  spraw. W rezultacie, ze względu na jednorodzajowość 
zobowiązań będących przedmiotem sporu oraz jednakowość podstawy faktycznej i 
prawnej połączonych spraw, jej udział w procesie, w zakresie w jakim apelowała w 
poszczególnych połączonych sprawach we własnym imieniu, opiera się na 
zasadzie współuczestnictwa formalnego. Z tych względów trafnie Sąd Apelacyjny 
odrzucił apelacje złożone w piśmie z 23 lipca 2009 r. w imieniu pracowników 
wymienionych w sentencji postanowienia oraz odpowiadające im apelacje złożone 
w imieniu Spółki.  
Odmiennie przedstawia się natomiast apelacja Spółki związana z apelacją A. P., 
opłaconą zgodnie z zaskarżonym postanowieniem, stosownie do oświadczenia 
pełnomocniczki skarżącej, opłatą podstawową w wysokości 30 zł. 
Jak wcześniej wskazano Spółka, jako pracodawca, jest zainteresowanym w 
rozumieniu art. 47711 § 2 k.p.c. w niniejszej sprawie o wyłączenie z pracowniczego 
ubezpieczenia społecznego. Jej rzeczywista rola w procesie (jako zainteresowanej) 
sprowadza się, w zasadzie, do popierania sporu po jednej ze stron procesu ze 
względu na interes prawny w tym, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na jej 
korzyść, co zbliża jej pozycję procesową do roli interwenienta ubocznego  (art. 76 

 
 
9 
k.p.c.). Nie ulega też wątpliwości, że osoba zainteresowana w sprawie o objęcie 
ubezpieczeniem społecznym jest współuczestnikiem procesowym. Jednocześnie 
nie jest współuczestnikiem formalnym z ubezpieczonym (lub organem rentowym), 
bowiem z oczywistych względów przedmiotem takiego procesu nie są roszczenia 
lub zobowiązania tych podmiotów oparte na jednakowej podstawie faktycznej i 
prawnej. W sprawie o objęcie ubezpieczeniem społecznym pracodawca nie jest 
również 
współuczestnikiem materialnym z ubezpieczonym (pracownikiem), 
ponieważ występuje w procesie z pozycji płatnika składek, zaś pracownik z pozycji 
ubezpieczonego. W tej sytuacji, skoro pracodawca, jako zainteresowany w procesie 
o objęcie pracownika ubezpieczeniem społecznym, jest współuczestnikiem, 
ponieważ występuje obok niego w procesie, a nie można uznać go za 
współuczestnika formalnego lub materialnego, to w rozważanej sytuacji zachodzi 
jeden z przypadków współuczestnictwa nienazwanego, które charakteryzuje się 
tym, że nie wszystkie podmioty występujące po jednej stronie postępowania są 
jednakowo uprawnione albo zobowiązane. Dlatego należy przyjąć, że pozwaną z 
ubezpieczonym A. P. łączyło współuczestnictwo nienazwane, które jak wyżej 
ustalono nie zostało objęte wyjątkiem od zasady uiszczania jednej opłaty od pisma 
wnoszonego przez kilka osób. Do przyjęcia wniosku, że pozwana wnosząc apelacje 
w imieniu swoim i wymienionego wyżej ubezpieczonego była zobowiązana do 
wniesienia jednej opłaty wystarczy zresztą, w świetle art. 4 ust. 1 ustawy o 
kosztach, stwierdzenie, że podmioty te były współuczestnikami procesowymi i 
jednocześnie współuczestnictwo to nie miało charakteru formalnego. Należy więc 
uznać, że pismo wnoszone przez pracodawcę, występującego jako zainteresowany 
w procesie o objęcie pracownika ubezpieczeniem społecznym i przez tego 
pracownika (ubezpieczonego) podlega jednej opłacie (art. 4 ust. 1 ustawy o 
kosztach sądowych).  
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w poglądach doktryny prawa zarówno w 
kwestii 
pozycji 
procesowej 
zainteresowanego 
(por. 
M. 
Cholewa-Klimek, 
Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, Warszawa 
2010, s. 141-142, a także uzasadnienie postanowienia SN z dnia 20 października 
2009 r., III UZ 9/09, LEX nr 560878), jak i ponoszenia opłat przez współuczestników 
niezwiązanych współuczestnictwem formalnym (A. Zieliński, Koszty sądowe w 

 
 
10
sprawach cywilnych. Komentarz, 2010 r., wydanie 7, komentarz do art. 4, teza 1 i 2; 
K. Gonera, Komentarz do ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. 
Katarzyna Gonera Warszawa 2007,  komentarz do art. 4, teza 1).  
Przedstawione uwagi prowadzą do wniosku, że apelacja Spółki w sprawie o 
ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego ubezpieczonego A. P. została 
należycie opłacona. Jej odrzucenie było więc bezpodstawne.   
Na koniec należy wskazać, że rozpoznawane zażalenie (jako dokument w 
sensie technicznym) zostało złożone od postanowienia Sądu Apelacyjnego w 
części, w jakiej orzeczenie to odrzuciło apelacje Spółki złożone w jej imieniu w 
sprawach o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego ubezpieczonych 
wymienionych w jego sentencji oraz apelacje wymienionych w nim ubezpieczonych, 
tj.: /.../. Pismo to zostało opłacone opłatą podstawową w wysokości 30 zł., co 
oznacza, że zażalenie (w sensie funkcjonalnym, jako środek zaskarżenia) opłacone 
zostało tylko w jednej ze wskazanych wcześniej spraw połączonych do wspólnego 
rozpoznania przez Sąd Okręgowy, podczas, gdy w każdej z nich należało od 
zażalenia uiścić osobną opłatę (art. 36 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o kosztach). 
Z tego względu Sąd Najwyższy we wskazanym wcześniej postanowieniu z 13 
stycznia 2011 r. zwrócił sprawę Sądowi Apelacyjnemu w celu wezwania 
pełnomocnika Spółki do wskazania, w odniesieniu do którego z ubezpieczonych 
zażalenie 
Spółki 
zostało 
opłacone. 
W 
wykonaniu 
tego 
postanowienia 
pełnomocniczka żalącej się Spółki wyjaśniła, że przedmiotowe zażalenie zostało 
opłacone w odniesieniu do ubezpieczonego W. S. 
Jak wyżej wskazano, bezpodstawnie Sąd Apelacyjny odrzucił tylko apelację 
Spółki 
w 
sprawie 
o 
ustalenie 
obowiązku 
ubezpieczenia 
społecznego 
ubezpieczonego A. P. Natomiast odrzucenie apelacji w sprawach pozostałych 
ubezpieczonych, w tym apelacji w sprawie W. S., było uzasadnione. Dlatego Sąd 
Najwyższy oddalił, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., 
prawidłowo opłacone zażalenie skarżącej w zakresie dotyczącym odrzucenia jej 
apelacji w sprawie W. S., mając na uwadze, że apelacja ta została zasadnie 
odrzucona. Pozostałe zażalenia zostały, na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z 
art. 39821 i 3941 § 3 k.p.c., odrzucone ze względu na ich nieopłacenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI