III USKP 71/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2024 r. oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.A. Zakładu P. w Ś. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który z kolei oddalił apelację spółki od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie. Spór dotyczył ustalenia wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Spółka, będąca producentem wyrobów tartacznych, przez lata informowała ZUS o pracownikach zatrudnionych w warunkach przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu (powyżej 85 dB). Po audycie, spółka skorygowała deklaracje ZUS IWA za lata 2003-2015, wskazując liczbę „0” osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, argumentując, że pracownicy otrzymywali środki ochrony indywidualnej (ochronniki słuchu), które eliminowały zagrożenie. ZUS zakwestionował te korekty, uznając, że zapewnienie środków ochrony indywidualnej nie wyłącza obowiązku wykazywania pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia, jeśli obiektywny poziom hałasu nadal przekracza normy. Sądy niższych instancji przychyliły się do stanowiska ZUS. Sąd Najwyższy, powołując się na wykładnię przepisów unijnych (Dyrektywa 2003/10/WE) oraz uchwałę powiększonego składu Sądu Najwyższego (III UZP 6/23), potwierdził, że wskaźnik zatrudnionych w warunkach zagrożenia ustala się na podstawie obiektywnego poziomu hałasu w środowisku pracy, niezależnie od stosowania przez pracowników indywidualnych środków ochrony. Pracodawca ma obowiązek wdrażać środki techniczne lub organizacyjne obniżające poziom hałasu do dopuszczalnych norm, a nie polegać wyłącznie na środkach ochrony indywidualnej. Skarga kasacyjna spółki została oddalona, a spółka została obciążona kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe w przypadku narażenia na hałas, obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony pracowników przed hałasem, interpretacja przepisów dotyczących zatrudnionych w warunkach zagrożenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z hałasem i stosowaniem środków ochrony indywidualnej, choć zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy pracownicy wyposażeni w indywidualne środki ochrony słuchu, eliminujące w całości zagrożenie wynikające z przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, powinni być wliczane do liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia przy ustalaniu stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownicy wyposażeni w indywidualne środki ochrony słuchu są wliczane do liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, jeśli obiektywny poziom hałasu w środowisku pracy przekracza dopuszczalne normy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na wykładnię przepisów unijnych i krajowych, w tym uchwałę powiększonego składu Sądu Najwyższego (III UZP 6/23), stwierdził, że wskaźnik zatrudnionych w warunkach zagrożenia ustala się na podstawie obiektywnego poziomu czynników szkodliwych w środowisku pracy, a nie na podstawie subiektywnego odczuwania zagrożenia przez pracownika wyposażonego w środki ochrony indywidualnej. Pracodawca ma obowiązek wdrażać środki techniczne lub organizacyjne obniżające poziom hałasu do dopuszczalnych norm.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. Zakładu P. w Ś. | spółka | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Koszalinie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (24)
Główne
ustawa wypadkowa art. 30 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Dotyczy wskaźnika częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia przy obliczaniu stopy procentowej składki.
ustawa wypadkowa art. 31 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Kluczowy przepis dotyczący ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, interpretowany w kontekście zatrudnionych w warunkach zagrożenia.
Pomocnicze
ustawa wypadkowa art. 28 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Określa podstawę ustalania kategorii ryzyka dla płatnika składek.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy art. 2 § pkt 8
Definiuje warunki związane z narażeniem na hałas.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej art. 5 § ust. 1 pkt 4
Dotyczy różnicowania stopy procentowej składki w zależności od zagrożeń zawodowych.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398¹⁷ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje związanie uchwałą Sądu Najwyższego w konkretnej sprawie.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
ustawa systemowa art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Ogólny przepis dotyczący systemu ubezpieczeń społecznych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada udzielania informacji.
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dopuszczalności dowodów (uchylony).
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy spóźnionych twierdzeń i dowodów.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada rozpoznania sprawy w oparciu o materiał zebrany w pierwszej instancji oraz materiał zebrany w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej art. 79 § ust. 1
Dotyczy ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej art. 4
Dotyczy różnicowania stopy procentowej składki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obiektywny poziom hałasu w środowisku pracy, a nie stosowanie środków ochrony indywidualnej, decyduje o zaliczeniu pracownika do zatrudnionych w warunkach zagrożenia. • Pracodawca ma obowiązek wdrażać środki techniczne lub organizacyjne obniżające poziom hałasu do dopuszczalnych norm.
Odrzucone argumenty
Pracownicy stosujący środki ochrony słuchu nie powinni być zaliczani do zatrudnionych w warunkach zagrożenia hałasem. • Zapewnienie środków ochrony indywidualnej eliminuje zagrożenie i pozwala na korektę deklaracji ZUS IWA. • ZUS nie zakwestionował korekt za lata 2003-2005, co powinno wpływać na ustalenie składki za kolejne lata. • Organ rentowy zmienił stanowisko w zakresie wykładni pojęcia 'zatrudnionych w warunkach zagrożenia', co naruszyło prawa strony.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek wdrożenia programu środków technicznych lub organizacyjnych zmierzających do zmniejszenia takiej ekspozycji na hałas, mierzony bez uwzględnienia skutków używania indywidualnych środków ochrony słuchu, do poziomu poniżej 85 dB • nie zmienia warunków zagrożenia występujących w środowisku pracy, ale jedynie ma za zadanie zmniejszyć stopień ich odczuwania przez zatrudnionych w tym środowisku pracowników • wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia (...) dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni stale lub czasowo w środowisku, w którym występują przekroczenia norm bhp, niezależnie od zastosowanych przez płatnika środków ochrony indywidualnej lub zbiorowej.
Skład orzekający
Leszek Bielecki
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Stefanicki
członek
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe w przypadku narażenia na hałas, obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony pracowników przed hałasem, interpretacja przepisów dotyczących zatrudnionych w warunkach zagrożenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z hałasem i stosowaniem środków ochrony indywidualnej, choć zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa pracy i kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców, a także pokazuje złożoność interpretacji przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy środki ochrony słuchu zwalniają pracodawcę z wyższych składek wypadkowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.