III UZ 21/11

Sygn. akt III UZ 21/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 września 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Korzeniowski 
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku B. B. 
przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi 
Regionalnemu  
o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego III 
Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2007 r., wydanego w 
sprawie o ustalenie podlegania przez B. B. ubezpieczeniu społecznemu rolników, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 września 2011 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 10 czerwca 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie.  
 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 
dnia 10 czerwca 2011 r. odrzucił skargę B. B. o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 11 maja 2007 r. w 
sprawie III AUa 1…/06. 
Sąd Apelacyjny wskazał, że wyrokiem z dnia 11 maja 2007 r. w sprawie III 
AUa …/06 oddalił apelację B. B. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 lipca 2006 
r. wydanego w sprawie przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia 

 
 
2 
Społecznego o ustalenie obowiązku podlegania przez B. B. ubezpieczeniu 
społecznemu rolników. Złożoną w dniu 2 czerwca 2011 r. skargę o wznowienie 
postępowania w tej sprawie wnioskodawczyni oparła na zarzucie nieważności 
postępowania z powodu nienależytej reprezentacji w tej sprawie organu rentowego 
– Prezesa KRUS oraz istnieniu prawomocnej decyzji ostatecznej z 1997 r. 
rozstrzygającej sprawę podlegania przez B. B. ubezpieczeniu społecznemu 
rolników, które to okoliczności, według skarżącej, wypełniają przesłanki wznowienia 
postępowania wymienione w art. 401 i art. 403 k.p.c. 
W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarga nie została jednak oparta na 
ustawowej podstawie wznowienia, albowiem nieprawidłowa reprezentacja strony 
przeciwnej nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania po myśli art. 401 pkt 2 
k.p.c., zaś nieuwzględnienie decyzji ostatecznej nie zostało wymienione w żadnym 
przepisie jako podstawa wznowienia postępowania. Z tych przyczyn Sąd 
Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę o wznowienie 
postępowania. 
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca, domagając się jego uchylenia, 
podtrzymała swoje stanowisko o nienależytej reprezentacji organu rentowego w 
postępowaniu, co jej zdaniem stanowi podstawę do wznowienia postępowania 
także wówczas, gdy skargę składa strona przeciwna, a nadto podniosła, że „Sąd 
zobowiązany był wziąć pod uwagę fakt, że jest ostateczna decyzja stwierdzająca 
podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przez B. B. z 1997 r. Wydanie 
kolejnej decyzji narusza polskie prawo. Sprawa była już prawomocnie 
rozstrzygnięta, co zobowiązany był wziąć pod uwagę Sąd”, odwołując się do treści 
art. 378 § 1 in fine k.p.c., według którego Sąd drugiej instancji w granicach 
zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Skarga 
o 
wznowienie 
postępowania 
stanowi nadzwyczajny 
środek 
zaskarżenia przysługujący jedynie od ściśle określonych orzeczeń i w oparciu o 
ograniczone ustawowo podstawy. Są one wyraźnie i wyczerpująco wyliczone w 
ustawie. Skarga może być oparta na tzw. przyczynach nieważności (art. 401 k.p.c.) 

 
 
3 
oraz na przyczynach restytucyjnych (art. 403 k.p.c.), a także w sytuacjach 
regulowanych art. 4011 k.p.c., a więc gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o 
niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą 
aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. 
Przepis art. 401 k.p.c. nie określa odmiennie przesłanek nieważności 
postępowania na potrzeby postępowania o wznowienie, lecz sytuuje je w sposób 
szczególny pośród katalogu przyczyn nieważności określonych w art. 379 k.p.c., 
zawężając podstawy wznowienia z przyczyn nieważności do wyczerpująco 
określonych w art. 401 k.p.c. Tego rodzaju zawężenie dopuszczalnych podstaw 
wznowienia postępowania w porównaniu z regulacją z art. 379 k.p.c. usprawiedliwia 
charakter wznowienia postępowania jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, w 
którym możliwość uwzględnienia nieważności postępowania w mniejszym zakresie 
niż w ramach środków odwoławczych i środków zaskarżenia jest podyktowana 
potrzebą ochrony prawomocnego orzeczenia sądowego, a wznowienie jest 
traktowane jako środek o charakterze wyjątkowym  
Sąd Apelacyjny prawidłowo stwierdził, że art. 401 k.p.c., wymieniając 
enumeratywnie przesłanki nieważności na potrzeby postępowania o wznowienie, 
nie wskazuje na ostateczną decyzję rozstrzygającą o żądaniu, a także, iż 
okoliczność istnienia takiej decyzji nie stanowi żadnej innej podstawy do 
wznowienia postępowania, wobec czego w tym zakresie skarga nie opiera się na 
ustawowej podstawie. Trafnie Sąd Apelacyjny podniósł również, że z utrwalonego 
orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania z 
powodu nieważności wywołanej brakiem należytej reprezentacji (art. 401 pkt 2 
k.p.c.) przysługuje w terminie wskazanym w art. 407 k.p.c. tylko tej stronie, która 
była nienależycie reprezentowana i przez to ona sama lub jej organ lub ewentualny 
przedstawiciel ustawowy nie wiedzieli o toczącym się postępowaniu. Tylko taka 
strona może znaleźć się w sytuacji, o której mowa w art. 407 k.p.c., tylko bowiem 
do takiej strony może odnosić się sformułowanie „dowiedziała się o wyroku". W 
przeciwnym razie nie byłoby w ogóle możliwe obliczanie terminu przewidzianego w 
art. 407 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2003 
r., V CZ 111/03, Monitor Prawniczy 2006 nr 3; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CZ 
34/08, LEX nr 424345; z dnia 30 września 2008 r., II CZ 67/08, OSNC – ZD 2009 nr 

 
 
4 
1, poz. 26). Wnioskodawczyni nie znalazła się w takiej sytuacji, nie może więc 
opierać skargi o wznowienie na tej podstawie. 
Z treści art. 410 § 1 k.p.c. wynika wprost, że podlega odrzuceniu skarga 
nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym zażalenie 
skarżącej nie może być uwzględnione. 
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 3941 § 3 w 
związku z art. 39814 k.p.c.).