III USKP 41/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu. Sądy niższych instancji zobowiązały Zakład Ubezpieczeń Społecznych do podjęcia wypłaty emerytury W. P., który uzyskał prawo do emerytury wojskowej, a następnie do emerytury powszechnej. Spór dotyczył możliwości pobierania obu świadczeń jednocześnie. Sądy niższych instancji uznały, że W. P. ma prawo do obu świadczeń, powołując się na art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej oraz wyrok Sądu Najwyższego z 2019 r. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów z 2021 r. (III UZP 7/21), stwierdził, że osoba, która pozostawała w zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową, musi wybrać jedno świadczenie, chyba że emerytura wojskowa została obliczona według zasad określonych w art. 15a lub 18e ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia sądów niższych instancji była błędna i naruszała przepisy prawa materialnego. W związku z tym uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie W. P., nie obciążając go kosztami postępowania organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 95 ustawy emerytalnej w kontekście zbiegu prawa do emerytury wojskowej i powszechnej, zwłaszcza dla żołnierzy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej żołnierzy zawodowych i interpretacji przepisów dotyczących zbiegu świadczeń. Kwestia wadliwości składu sądu została potraktowana jako drugorzędna ze względu na brak inicjatywy procesowej strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba uprawniona do emerytury wojskowej, która pozostawała w służbie wojskowej przed 1 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową, może jednocześnie pobierać emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, z wyjątkiem sytuacji, gdy emerytura wojskowa została obliczona według zasad określonych w art. 15a lub 18e ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale siedmiu sędziów (III UZP 7/21), która wyjaśniła, że zasada pobierania jednego świadczenia (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) dotyczy również zbiegu prawa do emerytury wojskowej i powszechnej. Wyjątek z art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej należy interpretować zarówno przedmiotowo, jak i podmiotowo, uwzględniając adresatów przepisów. Osoby powołane do służby przed 2 stycznia 1999 r. muszą wybrać jedno świadczenie, nawet jeśli emerytura wojskowa nie uwzględnia okresów składkowych z systemu powszechnego.
Czy wadliwość składu sądu apelacyjnego, wynikająca z wadliwego powołania sędziego, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku w postępowaniu kasacyjnym, jeśli nie została podniesiona przez stronę w niższych instancjach?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy rozważył tę kwestię, ale ostatecznie uchylił wyrok z powodu naruszenia prawa materialnego, a nie nieważności postępowania z powodu wadliwego składu sądu, wskazując na obowiązek lojalności procesowej strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że wyrok sądu apelacyjnego mógł być wadliwy z powodu powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w nowym trybie. Przywołał wyrok III USKP 116/23, który uchylił wyrok z tego powodu. Jednakże, w rozpoznawanej sprawie, strona nie podniosła zarzutu nieważności postępowania, a Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek strony do sygnalizowania wadliwości składu orzekającego i zasady lojalności procesowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
ustawa emerytalna art. 95 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zasada pobierania jednego świadczenia w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń.
ustawa emerytalna art. 95 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wyjątek od zasady pobierania jednego świadczenia, dotyczący obliczenia emerytury wojskowej według art. 15 lub 18e ustawy zaopatrzeniowej. Sąd Najwyższy zinterpretował ten przepis szerzej, uwzględniając także kryteria podmiotowe.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 18e
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 15a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez sąd odwoławczy na podstawie materiału dowodowego sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398±6
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia co do istoty sprawy lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 398±21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku orzekania przez sędziów niepowołanych prawidłowo.
k.p.c. art. 45 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucyjne prawo do rzetelnego procesu sądowego.
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dokonywania czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada pobierania jednego świadczenia w przypadku zbiegu prawa do emerytury wojskowej i powszechnej. • Wyjątek z art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej dotyczy ściśle określonych sytuacji obliczenia emerytury wojskowej i ma zastosowanie podmiotowe. • Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (III UZP 7/21) rozstrzygnęła problem prawny w sposób wiążący dla sądu.
Odrzucone argumenty
Emeryt wojskowy, który spełnił warunki do emerytury powszechnej, ma prawo do pobierania obu świadczeń jednocześnie, nawet jeśli emerytura wojskowa została obliczona bez uwzględnienia okresów składkowych z systemu powszechnego.
Godne uwagi sformułowania
brzmienie art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej winno być dekodowane – z uwagi na jego treść – nie tylko za pomocą językowych metod interpretacyjnych, ale również wymaga sięgnięcia do reguł pozajęzykowych. • zwrot „z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (...) została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy (zaopatrzeniowej)...” daje podstawę do przyjęcia, że ów wyjątek należy interpretować nie tylko przedmiotowo, to znaczy wyłącznie przez pryzmat zasad obliczania emerytury wojskowej wynikających z art. 15a albo 18e ustawy zaopatrzeniowej, ale także podmiotowo, co oznacza konieczność wzięcia pod uwagę adresatów tych przepisów. • wadliwość składu orzekającego powinna być sygnalizowana przez strony postępowania, tak by tego rodzaju zarzut nie był rezerwowany na kolejny etap procesu.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący-sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 95 ustawy emerytalnej w kontekście zbiegu prawa do emerytury wojskowej i powszechnej, zwłaszcza dla żołnierzy powołanych do służby przed 1 stycznia 1999 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej żołnierzy zawodowych i interpretacji przepisów dotyczących zbiegu świadczeń. Kwestia wadliwości składu sądu została potraktowana jako drugorzędna ze względu na brak inicjatywy procesowej strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i zbiegu świadczeń, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego opiera się na szczegółowej interpretacji przepisów i wcześniejszej uchwale, co jest istotne dla wielu osób.
“Emerytura wojskowa i powszechna – czy można pobierać obie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.