III USKP 144/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 października 2024 r. oddalił skargę kasacyjną G. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w Lublinie. Sprawa dotyczyła sposobu obliczenia emerytury powszechnej dla kobiety urodzonej w 1953 r., która przed osiągnięciem wieku emerytalnego pobierała emeryturę wcześniejszą. Po osiągnięciu wieku powszechnego złożyła wniosek o przeliczenie emerytury, jednak jej wysokość okazała się niższa od dotychczas pobieranej emerytury wcześniejszej, co skutkowało zawieszeniem wypłaty. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który powodował pomniejszenie podstawy emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, wprowadzono nowelizację z 2020 r. (art. 194i i 194j). Skarżąca zarzucała nierówne traktowanie, argumentując, że kobiety z jej rocznika, które złożyły wniosek o emeryturę powszechną po wejściu w życie nowelizacji, uzyskały korzystniejsze przeliczenia. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarżąca nabyła prawo do emerytury powszechnej w 2013 r., a zastosowane przepisy, w tym nowelizacja, były zgodne z Konstytucją. Sąd podkreślił, że zasada równości nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, a zróżnicowanie jest uzasadnione, jeśli służy celom ustawy. W tym przypadku, różnica w traktowaniu wynikała z daty złożenia wniosku, co było istotnym kryterium. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącej koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obliczania emerytury powszechnej dla osób urodzonych w 1953 r., które pobierały emeryturę wcześniejszą, w kontekście zasady równości i wyroków Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (kobiety urodzone w 1953 r.) i konkretnych przepisów ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy nowelizacji ustawy emerytalnej z 2020 r. (art. 194i i 194j) prowadzą do nierównego traktowania kobiet urodzonych w 1953 r., które pobierały emeryturę wcześniejszą i złożyły wniosek o emeryturę powszechną przed i po wejściu w życie nowelizacji, w kontekście sposobu obliczenia wysokości świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie prowadzą do nierównego traktowania, a zróżnicowanie sytuacji prawnej ubezpieczonych jest uzasadnione celem ustawy i wagą interesu, dla którego zostało wprowadzone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że różnica w traktowaniu wynika z daty złożenia wniosku o emeryturę powszechną, co jest istotnym kryterium. Zastosowane przepisy, w tym nowelizacja z 2020 r., są zgodne z Konstytucją RP i zasadą równości, ponieważ zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów jest uzasadnione, jeśli pozostaje w związku z celem przepisów.
Czy sposób obliczenia emerytury powszechnej, uwzględniający średnie dalsze trwanie życia z daty złożenia wniosku o emeryturę powszechną (2013 r.), jest prawidłowy, mimo że skarżąca domaga się zastosowania wskaźnika z późniejszego okresu (2019 r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sposób obliczenia jest prawidłowy, ponieważ prawo do emerytury powszechnej zostało nabyte w 2013 r., a średnie dalsze trwanie życia należy przyjmować z daty nabycia prawa lub złożenia wniosku, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarżąca nabyła prawo do emerytury powszechnej na podstawie wniosku z 2013 r. i decyzji z 2014 r. W związku z tym, średnie dalsze trwanie życia powinno być stosowane z tamtego okresu, a nie z późniejszego, gdy skarżąca nie składała nowego wniosku ani nie osiągnęła wieku emerytalnego.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 oraz nowelizacja z 2020 r. skutkują koniecznością ponownego ustalenia podstawy obliczenia emerytury powszechnej z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego na 2019 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacja z 2020 r. spowodowały jedynie możliwość ustalenia emerytury powszechnej bez pomniejszania jej podstawy o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, ale nie wpływają na datę ustalenia podstawy obliczenia ani na waloryzację składek na późniejszy okres.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nowelizacja z 2020 r. umożliwiła ustalenie emerytury powszechnej bez pomniejszania podstawy o pobrane świadczenia wcześniejsze, ale nie nakazuje ponownego ustalania podstawy obliczenia ani waloryzacji składek na datę późniejszą niż data nabycia prawa do świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. R. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (21)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w 1953 r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46.
ustawa emerytalna art. 25 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 194i
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis wprowadzony nowelizacją z 2020 r., dotyczący ustalenia podstawy obliczenia emerytury dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r.
ustawa emerytalna art. 194j
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis wprowadzony nowelizacją z 2020 r., dotyczący ponownego ustalenia wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 46
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 29 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26 § 4
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26 § 5
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26 § 6
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2015 r. do 30 września 2017 r. oraz od 1 października 2017 r.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 199 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów nowelizacji z 2020 r. (art. 194i, 194j) jest zgodne z Konstytucją RP i nie narusza zasady równości. • Nabycie prawa do emerytury powszechnej nastąpiło w 2013 r., co uzasadnia stosowanie wskaźnika średniego dalszego trwania życia z tego okresu. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 oraz nowelizacja z 2020 r. nie skutkują ponownym ustaleniem podstawy obliczenia emerytury ani waloryzacją składek na późniejszy okres.
Odrzucone argumenty
Przepisy nowelizacji z 2020 r. prowadzą do nierównego traktowania kobiet z rocznika 1953 w zależności od daty złożenia wniosku o emeryturę powszechną. • Należy zastosować wskaźnik średniego dalszego trwania życia obowiązujący w 2019 r. (lub późniejszy), a nie z 2013 r. • Należy dokonać ponownej waloryzacji składek i kapitału początkowego na 2019 r.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, które uzasadniałyby uwzględnienie jej wniosków. • Wprowadzona tym przepisem zmiana nie dotyczyła wprawdzie zasad nabywania uprawnień po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego przez kobiety urodzone w 1953 r., które zdecydowały się przejść na wcześniejszą emeryturę ani nie miała wpływu na sposób realizacji prawa do wcześniejszej emerytury, nie dotyczyła przesłanek przyznania takiego prawa lub wysokości przysługujących ubezpieczonej świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury, nie zakładała również ograniczenia okresu wypłacania tego świadczenia, lecz dotyczyła zasad ustalania wysokości emerytury „powszechnej”. • Zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wyklucza możliwość formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłe wycofywanie się państwa ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania. • Sugerowane przez skarżącą różnicowanie sytuacji obu grup ubezpieczonych jest jednak pozorne. • Nie zawsze odmienne potraktowanie stanowi o braku równości i o dyskryminacji. Ocena owego zróżnicowania sytuacji podmiotów powinna wynikać z ustalenia, czy zróżnicowaniu temu można przypisać uzasadniony charakter.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Jolanta Frańczak
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obliczania emerytury powszechnej dla osób urodzonych w 1953 r., które pobierały emeryturę wcześniejszą, w kontekście zasady równości i wyroków Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych (kobiety urodzone w 1953 r.) i konkretnych przepisów ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii nierównego traktowania w systemie emerytalnym i interpretacji przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu osób.
“Emerytura powszechna czy wcześniejsza? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o zasady obliczania świadczeń dla rocznika 1953.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.