III USKP 134/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną M. C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników dla M. C. od 21 września 2017 r. Powodem ustania ubezpieczenia było zaprzestanie przez M. C. pracy w gospodarstwie rolnym męża oraz w gospodarstwie domowym bezpośrednio z nim związanym. M. C. argumentowała, że opuściła gospodarstwo z powodu przemocy domowej ze strony męża i sprawowała opiekę nad dziećmi, co powinno być traktowane jako praca w gospodarstwie domowym związanym z gospodarstwem rolnym. Sądy niższych instancji uznały, że okoliczności te nie mają znaczenia prawnego, ponieważ kluczowe jest faktyczne zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio z nim związanym. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną, podkreślił, że dla objęcia ubezpieczeniem społecznym małżonka rolnika konieczne jest, aby gospodarstwo domowe było funkcjonalnie związane z gospodarstwem rolnym, co oznacza, że tworzy z nim pewną zorganizowaną całość gospodarczą. Opieka nad dziećmi, nawet jeśli odbywa się w miejscu niezwiązanym funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym, nie spełnia tego kryterium, chyba że jest realizowana w ramach gospodarstwa domowego stanowiącego bezpośrednie zaplecze dla gospodarstwa rolnego. Sąd uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za niezasadne, a zarzuty naruszenia prawa materialnego za nieuzasadnione w świetle ustalonego stanu faktycznego i przyjętej wykładni przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez małżonka rolnika, zwłaszcza w kontekście separacji faktycznej i związku gospodarstwa domowego z gospodarstwem rolnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonka rolnika i jego związku z gospodarstwem rolnym. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy małżonek rolnika, który zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym i w gospodarstwie domowym z powodu przemocy domowej, podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli prowadzi gospodarstwo domowe poza gospodarstwem rolnym, ale sprawuje opiekę nad wspólnymi małoletnimi dziećmi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, małżonek rolnika nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio z nim związanym, nawet jeśli zaprzestanie pracy nastąpiło z powodu przemocy domowej i sprawuje opiekę nad dziećmi, o ile gospodarstwo domowe nie jest funkcjonalnie związane z gospodarstwem rolnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez małżonka rolnika jest istnienie bezpośredniego związku gospodarstwa domowego z gospodarstwem rolnym, rozumianego jako związek funkcjonalny tworzący zorganizowaną całość gospodarczą. Opieka nad dziećmi, nawet jeśli stanowi obowiązek małżeński, nie spełnia tego kryterium, jeśli jest realizowana w gospodarstwie domowym niebędącym bezpośrednim zapleczem dla gospodarstwa rolnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego | organ_państwowy | organ rentowy |
| M. C.1 | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. P. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (7)
Główne
u.u.s.r. art. 1 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje rolników i pracujących z nimi domowników.
u.u.s.r. art. 5
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepisy dotyczące ubezpieczenia rolnika stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów, którego naruszenie w skardze kasacyjnej jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej, wykluczając zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i współdziałania małżonków dla dobra rodziny.
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, w tym przez osobiste starania o wychowanie dzieci i pracę we wspólnym gospodarstwie domowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym i w gospodarstwie domowym bezpośrednio z nim związanym od 21 września 2017 r. jest bezwarunkową przesłanką wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników. • Okoliczność opuszczenia gospodarstwa z powodu przemocy domowej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia o podleganiu ubezpieczeniu. • Dla objęcia ubezpieczeniem społecznym małżonka rolnika konieczne jest, aby gospodarstwo domowe było funkcjonalnie związane z gospodarstwem rolnym. • Opieka nad dziećmi, nawet w przypadku całkowitej niezdolności do pracy, nie stanowi podstawy do objęcia ubezpieczeniem, jeśli nie jest realizowana w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z gospodarstwem rolnym.
Odrzucone argumenty
M. C. wykonywała pracę w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z gospodarstwem rolnym, w zakresie pozwalającym na podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników, w szczególności sprawowała opiekę nad dziećmi. • Sąd odwoławczy naruszył art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pomijając okoliczności dotyczące informowania KRUS o wyprowadzce i stanie zdrowia, a także przyczyny wyprowadzenia się z gospodarstwa.
Godne uwagi sformułowania
nie chodzi tu o jakiekolwiek gospodarstwo domowe, lecz o gospodarstwo domowe "bezpośrednio związane" z gospodarstwem rolnym • podstawowym kryterium decydującym o istnieniu owego bezpośredniego związku między obydwoma gospodarstwami jest zachodzący pomiędzy nimi związek o charakterze funkcjonalnym, który przejawia się w tym, że gospodarstwo domowe tworzy wraz z gospodarstwem rolnym pewną zorganizowaną pod względem gospodarczym całość • obowiązek wychowywania wspólnych małoletnich dzieci pozostaje w sferze regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i stanowi obowiązek małżonków bez względu na ewentualny fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pozostawania małżonkiem rolnika.
Skład orzekający
Leszek Bielecki
przewodniczący
Robert Stefanicki
członek
Agnieszka Żywicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez małżonka rolnika, zwłaszcza w kontekście separacji faktycznej i związku gospodarstwa domowego z gospodarstwem rolnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małżonka rolnika i jego związku z gospodarstwem rolnym. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat przemocy domowej w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, pokazując, jak formalne przepisy mogą wpływać na sytuację ofiar przemocy.
“Przemoc domowa a ubezpieczenie rolnika: czy ofiara traci prawo do świadczeń?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.