III USKP 79/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuD.W. odwołał się od decyzji ZUS ustalającej zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2013 r. do grudnia 2014 r. w kwocie 180.137,24 zł. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że kwestia podlegania ubezpieczeniom przez pracowników została już rozstrzygnięta w poprzednich decyzjach, a skarżący nie zakwestionował skutecznie wysokości ustalonego zobowiązania składkowego ani nie zaoferował dowodów na błędność wyliczeń ZUS. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. oddalił skargę kasacyjną D.W. Sąd Najwyższy podkreślił, że rozpoznaje skargę w granicach zaskarżenia i podstaw, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 380 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.) nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie zostały połączone z zarzutem naruszenia prawa materialnego. Sąd wskazał, że pojęcie „wiadomości specjalne” nie obejmuje wiedzy prawniczej, a rolą biegłego nie jest rozstrzyganie zagadnień prawnych. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził utrwalone stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym pracownicy zatrudnieni za granicą u polskiego pracodawcy nie odbywają podróży służbowej, a wypłacane im kwoty stanowiące równowartość diet nie są podstawą wymiaru składek. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 5 k.c., wskazując, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter publicznoprawny i nie stosuje się do nich konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej podróży służbowych pracowników za granicą, podstaw wymiaru składek oraz braku możliwości stosowania art. 5 k.c. w sprawach ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia pracowników za granicą i rozliczania składek. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana w innych sprawach kasacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownicy zatrudnieni za granicą przez polskiego pracodawcę odbywają podróż służbową w rozumieniu przepisów, a wypłacane im diety stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownicy zatrudnieni za granicą u polskiego pracodawcy nie odbywają podróży służbowej, a wypłacane im kwoty stanowiące równowartość diet nie są podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym delegowanie pracownika do pracy za granicą u polskiego pracodawcy nie jest podróżą służbową. W takich przypadkach nie wypłaca się diet, lecz wynagrodzenie uwzględniające sytuację faktyczną związaną ze świadczeniem pracy poza stałym miejscem zamieszkania, a podstawę wymiaru składek ustala się zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia.
Czy w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości zadłużenia składkowego dopuszczalne jest powołanie biegłego z zakresu księgowości w celu oceny prawidłowości obliczeń organu rentowego, zwłaszcza gdy skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie biegłego nie było konieczne, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli nie zostały połączone z zarzutem naruszenia prawa materialnego. Ponadto, pojęcie „wiadomości specjalne” nie obejmuje wiedzy prawniczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i podstaw. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, aby mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, muszą być powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego. Sąd podkreślił, że rolą biegłego nie jest rozstrzyganie zagadnień prawnych, a jedynie naświetlanie okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych.
Czy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych można stosować przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.) w celu złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się art. 5 k.c., ponieważ przepisy te mają charakter publicznoprawny i nie mogą być łagodzone konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego i nie mogą być łagodzone przez konstrukcje prawa cywilnego, takie jak nadużycie prawa podmiotowego. Organ rentowy, wydając decyzję, realizuje ustawowe kompetencje organu władzy publicznej, a nie korzysta z praw podmiotowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.W. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 477¹⁴ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe art. 2 § 1 pkt 16
Pomocnicze
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.p. art. 8
Kodeks pracy
k.p.c. art. 398¹³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § 4 pkt 2 w związku z § 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe art. 2 § 1 pkt 15
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownicy zatrudnieni za granicą u polskiego pracodawcy nie odbywają podróży służbowej. • Diety wypłacane pracownikom zatrudnionym za granicą nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania muszą być powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego, aby mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. • Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter publicznoprawny i nie stosuje się do nich art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Powołanie biegłego z zakresu księgowości było konieczne do oceny prawidłowości obliczeń ZUS. • Działania organu rentowego naruszały zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. • Pojęcie „wiadomości specjalne” z art. 278 § 1 k.p.c. nie obejmuje wiedzy dotyczącej treści obowiązującego prawa i reguł jego tłumaczenia. • Pracownicy zatrudnieni za granicą u polskiego pracodawcy nie odbywają podróży służbowej, wobec czego prawodawca wskazał wyraźnie, że osobom wysłanym do takiej pracy nie są wypłacane diety, lecz chodzi o ich równowartość w ramach wynagrodzeń, które - wzorem diety - uwzględniają sytuację faktyczną związaną ze świadczeniem pracy poza stałym miejscem zamieszkania. • Do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5 k.c., ani art. 8 k.p.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Józef Iwulski
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej podróży służbowych pracowników za granicą, podstaw wymiaru składek oraz braku możliwości stosowania art. 5 k.c. w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia pracowników za granicą i rozliczania składek. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana w innych sprawach kasacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczania składek od diet pracowników delegowanych za granicę, a wyrok Sądu Najwyższego potwierdza kluczowe zasady interpretacyjne, które mają znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców i pracowników.
“Praca za granicą to nie podróż służbowa – Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak liczyć składki ZUS.”
Dane finansowe
WPS: 180 137,24 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.