III USKP 2/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca C.L. domagał się przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, twierdząc, że przepracował co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach przed 1 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy w Opolu oddalił jego odwołanie, uznając, że nie wykazał on wymaganego stażu. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury, uznając, że spełnił on przesłankę 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny oparł się głównie na okresach od 3 marca 1980 r. do 14 listopada 1988 r. (praca w Dziale Kompletacji Dostaw) oraz od 1 lipca 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. (praca w Wydziale Remontów Budowlanych). Organ rentowy złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędne ustalenie 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Wskazano na nieuwzględnienie przez Sąd Apelacyjny okresów urlopów bezpłatnych (12-16 października 1987 r.) oraz okresów pracy za granicą (NRD), które nie powinny być wliczane do stażu pracy w szczególnych warunkach. Podniesiono również wątpliwości co do kwalifikacji prac wykonywanych w Dziale Kompletacji Dostaw jako prac w szczególnych warunkach (Dział III, Prace w hutnictwie i przemyśle metalowym). Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną, wskazując na konieczność precyzyjnego ustalenia, które okresy pracy kwalifikują się do wcześniejszej emerytury i z jakich przyczyn, a także na potrzebę uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych, takich jak urlopy bezpłatne i praca za granicą. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie okresów pracy w szczególnych warunkach, wliczanie urlopów bezpłatnych i pracy za granicą do stażu pracy, kwalifikacja prac w energetyce jako prac w szczególnych warunkach.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z lat 80. i późniejszych, ale zasady dotyczące wliczania okresów pracy są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okresy urlopów bezpłatnych oraz okresy pracy za granicą powinny być wliczane do 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach wymaganego do przyznania wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okresy urlopów bezpłatnych oraz okresy pracy za granicą (na budowie eksportowej) nie mogą być wliczane do okresu pracy w szczególnych warunkach, chyba że przepis szczególny wyraźnie to przewiduje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że § 2 ust. 1 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. definiuje okresy pracy w szczególnych warunkach jako okresy faktycznego wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Urlopy bezpłatne i praca za granicą nie są okresami ubezpieczenia, a ich wliczenie wymagałoby przepisu szczególnego, którego brak.
Czy prace wykonywane w Dziale Kompletacji Dostaw (konserwacja i zabezpieczanie antykorozyjne składowanych urządzeń i konstrukcji) kwalifikują się jako praca w szczególnych warunkach zgodnie z Wykazem A, Dział III rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wyraził wątpliwości co do prawidłowości zakwalifikowania przez Sąd Apelacyjny prac w Dziale Kompletacji Dostaw jako pracy w szczególnych warunkach, wskazując, że żadna z pozycji w Dziale III (Prace w hutnictwie i przemyśle metalowym) nie odpowiada ściśle określonemu przez Sąd rodzajowi pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przyznał rację organowi rentowemu, że Sąd Apelacyjny nie wykazał precyzyjnie, które konkretnie pozycje z wykazu A, Dział III, uzasadniają zaliczenie prac konserwacyjnych i zabezpieczających do pracy w szczególnych warunkach.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo ustalił, że wnioskodawca spełnił wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach, sumując okresy od 3 marca 1980 r. do 14 listopada 1988 r. oraz od 1 lipca 1992 r. do 31 grudnia 1998 r., pomijając okres od 15 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1992 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie dokonał wystarczających ustaleń co do okresu od 15 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1992 r., a także błędnie zsumował pozostałe okresy, nie uwzględniając wszystkich istotnych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że pominięcie przez Sąd Apelacyjny analizy okresu od 15 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1992 r. było nieprawidłowe, a także że błędne zsumowanie pozostałych okresów, bez uwzględnienia urlopów bezpłatnych i pracy za granicą, mogło prowadzić do nieprawidłowego wniosku o spełnieniu przesłanki 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C.L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis określający przesłanki prawa do wcześniejszej emerytury dla mężczyzn, w tym wymóg ukończenia 60 lat, 25-letniego ogólnego stażu ubezpieczeniowego, 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach przed 1 stycznia 1999 r., nieprzystąpienia do OFE lub złożenia wniosku o przekazanie środków na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy.
ustawa emerytalna art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis określający warunki nabywania prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. § § 4 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Przepis określający, że prawo do emerytury w obniżonym wieku nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia.
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r.
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, Dział II - Energetyka (prace przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych).
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r.
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, Dział III - Prace w hutnictwie i przemyśle metalowym.
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r.
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, Dział XIV, poz. 12 - prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym.
Pomocnicze
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Stanowi, że okresy pracy w szczególnych warunkach to okresy wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. § § 2 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Stanowi, że okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń stwierdza zakład pracy w odpowiednim świadectwie.
zarządzenie Nr 17
Zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki
Określenie stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zsumował okresy zatrudnienia, nie uwzględniając urlopów bezpłatnych i okresów pracy za granicą. • Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zakwalifikował prace wykonywane w Dziale Kompletacji Dostaw jako prace w szczególnych warunkach. • Sąd Apelacyjny nie odniósł się do spornego okresu zatrudnienia od 15 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1992 r.
Godne uwagi sformułowania
Okresy urlopu bezpłatnego nie mogą być zaliczone do okresu pracy w szczególnych warunkach, chyba że przepis szczególny wyraźnie to przewiduje. • Prace eksportowe wykonywane za granicą nie wlicza się do okresu pracy w warunkach szczególnych wykonywanej u macierzystego pracodawcy. • Żadna z pozycji w Dziale III - Prace w hutnictwie i przemyśle metalowym nie odpowiada ściśle określonemu przez Sąd drugiej instancji rodzajowi pracy.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie okresów pracy w szczególnych warunkach, wliczanie urlopów bezpłatnych i pracy za granicą do stażu pracy, kwalifikacja prac w energetyce jako prac w szczególnych warunkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z lat 80. i późniejszych, ale zasady dotyczące wliczania okresów pracy są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do wcześniejszej emerytury i interpretacji przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, co jest istotne dla wielu osób i prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy urlop bezpłatny i praca za granicą odebrały Ci prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.