III UZ 5/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, uznając skargę za niedopuszczalną z powodu braku podstaw prawnych do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J. G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania. Skarga ta dotyczyła decyzji ZUS i wcześniejszych postanowień sądów odrzucających odwołanie po terminie oraz skargę o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że skarga o wznowienie postępowania była niedopuszczalna, ponieważ przysługuje ona tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym, a nie postanowieniem o odrzuceniu odwołania, chyba że zachodzą ściśle określone wyjątki, które w tej sprawie nie miały zastosowania.
Sąd Najwyższy rozpatrzył zażalenie wniesione przez J. G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 marca 2010 r., które oddaliło jego skargę o wznowienie postępowania. Sprawa pierwotnie dotyczyła odwołania J. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które zostało odrzucone przez Sąd Okręgowy z powodu wniesienia po terminie. Następnie Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Później J. G. złożył skargę o wznowienie postępowania, zarzucając nieważność postępowania, którą Sąd Apelacyjny również oddalił, uznając brak podstaw prawnych. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące skargi o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.), stwierdził, że skarga ta jest dopuszczalna tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym. Wyjątki od tej zasady, wprowadzone przez ustawę nowelizującą, nie obejmują sytuacji zakończenia postępowania prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu odwołania, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z prawem aktu normatywnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał skargę o wznowienie postępowania za niedopuszczalną i oddalił zażalenie, zasądzając jednocześnie koszty nieopłaconej pomocy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o wznowienie postępowania przysługuje zasadniczo tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym, a wyjątki od tej zasady nie obejmują sytuacji zakończenia postępowania postanowieniem o odrzuceniu odwołania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 399 k.p.c. i zasadę ścisłej wykładni przepisów wprowadzających wyjątki od zasady. Stwierdził, że wyjątek przewidziany w art. 399 § 2 k.p.c. (dotyczący orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego) nie może być stosowany w drodze analogii do spraw zakończonych postanowieniem o odrzuceniu odwołania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalił zażalenie
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (wobec niedopuszczalności skargi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
| Skarb Państwa (Sąd Apelacyjny) | organ_państwowy | strona kosztowa |
| G. N. | osoba_fizyczna | radca prawny (pomoc prawna z urzędu) |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 399
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 399 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 4779 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 401 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 401 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o wznowienie postępowania przysługuje tylko w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem merytorycznym. Wyjątek z art. 399 § 2 k.p.c. nie może być stosowany w drodze analogii do spraw zakończonych postanowieniem o odrzuceniu odwołania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty zażalenia zmierzające do wykazania istnienia ustawowych podstaw do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem.
Godne uwagi sformułowania
norma prawna zawierająca wyjątek od zasady nie może być wykładana w sposób rozszerzający, ani stosowana w drodze analogii do innych sytuacji, niż w niej przewidziane.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Jerzy Kwaśniewski
członek
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "interpretację art. 399 k.p.c. w kontekście dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania po postanowieniu o odrzuceniu odwołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakończenia postępowania postanowieniem, a nie wyrokiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, co jest ważne dla praktyków prawa ubezpieczeniowego i cywilnego.
“Kiedy można wznowić postępowanie po odrzuceniu odwołania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III UZ 5/11 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Jerzy Kwaśniewski SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca) w sprawie z odwołania J. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wznowienie postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 kwietnia 2011 r., zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] z dnia 11 marca 2010 r., 1. oddala zażalenie; 2. zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego) na rzecz radcy prawnego G. N. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie J. G. na postanowienie Sądu Okręgowego z 18 czerwca 2007 r., którym odrzucono jego odwołanie od decyzji 2 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia z dnia 27 września 2002 r. z uwagi na wniesienie go po upływie przepisanego terminu (art. 4779 § 3 k.p.c.). Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił natomiast skargę ubezpieczonego J. G. o wznowienie postępowania w sprawie AUz …/07 zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 18 czerwca 2007 r., uznając że nie zachodzi podnoszona przez skarżącego nieważność postępowania (art. 401 pkt 1 k.p.c.), albowiem w sprawie nie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy i wskazując że przywołana przez skarżącego na rozprawie dodatkowa podstawa wznowienia w postaci art. 401 pkt 2 k.p.c. w ogóle nie została sprecyzowana. Ubezpieczony złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 marca 2010 r., zarzucając naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c. i wnosząc o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania, a w razie oddalenia zażalenia – przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemu przez radcę prawnego w postępowaniu zażaleniowym z urzędu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 399 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania przysługuje tylko w sprawach, w których postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, a więc rozstrzygnięte merytorycznie, chyba że zachodzi wyjątek wprowadzony w paragrafie drugim omawianego przepisu przez ustawę z dnia 22 grudnia 2004 r. nowelizującą Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). Zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami wykładni przepisów prawa, norma prawna zawierająca wyjątek od zasady nie może być wykładana w sposób rozszerzający, ani stosowana w drodze analogii do innych sytuacji, niż w niej przewidziane. Z tych względów niedopuszczalna jest wykładnia art. 399 k.p.c. dopuszczająca możliwość wznowienia postępowania w każdej sprawie, także zakończonej prawomocnym postanowieniem nierozstrzygającym jej merytorycznie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2007 r., I CO 8/07, LEX nr 457745, czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2007 r., V CZ 102/07, LEX nr 623851). Zamieszczonego w art. 399 § 2 k.p.c. 3 wyjątku od zasady określonej w art. 399 § 1 k.p.c., przewidzianego tylko dla sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, nie można zatem stosować w drodze analogii do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu odwołania, jeżeli Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu, na podstawie którego odrzucono odwołanie. Z powyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania była w niniejszej sprawie niedopuszczalna, co jest równoznaczne z brakiem możliwości stwierdzenia, że istniały ustawowe podstawy do wznowienia tego postępowania, tym samym wykluczając możliwość uwzględnienia zarzutów zażalenia zmierzających do wykazania, że takie podstawy istniały. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI