III UZ 5/11

Sąd Najwyższy2011-04-18
SNubezpieczenia społecznepostępowanie w sprawach ubezpieczeń społecznychŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniapostanowienieSąd Najwyższyubezpieczenia społecznek.p.c.niedopuszczalność skargiprawomocność

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, uznając skargę za niedopuszczalną z powodu braku podstaw prawnych do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J. G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania. Skarga ta dotyczyła decyzji ZUS i wcześniejszych postanowień sądów odrzucających odwołanie po terminie oraz skargę o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że skarga o wznowienie postępowania była niedopuszczalna, ponieważ przysługuje ona tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym, a nie postanowieniem o odrzuceniu odwołania, chyba że zachodzą ściśle określone wyjątki, które w tej sprawie nie miały zastosowania.

Sąd Najwyższy rozpatrzył zażalenie wniesione przez J. G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 marca 2010 r., które oddaliło jego skargę o wznowienie postępowania. Sprawa pierwotnie dotyczyła odwołania J. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które zostało odrzucone przez Sąd Okręgowy z powodu wniesienia po terminie. Następnie Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Później J. G. złożył skargę o wznowienie postępowania, zarzucając nieważność postępowania, którą Sąd Apelacyjny również oddalił, uznając brak podstaw prawnych. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące skargi o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.), stwierdził, że skarga ta jest dopuszczalna tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym. Wyjątki od tej zasady, wprowadzone przez ustawę nowelizującą, nie obejmują sytuacji zakończenia postępowania prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu odwołania, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z prawem aktu normatywnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał skargę o wznowienie postępowania za niedopuszczalną i oddalił zażalenie, zasądzając jednocześnie koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga o wznowienie postępowania przysługuje zasadniczo tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym, a wyjątki od tej zasady nie obejmują sytuacji zakończenia postępowania postanowieniem o odrzuceniu odwołania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 399 k.p.c. i zasadę ścisłej wykładni przepisów wprowadzających wyjątki od zasady. Stwierdził, że wyjątek przewidziany w art. 399 § 2 k.p.c. (dotyczący orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego) nie może być stosowany w drodze analogii do spraw zakończonych postanowieniem o odrzuceniu odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalił zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (wobec niedopuszczalności skargi)

Strony

NazwaTypRola
J. G.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjaorgan rentowy
Skarb Państwa (Sąd Apelacyjny)organ_państwowystrona kosztowa
G. N.osoba_fizycznaradca prawny (pomoc prawna z urzędu)

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 399

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 399 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 4779 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 401 § pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 401 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga o wznowienie postępowania przysługuje tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym. Wyjątek z art. 399 § 2 k.p.c. nie może być stosowany w drodze analogii do spraw zakończonych postanowieniem o odrzuceniu odwołania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty zażalenia zmierzające do wykazania istnienia ustawowych podstaw do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem.

Godne uwagi sformułowania

norma prawna zawierająca wyjątek od zasady nie może być wykładana w sposób rozszerzający, ani stosowana w drodze analogii do innych sytuacji, niż w niej przewidziane.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Jerzy Kwaśniewski

członek

Jolanta Strusińska-Żukowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację art. 399 k.p.c. w kontekście dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania po postanowieniu o odrzuceniu odwołania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakończenia postępowania postanowieniem, a nie wyrokiem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, co jest ważne dla praktyków prawa ubezpieczeniowego i cywilnego.

Kiedy można wznowić postępowanie po odrzuceniu odwołania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III UZ 5/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 18 kwietnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) 
SSN Jerzy Kwaśniewski 
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca) 
 
w sprawie z odwołania J. G. 
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych  
o wznowienie postępowania, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 kwietnia 2011 r., 
zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 11 marca 2010 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie; 
2. zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego) na rzecz 
radcy prawnego G. N. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) 
powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem 
nieopłaconej 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
z 
urzędu 
w 
postępowaniu zażaleniowym.  
 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie J. G. na postanowienie Sądu 
Okręgowego z 18 czerwca 2007 r., którym odrzucono jego odwołanie od decyzji 

 
 
2 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia z dnia 27 września 2002 r. z uwagi na 
wniesienie go po upływie przepisanego terminu (art. 4779 § 3 k.p.c.). 
Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił natomiast 
skargę ubezpieczonego J. G. o wznowienie postępowania w sprawie AUz …/07 
zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 18 czerwca 2007 
r., uznając że nie zachodzi podnoszona przez skarżącego nieważność 
postępowania (art. 401 pkt 1 k.p.c.), albowiem w sprawie nie orzekał sędzia 
wyłączony z mocy ustawy i wskazując że przywołana przez skarżącego na 
rozprawie dodatkowa podstawa wznowienia w postaci art. 401 pkt 2 k.p.c. w ogóle 
nie została sprecyzowana. 
Ubezpieczony złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 
11 marca 2010 r., zarzucając naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 
379 pkt 4 k.p.c. i wnosząc o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy 
Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od 
organu rentowego kosztów postępowania, a w razie oddalenia zażalenia – 
przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemu 
przez radcę prawnego w postępowaniu zażaleniowym z urzędu.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 399 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania przysługuje 
tylko w sprawach, w których postępowanie zostało zakończone prawomocnym 
wyrokiem, a więc rozstrzygnięte merytorycznie, chyba że zachodzi wyjątek 
wprowadzony w paragrafie drugim omawianego przepisu przez ustawę z dnia 22 
grudnia 2004 r. nowelizującą Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 
13, poz. 98). Zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami wykładni przepisów 
prawa, norma prawna zawierająca wyjątek od zasady nie może być wykładana w 
sposób rozszerzający, ani stosowana w drodze analogii do innych sytuacji, niż w 
niej przewidziane. Z tych względów niedopuszczalna jest wykładnia art. 399 k.p.c. 
dopuszczająca możliwość wznowienia postępowania w każdej sprawie, także 
zakończonej prawomocnym postanowieniem nierozstrzygającym jej merytorycznie 
(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2007 r., I CO 
8/07, LEX nr 457745, czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 
2007 r., V CZ 102/07, LEX nr 623851). Zamieszczonego w art. 399 § 2 k.p.c. 

 
 
3 
wyjątku od zasady określonej w art. 399 § 1 k.p.c., przewidzianego tylko dla 
sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z 
Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie 
którego zostało wydane orzeczenie, nie można zatem stosować w drodze analogii 
do 
wznowienia 
postępowania 
w 
sprawie 
zakończonej 
prawomocnym 
postanowieniem o odrzuceniu odwołania, jeżeli Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o 
niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą 
przepisu, na podstawie którego odrzucono odwołanie. 
Z powyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania była w 
niniejszej sprawie niedopuszczalna, co jest równoznaczne z brakiem możliwości 
stwierdzenia, że istniały ustawowe podstawy do wznowienia tego postępowania, 
tym 
samym 
wykluczając 
możliwość 
uwzględnienia 
zarzutów 
zażalenia 
zmierzających do wykazania, że takie podstawy istniały. 
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 
39814 k.p.c., postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI