III USK 301/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 listopada 2024 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Sprawa dotyczyła podlegania przez A. C. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek A. & CO s.c. w Opolu. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, który zmieniał decyzję organu rentowego. Organ rentowy w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie art. 22 § 1 k.p. poprzez błędne uznanie istnienia stosunku pracy oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym orzekanie w niewłaściwym składzie. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu tylko w przypadkach kwalifikowanych, określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Analizując zarzuty organu rentowego, Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący w istocie polemizuje z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, które są wiążące w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i ustalił, że umowa o pracę nie była pozorna, a praca była faktycznie wykonywana. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania z powodu orzekania w jednoosobowym składzie, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która stwierdziła nieważność takich orzeczeń, ale jednocześnie zaznaczył, że ta wykładnia obowiązuje od dnia jej podjęcia i nie stosuje się wstecznie do orzeczeń wydanych przed tą datą, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zarzuty dotyczące pozorności umowy o pracę stanowią polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji i nie podlegają kontroli kasacyjnej. Wyjaśnienie kwestii wstecznego stosowania uchwały dotyczącej jednoosobowego składu sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga kasacyjna jest oparta na polemice z ustaleniami faktycznymi. Wykładnia dotycząca jednoosobowego składu sądu ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po 26.04.2023 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę, w której pracownik wykonuje czynności sprzątające w określonych godzinach i za ustalone wynagrodzenie, a pracodawca nie sprawuje ścisłego nadzoru, może być uznana za stosunek pracy podlegający obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli praca ma cechy stosunku pracy, nawet jeśli pracodawca nie sprawuje ścisłego nadzoru, a pracownik korzysta z urlopów czy zwolnień lekarskich.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty organu rentowego dotyczące pozorności umowy o pracę stanowią polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że umowa o pracę nie była pozorna, a praca była faktycznie wykonywana, co uzasadnia podleganie ubezpieczeniom społecznym.
Czy orzeczenie Sądu Apelacyjnego wydane w jednoosobowym składzie sędziowskim przed dniem 26 kwietnia 2023 r. jest dotknięte nieważnością z powodu naruszenia prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie uznał tej przesłanki za uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na uchwałę III PZP 6/22, która nie ma zastosowania wstecznego do orzeczeń wydanych przed tą datą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła nieważność orzeczeń wydanych w jednoosobowym składzie po 26 kwietnia 2023 r. Jednakże, Sąd Najwyższy zaznaczył, że ta wykładnia nie ma skutków wstecznych, aby uniknąć chaosu prawnego i społecznego. Ponieważ zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą, zarzut nieważności nie mógł być uwzględniony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu | organ_państwowy | organ rentowy |
| A. & CO Sp. z o.o. w O. | spółka | płatnik składek |
| A. L. | osoba_fizyczna | wspólnik s.c. |
Przepisy (19)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy jako stosunku prawnego starannego działania, którego konstytutywnymi cechami są: dobrowolne, osobiste, odpłatne świadczenie pracy w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania pracownika pracodawcy, który ponosi wszelkie ryzyka związane z zatrudnieniem pracownika.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku rozpoznania sprawy przez skład orzekający niezgodny z przepisami prawa.
k.p.c. art. 367 § § 3 zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji rozważenia materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia stron.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu zamknięcia rozprawy i wydania orzeczenia.
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Zasada rozkładu ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność polemiki z ustaleniami faktycznymi w skardze kasacyjnej.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa COVID-19
Przepis dotyczący jednoosobowego składu sądu drugiej instancji w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
Konstytucja RP art. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty organu rentowego stanowią polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i ustalił, że umowa o pracę nie była pozorna, a praca była faktycznie wykonywana. • Zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu nie jest zasadny, gdyż orzeczenie zostało wydane przed datą obowiązywania wstecznych skutków uchwały III PZP 6/22.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 22 § 1 k.p. przez Sąd Apelacyjny. • Naruszenie przepisów postępowania dotyczących składu sądu drugiej instancji. • Naruszenie przepisów postępowania dotyczących oceny materiału dowodowego i stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji. • Skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • Polemika z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na sprzeczność z art. 398^3 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalna. • Sąd Najwyższy nie jest sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. • Ustalenie woli (celu, zamiaru) stron umowy w momencie jej zawierania stanowi element stanu faktycznego sprawy, którym Sąd Najwyższy jest związany w myśl art. 398^13 § 2 k.p.c.
Skład orzekający
Halina Kiryło
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zarzuty dotyczące pozorności umowy o pracę stanowią polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji i nie podlegają kontroli kasacyjnej. Wyjaśnienie kwestii wstecznego stosowania uchwały dotyczącej jednoosobowego składu sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga kasacyjna jest oparta na polemice z ustaleniami faktycznymi. Wykładnia dotycząca jednoosobowego składu sądu ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po 26.04.2023 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady postępowania kasacyjnego, w tym niedopuszczalność polemiki z ustaleniami faktycznymi i ograniczenia kontroli Sądu Najwyższego. Dodatkowo, porusza ważną kwestię stosowania w czasie uchwały dotyczącej składu sądu.
“Sąd Najwyższy: Dlaczego nie możesz kwestionować faktów w skardze kasacyjnej i jak działa wsteczna moc uchwał?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.