III USKP 6/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną K.K. od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, które odrzuciło zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu. Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie K.K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nakazującej zwrot nienależnie pobranej emerytury w kwocie 46.008 zł, uznając je za wniesione po terminie. Sąd uznał decyzję za skutecznie doręczoną na podstawie przepisów o doręczeniu zastępczym (art. 44 k.p.a.) i regulaminu poczty listowej, mimo że przesyłka została zwrócona z adnotacją „non reclame/nicht abgeholt”. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, odrzucając zażalenie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie II i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nie w pełni prawidłowo oceniły kwestię doręczenia decyzji i przekroczenia terminu. Wskazał na potrzebę uwzględnienia wpływu pandemii COVID-19 na bieg terminów procesowych oraz na konieczność indywidualnej oceny, czy przekroczenie terminu było nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej odrzucenia zażalenia na zarządzenie o wyłączeniu sprawy do odrębnego rozpoznania, uznając je za niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena skuteczności doręczenia zastępczego decyzji organów rentowych osobom zamieszkującym za granicą, wpływ pandemii COVID-19 na biegi terminów procesowych, interpretacja art. 477^9 § 3 k.p.c.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące dostępności przesyłki i przyczyn przekroczenia terminu mogą wpływać na stosowanie orzeczenia w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy doręczenie zastępcze decyzji organu rentowego osobie zamieszkującej za granicą, dokonane zgodnie z regulaminem poczty listowej i ogólnymi warunkami poczty niemieckiej, jest skuteczne w polskim postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie zastępcze może być uznane za skuteczne, jeśli spełnione są wymogi proceduralne, nawet jeśli przesyłka została zwrócona jako niepodjęta, pod warunkiem, że adresat miał możliwość jej odbioru w wyznaczonym terminie.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji uznały doręczenie za skuteczne, opierając się na przepisach o doręczeniu zastępczym i regulaminie poczty listowej, stwierdzając, że adresat miał możliwość odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym przez 7 dni roboczych.
Jaki wpływ na bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego ma okres obowiązywania przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 (art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy covidowej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te zawieszają bieg terminów procesowych, ale ocena, czy przekroczenie terminu jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, musi być dokonana indywidualnie, uwzględniając całokształt okoliczności, w tym wpływ pandemii na możliwości działania strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji nie w pełni rozważyły wpływ pandemii na możliwość wniesienia odwołania w terminie i potrzebę indywidualnej oceny przyczyn przekroczenia terminu.
Czy w przypadku wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji organu rentowego osobie zamieszkującej w innym państwie UE, powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzeń unijnych dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja organu rentowego została wydana na podstawie polskich przepisów (np. ustawy o emeryturach i rentach z FUS), nie ma podstaw do stosowania trybu postępowania przewidzianego w art. 5 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 987/2009.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że decyzja organu rentowego była oparta na polskim prawie, a zatem nie było podstaw do stosowania przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Czy dla oceny skuteczności doręczenia decyzji organu rentowego osobie zamieszkującej za granicą mają zastosowanie przepisy prawa kraju przeznaczenia przesyłki (niemieckie), czy też regulamin poczty listowej i ogólne warunki operatora pocztowego?
Odpowiedź sądu
W przypadku braku specyficznych regulacji w prawie polskim i unijnym dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym, należy odwołać się do regulaminu poczty listowej i ogólnych warunków operatora pocztowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podtrzymał stanowisko sądów niższych instancji, że w braku odmiennych regulacji, stosuje się przepisy międzynarodowe dotyczące doręczeń pocztowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 477^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa miesięczny termin do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego, który rozpoczyna bieg od dnia doręczenia decyzji.
k.p.c. art. 477^9 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że sąd odrzuci odwołanie wniesione po terminie, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Pomocnicze
k.p.a. art. 44
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje doręczenie zastępcze.
k.p.a. art. 40 § § 1 i 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy doręczenia pism.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa podstawę prawną doręczeń w postępowaniu przed organami rentowymi.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu przed organami rentowymi.
ustawa covidowa art. 15zzs § ust. 1 pkt 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zawieszał bieg terminów procesowych i sądowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.p.c. art. 394
Kodeks postępowania cywilnego
Enumeratywnie wskazuje zarządzenia zaskarżalne zażaleniem.
k.p.c. art. 168
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przywrócenia terminu z powodu braku winy strony.
k.c. art. 357^1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzuli rebus sic stantibus (zmiana stosunków).
u.e.i.r. z FUS art. 138
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa wydania decyzji organu rentowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa ocena przez sądy niższych instancji wpływu pandemii COVID-19 na możliwość wniesienia odwołania w terminie. • Potrzeba indywidualnej analizy, czy przekroczenie terminu do wniesienia odwołania było nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. • Wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego w kontekście braku fizycznej dostępności przesyłki i adnotacji na awizo.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów prawa niemieckiego do oceny skuteczności doręczenia zamiast regulaminu poczty listowej. • Niezastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 987/2009. • Argument, że przesyłka nie była fizycznie dostępna u operatora pocztowego.
Godne uwagi sformułowania
nie budzi jakichkolwiek uwag, że zgodnie z art. 477^9 § 1 k.p.c. miesięczny termin do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego rozpoczyna bieg od dnia doręczenia tej decyzji jej adresatowi. • Doręczenie decyzji przez organ rentowy następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. • Zastępcze formy doręczenia oparte są na domniemaniu prawnym, że pismo zostało doręczone adresatowi. • Nie można pominąć ograniczeń związanych z pandemią COVID-19, a polegających na zakazie swobodnego przemieszczania się... • Ocena, czy dany podmiot będzie mógł powoływać się na wystąpienie epidemii COVID-19 w sytuacji niedochowania terminu do dokonania danej czynności powinna być w każdym przypadku dokonywana indywidualnie.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący-sprawozdawca
Ewelina Kocurek-Grabowska
członek
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena skuteczności doręczenia zastępczego decyzji organów rentowych osobom zamieszkującym za granicą, wpływ pandemii COVID-19 na biegi terminów procesowych, interpretacja art. 477^9 § 3 k.p.c."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące dostępności przesyłki i przyczyn przekroczenia terminu mogą wpływać na stosowanie orzeczenia w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii doręczeń w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście międzynarodowym i wpływu pandemii na prawa obywateli. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów proceduralnych.
“Czy decyzja ZUS wysłana za granicę została skutecznie doręczona? Sąd Najwyższy analizuje doręczenie zastępcze i wpływ pandemii na terminy.”
Dane finansowe
WPS: 46 008 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.