III USKP 149/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który oddalił apelację wnioskodawczyni M. K. w sprawie dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sąd pierwszej instancji również oddalił odwołanie od decyzji ZUS, która stwierdziła, że M. K. nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w określonych okresach. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, z urzędu wziął pod uwagę nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym. Stwierdzono, że wyrok został wydany przez skład sądu sprzeczny z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.), ponieważ jeden z sędziów został powołany na urząd w trybie uznanym za wadliwy, naruszający standardy niezawisłości i bezstronności sędziego. Sąd Najwyższy odwołał się do swojej wcześniejszej uchwały oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując szczegółowo procedurę nominacyjną sędziego. W związku z stwierdzoną nieważnością, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem Apelacyjnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności postępowania sądowego z powodu wadliwego składu sądu, wynikającego z kontrowersyjnych procedur nominacyjnych sędziów, oraz wpływ wadliwości procesu powoływania sędziów na standardy niezawisłości i bezstronności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej kwestii proceduralnej związanej z powoływaniem sędziów w określonym okresie i może być stosowane w sprawach, gdzie pojawiają się podobne zarzuty dotyczące składu sądu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skład sądu orzekającego w sprawie był zgodny z prawem, jeśli jeden z sędziów został powołany na urząd w trybie uznanym za wadliwy, naruszający standardy niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skład sądu był sprzeczny z prawem, co skutkowało nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sędzia został powołany na urząd w sposób naruszający standardy niezawisłości i bezstronności, co wynikało z wadliwej procedury nominacyjnej Krajowej Rady Sądownictwa, zgodnie z wcześniejszym orzecznictwem SN i wyrokami TSUE.
Czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która nie wykazała faktycznych działań zarobkowych, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli brak jest realnych działań zmierzających do uzyskania przychodów, a zamiar osiągnięcia zarobków nie jest połączony z rzeczywistą możliwością ich uzyskania, nie można stwierdzić prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, podzielony przez Sąd Najwyższy w kontekście oceny dowodów, uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w spornym okresie, nie realizowała jej przedmiotu w sposób ciągły, stały i zarobkowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, co obejmuje przypadki, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w wadliwej procedurze nominacyjnej naruszającej standardy niezawisłości i bezstronności.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p. art. 3
Ustawa Prawo przedsiębiorców
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Pomocnicze
u.k.r.s.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, której przepisy dotyczące kształtowania składu KRS zostały uznane za wadliwe.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i podstaw, ale z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżony wyrok i znosi postępowanie w razie stwierdzenia nieważności.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku uchylenia wyroku i zniesienia postępowania, sąd orzeka o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niezastosowanie przepisów dotyczących swobody działalności gospodarczej i prawa przedsiębiorców. • Sąd Najwyższy z urzędu stwierdził nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z powodu wadliwego składu sądu, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące braku faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskodawczynię, które zostały uznane za niezasadne w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących błędnej oceny dowodów i przepisów prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
skład sądu powszechnego był sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. • wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności • brak poparcia skwitowany został ogólnym stwierdzeniem, że poparcie Kolegium Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie i Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji Rzeszowskiej nie odzwierciedla poziomu kwalifikacji omawianej kandydatki.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności postępowania sądowego z powodu wadliwego składu sądu, wynikającego z kontrowersyjnych procedur nominacyjnych sędziów, oraz wpływ wadliwości procesu powoływania sędziów na standardy niezawisłości i bezstronności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej kwestii proceduralnej związanej z powoływaniem sędziów w określonym okresie i może być stosowane w sprawach, gdzie pojawiają się podobne zarzuty dotyczące składu sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnej kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwego procesu powoływania sędziów, co jest tematem szeroko dyskutowanym.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu wadliwego składu sądu. Czy polskie sądy są niezależne?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.