III USK 413/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku J. B. o umorzenie należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego, który wypłacał świadczenia alimentacyjne za wnioskodawcę na rzecz jego córek w latach 2001-2004. Organ rentowy oraz sądy niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) odmówiły umorzenia, uznając, że wnioskodawca nie wykazał zaistnienia szczególnie uzasadnionych przypadków związanych z jego sytuacją zdrowotną lub rodzinną, które uzasadniałyby ulgę. Mimo że wnioskodawca jest emerytem z lekkim stopniem niepełnosprawności, sądy wskazały, że posiada on stałe dochody z emerytury (wspólnie z żoną około 4000 zł miesięcznie), nie ma nikogo na utrzymaniu i potencjalnie mógłby podjąć dodatkową pracę zarobkową. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że wnioskodawca przez lata nie podejmował starań o spłatę zadłużenia. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną, odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. Uzasadnił to tym, że kwestia rozumienia przesłanek umorzenia należności była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który podkreśla, że umorzenie jest wyjątkiem i wymaga wykazania nadzwyczajnych okoliczności losowych lub sytuacji uniemożliwiających spłatę bez uszczerbku dla zdrowia lub dóbr rodziny. W ocenie Sądu Najwyższego, wnioskodawca nie wykazał takich okoliczności, a jego sytuacja finansowa, mimo trudności, pozwala na spłatę zobowiązania w dłuższym okresie czasu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek umorzenia należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego, podkreślenie nadzwyczajnego charakteru tej instytucji i konieczności wykazania wyjątkowych okoliczności.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i przepisów dotyczących likwidowanego funduszu alimentacyjnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy wnioskodawca jest emerytem z lekkim stopniem niepełnosprawności, w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, ale posiada stałe dochody i potencjalną możliwość podjęcia dodatkowej pracy, występują szczególnie uzasadnione przypadki związane z sytuacją zdrowotną lub rodzinną, uzasadniające umorzenie należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji wnioskodawcy nie występują szczególnie uzasadnione przypadki, które uzasadniałyby umorzenie należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko sądów niższych instancji, uznał, że umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną i wymaga wykazania wyjątkowych okoliczności losowych lub sytuacji zdrowotnych/rodzinnych uniemożliwiających spłatę. Wnioskodawca posiada stałe dochody, które przy ograniczeniu wydatków pozwalają na spłatę zobowiązania, a także potencjalną możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Brak jest zatem podstaw do umorzenia.
Czy wystarczające jest wykazanie jednej z przesłanek (sytuacja zdrowotna LUB rodzinna) do umorzenia należności wobec funduszu alimentacyjnego, czy też wymagane jest kumulatywne wystąpienie obu tych przesłanek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wystarczające jest istnienie którejkolwiek z tych okoliczności – albo szczególnej sytuacji zdrowotnej, albo szczególnej sytuacji rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że do skorzystania z instytucji umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego nie jest konieczne równoczesne wystąpienie przesłanek zdrowotnych i rodzinnych. Wystarczy istnienie którejkolwiek z tych okoliczności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
| A. B. | osoba_fizyczna | córka wnioskodawcy (beneficjentka świadczeń) |
| R. B. | osoba_fizyczna | córka wnioskodawcy (beneficjentka świadczeń) |
| E. B. | osoba_fizyczna | matka dzieci (odbiorca świadczeń) |
Przepisy (3)
Główne
u.ś.r. art. 68 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa przesłanki umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby zobowiązanej.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 63 § 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa, że likwidatorem funduszu jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie spraw, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy.
u.ś.r. art. 63 § 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pozwala likwidatorowi na upoważnienie innych pracowników Zakładu do wykonywania czynności związanych z likwidacją funduszu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca posiada stałe dochody z emerytury, które przy ograniczeniu wydatków pozwalają na spłatę należności. • Wnioskodawca ma potencjalną możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia. • Umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną i wymaga wykazania wyjątkowych okoliczności losowych lub zdrowotnych/rodzinnych uniemożliwiających spłatę. • Wnioskodawca przez lata nie podejmował starań o spłatę zadłużenia.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek do umorzenia należności. • Wykazanie wyłącznie sytuacji zdrowotnej powinno determinować umorzenie zobowiązań.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości alimentacyjnych stanowi wyjątek, który należy wykładać ściśle. • Alimentacyjnie zobowiązany, który posiada realne możliwości choćby częściowej lub rozłożonej w czasie spłaty długów alimentacyjnych, nie powinien być premiowany umorzeniem należności zlikwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu biernej postawy lub bezzasadnego oczekiwania, że jego długi alimentacyjne zostaną umorzone kosztem stron lub innych uczestników systemu ubezpieczeń społecznych z uszczupleniem funduszów tego systemu.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego, podkreślenie nadzwyczajnego charakteru tej instytucji i konieczności wykazania wyjątkowych okoliczności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i przepisów dotyczących likwidowanego funduszu alimentacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższej instancji interpretuje przesłanki umorzenia długu alimentacyjnego, co jest istotne dla osób w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Podkreśla znaczenie aktywnej postawy dłużnika.
“Czy emerytura i problemy zdrowotne zwalniają z długu alimentacyjnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 14 700 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.