III USKP 91/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu, który utrzymał w mocy orzeczenie odmawiające I.W. ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłego kardiologa, który stwierdził, że mimo istniejących schorzeń kardiologicznych (kardiomiopatia przerostowa, stan po zatrzymaniu krążenia, wszczepiony defibrylator, nadciśnienie tętnicze), odwołująca nie spełnia kryteriów niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaganej dla znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię kryteriów znacznego stopnia niepełnosprawności oraz przepisy postępowania, ograniczając postępowanie dowodowe do opinii jednego specjalisty i nie uwzględniając innych schorzeń (m.in. nefrologicznych). Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając, że Sąd Okręgowy mógł dopuścić się uchybień proceduralnych, w szczególności poprzez niewystarczające postępowanie dowodowe. Podkreślono, że ustalenie stopnia niepełnosprawności wymaga wszechstronnej oceny stanu zdrowia, uwzględniającej wszystkie schorzenia i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie, co może wymagać opinii biegłych z różnych dziedzin medycyny. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stopnia niepełnosprawności, zakres postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia, wykładnia przepisów dotyczących niepełnosprawności.
Dotyczy specyfiki ustalania stopnia niepełnosprawności w kontekście wielu schorzeń i konieczności wszechstronnej oceny dowodowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ograniczenie postępowania dowodowego do opinii jednego specjalisty (kardiologa) jest wystarczające do ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności, gdy istnieją inne schorzenia wymagające oceny innych specjalistów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie stopnia niepełnosprawności wymaga wszechstronnej oceny stanu zdrowia, uwzględniającej wszystkie schorzenia i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie, co może wymagać opinii biegłych z różnych dziedzin medycyny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy mógł naruszyć przepisy postępowania, ograniczając dowód do opinii kardiologa, podczas gdy inne schorzenia (np. nefrologiczne) mogły mieć istotne znaczenie dla ustalenia stopnia niepełnosprawności. Konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego o opinie właściwych specjalistów.
Jak prawidłowo interpretować kryteria znacznego stopnia niepełnosprawności, w szczególności pojęcia 'niezdolności do samodzielnej egzystencji' oraz 'konieczności sprawowania opieki lub pomocy innych osób'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych (samoobsługa, poruszanie się, komunikacja). Konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność od otoczenia, a konieczność udzielania pomocy – zależność polegającą na wsparciu w czynnościach samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, leczeniu, rehabilitacji, edukacji oraz pełnieniu ról społecznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do definicji zawartych w ustawie o rehabilitacji oraz rozporządzeniu, podkreślając, że niezdolność do samodzielnej egzystencji jest kluczowym czynnikiem decydującym o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazał, że nie chodzi o niemożność zaspokojenia wszystkich potrzeb kumulatywnie, ale o wykluczenie samodzielnego zaspokojenia choćby części podstawowych potrzeb życiowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zespól do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. | instytucja | organ |
Przepisy (15)
Główne
u.r.z.s.o.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja znacznego stopnia niepełnosprawności: naruszona sprawność organizmu, niezdolność do pracy lub zdolność do pracy w warunkach chronionych, wymagająca stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
u.r.z.s.o.n. art. 4 § ust. 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja niezdolności do samodzielnej egzystencji: naruszenie sprawności organizmu uniemożliwiające zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych (samoobsługa, poruszanie się, komunikacja).
rozp. MGPiPS art. 3 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Kryteria brane pod uwagę przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby powyżej 16 roku życia: zaświadczenie lekarskie, ocena stanu zdrowia, wiek, płeć, wykształcenie, zawód, kwalifikacje, możliwość przywrócenia zdolności do pracy, ograniczenia w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym, możliwość poprawy funkcjonowania.
rozp. MGPiPS art. 29 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Standardy kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności: niezdolność do pracy, konieczność sprawowania opieki (całkowita zależność), konieczność udzielania pomocy w pełnieniu ról społecznych.
rozp. MGPiPS art. 32 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Wymienione czynniki naruszenia sprawności organizmu brane pod uwagę przy kwalifikowaniu do stopni niepełnosprawności, w tym choroby narządu wzroku, ruchu, układu oddechowego, krążenia itp.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.r.z.s.o.n. art. 2 § pkt 10
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja niepełnosprawności jako trwałej lub okresowej niezdolności do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującej niezdolność do pracy.
u.r.z.s.o.n. art. 4 § ust. 2
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności: naruszona sprawność organizmu, niezdolność do pracy lub zdolność do pracy w warunkach chronionych lub wymagająca czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego jest dopuszczalny w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje postanowienia sądu pierwszej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, z wyjątkiem art. 194-196 i 198.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię kryteriów znacznego stopnia niepełnosprawności. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez ograniczenie postępowania dowodowego do opinii jednego biegłego (kardiologa) i nieprzeprowadzenie dowodów z opinii innych specjalistów (np. nefrologa, diabetologa, internisty) mimo istniejących wątpliwości co do stanu zdrowia. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie apelacji pozwanego (choć w tekście jest mowa o apelacji odwołującej się, co może być literówką w skardze kasacyjnej).
Godne uwagi sformułowania
niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych • nie chodzi o wystąpienie takiej sytuacji, w której nie jest możliwe samodzielne zaspokajanie wszystkich wymienionych potrzeb życiowych traktowanych kumulatywnie (łącznie), ale takiej, która wyklucza samodzielne zaspokajanie choćby części życiowych potrzeb określanych jako podstawowe • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Rolą Sądu Najwyższego jest ochrona interesu publicznego w wymiarze sprawiedliwości.
Skład orzekający
Renata Żywicka
przewodniczący
Leszek Bielecki
sprawozdawca
Jarosław Sobutka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stopnia niepełnosprawności, zakres postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia, wykładnia przepisów dotyczących niepełnosprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustalania stopnia niepełnosprawności w kontekście wielu schorzeń i konieczności wszechstronnej oceny dowodowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest wszechstronne postępowanie dowodowe w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności i jak Sąd Najwyższy dba o ochronę praw jednostki w tym zakresie.
“Czy jeden lekarz wystarczy, by ocenić stopień niepełnosprawności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.