III USK 30/23

UZASADNIENIE Decyzją z 11 kwietnia 2024 r. znak (...) , wydaną w sprawie (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił ubezpieczonej L. C. prawa do: a) 
        zasiłku chorobowego za okresy: od 6 maja 2014 r. do 10 listopada 2014 r., od 10 listopada 2015 r. do 5 sierpnia 2016 r., od 13 września 2017 r. do 22 października 2017 r., od 15 listopada 2017 r. do 13 grudnia 2017 r., od 15 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r., od 17 maja 2018 r. do 21 maja 2018 r., od 17 lipca 2018 r. do 27 sierpnia 2018 r., od 12 września 2018 r. do 19 września 2018 r., od 29 października 2018 r. do 9 listopada 2018 r., od 4 grudnia 2018 r. do 27 grudnia 2018 r., od 17 lutego 2019 r. do 20 lutego 2019 r., od 15 maja 2019 r. do 29 maja 2019 r., od 20 lutego 2020 r. do 27 marca 2020 r., b) 
        zasiłku macierzyńskiego za okresy: od 11 listopada 2014 r. do 9 listopada 2015 r. oraz od 1 września 2016 r. do 30 sierpnia 2017 r., c) 
        świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 6 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r., d) 
        zasiłku opiekuńczego za okresy: od 20 lutego 2018 r. do 4 marca 2018 r., za 11 września 2018 r., od 10 października 2018 r. 2018 r. do 14 października 2018 r., za 2 lipca 2019 r., od 1 października 2019 r. do 2 października 2019 r., za 24 stycznia 2020 r., od 16 marca 2020 r. do 19 marca 2020 r. i od 30 marca 2020 r. do 8 kwietnia 2020 r. Nadto, organ rentowy zobowiązał L. C. jako płatnika składek do zwrotu nienależnie pobranego: a) 
        zasiłku chorobowego za okresy: od 6 maja 2014 r. do 10 listopada 2014 r., od 10 listopada 2015 r. do 5 sierpnia 2016 r., od 13 września 2017 r. do 22 października 2017 r., od 15 listopada 2017 r. do 13 grudnia 2017 r., od 15 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r., od 17 maja 2018 r. do 21 maja 2018 r., od 17 lipca 2018 r. do 27 sierpnia 2018 r., od 12 września 2018 r. do 19 września 2018 r., od 29 października 2018 r. do 9 listopada 2018 r., od 4 grudnia 2018 r. do 27 grudnia 2018 r., od 17 lutego 2019 r. do 20 lutego 2019 r., od 15 maja 2019 r. do 29 maja 2019 r.; b) 
        zasiłku macierzyńskiego za okresy: od 11 listopada 2014 r. do 9 listopada 2015 r., od 1 września 2016 r. do 30 sierpnia 2017 r.; c) 
        świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 6 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r.; d) 
        zasiłku opiekuńczego za okresy: od 20 lutego 2018 r. do 4 marca 2018 r., za 11 września 2018 r., od 10 października 2018 r. 2018 r. do 14 października 2018 r. w łącznej kwocie 548 756,14 zł. Na ustaloną przez organ rentowy kwotę składa się należność główna w wysokości 335 531,30 zł wraz z odsetkami w kwocie 213 224,84 zł. Uzasadniając powyższą decyzję organ wskazał, że wyniku uprzedniego postępowania dotyczącego L. C. , organ rentowy decyzją z dnia 12 maja 2021 r. uznał, iż jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, nie podlega ona obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 3 czerwca 2018 r. Powyższa decyzja po dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym stała się prawomocna. Organ wskazał również, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego dała mu przekonanie, że L. C. dopełniła wyłącznie formalnego zgłoszenia działalności gospodarczej. W ocenie organu podjęte przez nią działania miały jedynie na celu wykreować pozory faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, jedynie w celu uzyskania przez L. C. określonych korzyści finansowych – co było przesłanką żądania zwrotu przez organ. Ponadto ZUS poinformował L. C. , iż po zakończeniu postępowania w wskazanej powyżej sprawie, nie dokonała ona uzupełnienia dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres wyłączenia, a w konsekwencji organ uznał, iż L. C. nie przysługuje prawo do świadczeń wskazanych w sentencji decyzji, również na dalszy okres, tj. po 3 czerwca 2018 r. L. C. odwołując się od decyzji ZUS wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez oddalenie żądania zapłaty należności głównej w wysokości 335 531,30 zł wraz z odsetkami w wysokości 213 224,84 zł. Strona odwołująca się argumentując swoje żądania zarzuciła zaskarżonej decyzji następujące naruszenia: 1) 
        art. 84 ust. 6 ustawy systemowej poprzez jego zastosowanie i niesłuszne wydanie decyzji wobec ubezpieczonej na podstawie tego artykułu, co skutkowało żądaniem zwrotu wszystkich pobranych przez nią świadczeń, 2) 
        art. 84 ust. 3 i 7a ustawy systemowej poprzez ich niezastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji wobec ubezpieczonej po upływie 5 lat od ostatniego dnia okresu, za który pobrano nienależne świadczenie, a także za okres dłuży niż 3 lata, tj. za okres od 6 maja 2014 r. do 10 kwietnia 2019 r., mimo że minął termin na wydanie decyzji w zakresie tychże świadczeń. Nadto, z ostrożności procesowej zarzuciła również naruszenie: 1) 
        art. 66 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej w zw. z art. 84 ust. 2 pkt 1-2 ustawy systemowej poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że ubezpieczona pobrała nienależnie, z własnej winy zasiłki w wysokości 335 531,30 zł wymienione szczegółowo w decyzji, za okres od 6 maja 2014 r. do 29 maja 2019 r. wraz z odsetkami, a w konsekwencji zobowiązanie jej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, 2) 
        art. 84 ust. 1 ustawy systemowej poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że odsetki za pobrane przez ubezpieczoną zasiłki w okresie od 6 maja 2014 r. do 29 maja 2019 r. w wysokości 213 224,84 zł należy liczyć od dnia następującego po dniu wypłaty do dnia spłaty w sytuacji, gdy przepis w aktualnym brzmieniu wszedł w życie 18 września 2021 r., a więc po pobraniu przez ubezpieczoną tych zasiłków, 3) 
        art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej poprzez odmowę prawa do zasiłków chorobowych za okres od 3 września 2018 r. do 8 kwietnia 2020 r. oraz zasiłków opiekuńczych za okres od 4 czerwca 2018 r., szczegółowo wymienionych w przedmiotowej decyzji. W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie w przeważającej mierze powołano się na argumentację przywołaną w przedmiotowej decyzji. Ponadto wskazano, że świadczenia wskazane w sentencji decyzji nie uległy przedawnieniu w myśl art. 84 ust. 7a ustawy systemowej. Odnośnie odsetek, w sytuacji dotyczącej odwołującej się należało zastosować art. 84 ust. 1 ustawy systemowej w aktualnym brzmieniu, tj. po nowelizacji ustawy z 24 czerwca 2021 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: L. C. zgłosiła się od 1 kwietnia 2014 r. do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego, wypadkowego i zdrowotnego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Niesporne. Ubezpieczona niedługo po zgłoszeniu się do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego, wypadkowego i zdrowotnego oraz dobrowolnego ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, zaczęła korzystać ze świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia chorobowego tj. z zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego oraz rehabilitacyjnego. Zasiłek chorobowy odwołująca się otrzymywała w następujących okresach: od 6 maja 2014 r. do 10 listopada 2014 r., od 10 listopada 2015 r. do 5 sierpnia 2016 r., od 13 września 2017 r. do 22 października 2017 r., od 15 listopada 2017 r. do 13 grudnia 2017 r., od 15 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r., od 17 maja 2018 r. do 21 maja 2018 r., od 17 lipca 2018 r. do 27 sierpnia 2018 r., od 12 września 2018 r. do 19 września 2018 r., od 29 października 2018 r. do 9 listopada 2018 r., od 4 grudnia 2018 r. do 27 grudnia 2018 r., od 17 lutego 2019 r. do 20 lutego 2019 r., od 15 maja 2019 r. do 29 maja 2019 r., od 20 lutego 2020 r. do 27 marca 2020 r. Zasiłek macierzyński odwołująca się otrzymała za okresy od 11 listopada 2014 r. do 9 listopada 2015 r. oraz od 1 września 2016 r. do 30 sierpnia 2017 r.. Ponadto w okresie od 6 sierpnia 2016 r do dnia 31 sierpnia 2016 r., a świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 6 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. Natomiast zasiłek opiekuńczy został odwołującej wypłacony za okresy: od 20 lutego 2018 r. do 4 marca 2018 r., za 11 września 2018 r., od 10 października 2018 r. 2018 r. do 14 października 2018 r., za 2 lipca 2019 r., od 1 października 2019 r. do 2 października 2019 r., za 24 stycznia 2020 r., od 16 marca 2020 r. do 19 marca 2020 r. i od 30 marca 2020 r. do 8 kwietnia 2020 r. Dowód: decyzja ZUS z dnia 5 grudnia 2021 r., nr (...) – akta postępowania administracyjnego ZUS, numer sprawy (...) -  nienumerowane karty akt organu rentowego. Decyzją ZUS z dnia 5 grudnia 2021 r., nr (...) , ustalono, że L. C. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 kwietnia 2014 r. do 3 czerwca 2018 r. oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 kwietnia 2014 r. do 3 czerwca 2018 r. wskazując, że ubezpieczona dopełniła wyłącznie formalnego zgłoszenia działalności gospodarczej, a podjęte przez nią działania miały jedynie wykreować pozory faktycznego prowadzenia działalności, podczas gdy w rzeczywistości jej celem było uzyskanie określonych korzyści finansowych, a powyższe spełniło przesłanki do żądania zwrotu wypłaconego na jej rzecz świadczenia. Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. (...) z 25 kwietnia 2022 r., sygnatura akt (...) , oddalono odwołanie L. C. do tej decyzji. Następnie, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. (...) z 1 maja 2023 r., sygnatura akt (...) , oddalono apelację L. C. od ww. wyroku Sądu Okręgowego. Bezsporne, nadto: decyzja ZUS z dnia 5 grudnia 2021 r., nr (...) , wyrok Sądu Okręgowego w S. (...) z 25 kwietnia 2022 r., sygnatura akt (...) , wyrok Sądu Apelacyjnego w S. (...) z 1 maja 2023 r., sygnatura akt (...) – nienumerowane karty akt organu rentowego, L. C. w czasie pobierania wskazanych powyżej świadczeń po upływie pierwszego urlopu macierzyńskiego przebywała na zasiłku chorobowym oraz pobierała świadczenie rehabilitacyjne z uwagi na dolegliwości kręgosłupa. Natomiast po urodzeniu drugiego dziecka u L. C. stwierdzono zaburzenia adaptacyjne, związane z jej sytuacją rodzinną. L. C. od 13 września 2017 r. pozostaje pod opieką lekarza specjalisty z zakresu psychiatrii. Dowód: przesłuchanie ubezpieczonej – k. 134 – 137, dokumentacja medyczna z poradni psychiatrycznej – k. 98 – 104. L. C. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 4 czerwca 2018 r. Niesporne, a nadto: pismo Wydziału Ubezpieczeń i Składek ZUS O/ P. z dnia 22 kwietnia 2025 r. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonej prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 1 k.p.c. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1230 z późn. zm.) – dalej jako „ustawa systemowa ”. W myśl art. 84 ust. 1 wskazanej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do ich zwrotu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, pojęcie świadczeń nienależnie pobranych obejmuje dwie zasadnicze sytuacje. Pierwsza z nich, określona w pkt 1, dotyczy przypadków, w których świadczenie zostało prawidłowo przyznane, lecz po tej dacie wystąpiły okoliczności powodujące ustanie prawa do wypłaty lub jej wstrzymanie, o których pobierający był uprzednio pouczony. Druga kategoria, wskazana w pkt 2, odnosi się do świadczeń przyznanych lub wypłaconych na podstawie nieprawdziwych zeznań, fałszywych dokumentów lub innego świadomego wprowadzenia organu w błąd. W tym ujęciu kluczowe jest ustalenie, że organ rentowy działał pod wpływem mylnego wyobrażenia o stanie uprawnień strony, wywołanego jej celowym działaniem zmierzającym do uzyskania nienależnych środków. Tym samym uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga wykazania albo niedopełnienia obowiązku informacyjnego mimo stosownego pouczenia, albo pierwotnej nieprawidłowości decyzji wynikającej z zawinionego zachowania świadczeniobiorcy, który świadomie doprowadził do błędu organu już na etapie przyznawania prawa do świadczenia. Ustawodawca, aby zapobiec możliwości żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w całości (w skrajnych przypadkach wypłacanych przez kilkadziesiąt lat), ustanowił w art. 84 ust. 3 ustawy systemowej limity, których zwrotu może domagać się organ rentowy i przez to uznał, iż nadmierne obciążanie osoby zobowiązanej jest niedopuszczalne i stanowiłoby jej pokrzywdzenie w sensie pozaprawnym (por. postanowienie SN z 20.09.2023 r., III USK 30/23, LEX nr 3609817). W myśl art. 84 ust. 3 ustawy systemowej nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach - za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata. W myśl zaś art. 84 ust. 6 ustawy systemowej, jeżeli wypłacenie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot, za cały okres, za który nienależne świadczenia zostały wypłacone. Ustawodawca w ust. 7a art. 84 ustawy systemowej wprowadził ograniczenia w zakresie terminu w jakim organ rentowy może żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z przepisem organ nie może wydać decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń po upływie 5 lat od ostatniego dnia okresu, za który pobrano nienależne świadczenie. Art. 84 ustawy systemowej ulegał zmianom na przestrzeni okresu od 1 dnia, za które organ domaga się zwrotu świadczeń, do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 84 ust. 1 ustawy systemowej od dnia 18 września 2021 r. obowiązuje w zmienionym brzmieniu. Poprzednia wersja tego przepisu przewidywała jedynie odesłanie do wysokości i zasad określonych przepisami prawa cywilnego. Wraz z nowelizacją doprecyzowano, że odsetki są zasadniczo naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Jest to wyraźne odstępstwo od zasad cywilnoprawnych. W wyniku tej modyfikacji odsetki ustalane w związku ze stwierdzeniem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń utraciły w istocie charakter odsetek za opóźnienie w rozumieniu prawa cywilnego, stając się swoistą karą dla świadczeniobiorcy za pobranie nienależnych świadczeń. Wraz z dokonaną od 18 września 2021 r. zmianą wskazanego przepisu ustawą z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1621) do art. 84 ust. 2 dodano także do dotychczasowych dwóch punktów punkt 3. Zmieniono nadto na wyżej przytoczone brzmienie ustępu 6. Do 17 września 2021 r. przepis ten brzmiał następująco: jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot. Brzmienie przepisów do 17 września 2021 r. nie różnicowało zatem (inaczej niż aktualne) zakresu odpowiedzialności ubezpieczonego i płatnika składek oraz kształtowało inaczej (korzystniej) odpowiedzialność odsetkową wskazanych podmiotów. Powyższe kwestie mają znaczącą wagę w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż wyłączenie L. C. nastąpiło jeszcze przed zmianą powyższych regulacji. Wprawdzie decyzja wyłączająca L. C. z ubezpieczeń została zaskarżona odwołaniem, jednak - jak sądowi wiadomo z wieloletniej praktyki - nie stanowiło to nigdy dla organu rentowego przeszkody do odmowy prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i nałożenia obowiązku ich zwrotu. W tutejszym sądzie nawet aktualnie zawieszonych jest szereg postępowań o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego/zwrot tychże do czasu zakończenia toczących się przed sądem okręgowym spraw o podleganie adresatów tych decyzji ubezpieczeniom społecznym. Nie jest jasne, dlaczego w tej konkretnej sprawie organ wstrzymał się z wydaniem decyzji. Skoro jednak już tak się stało, to w sytuacji, gdy do zmiany przepisów doszło już po ostatnim dniu okresu, za jaki organ żąda zwrotu świadczeń, a nawet po wyłączeniu z ubezpieczeń organ miał obowiązek rozważyć (wyjaśnić w decyzji) przyjęty zakres obowiązku zwrotu uwzględniając zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Nie można bowiem, zdaniem sądu, uznać za dopuszczalne odmiennego ustalenia zakresu odpowiedzialności osób, które pobierały nienależne świadczenia w tym samym okresie, wyłącznie z powodu wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu, gdy data wydania decyzji nie była najwcześniejsza możliwą, a dowolnie wybraną przez organ. Organ zatem winien wyjaśnić, dlaczego wydał decyzję dopiero w 2024 r. i z jakich względów uznaje za zasadne stosowanie regulacji ustawowych w kształcie wówczas obowiązującym do świadczeń pobranych, choćby nienależnie, lecz w czasie obowiązywania innych regulacji w zakresie konsekwencji nieuprawnionego ich pobierania. Ponadto organ nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności wydania decyzji zwrotowej znacznie po upływie pięcioletniego okresu w odniesieniu do większości świadczeń objętych zwrotem w sytuacji, gdy zostało to wprost zakazane przez treść przepisu art. 84 ust 7a ustawy systemowej, obowiązujący od 14 grudnia 2016 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ poinformował odwołującą się, iż po zakończeniu postępowania dotyczącą podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie dokonała ona uzupełnienia dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres wyłączenia, a w konsekwencji organ uznał, iż L. C. nie przysługuje prawo do świadczeń wskazanych w sentencji decyzji, również na dalszy okres, tj. po 3 czerwca 2018 r. Wobec powyższego odwołująca się pobierała, w jego ocenie nienależne świadczenia również w okresie po 3 czerwca 2018 r. Natomiast z treści pisma organu przedłożonego sądowi wraz z pismem Wydziału Ubezpieczeń i Składek ZUS O/ P. z dnia 22 kwietnia 2025 r. wynika, że odwołująca się, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 4 czerwca 2018 r. Organ nie wyjaśnił w decyzji dlaczego, stosuje aktualne regulacje (chodź świadczenia wypłacane były odwołującej przed nowelizacją ustawy systemowej) oraz dlaczego przyjmuje w przypadku L. C. szerszy zakres odpowiedzialności – charakterystyczny dla płatnika składek, a nie osoby pobierającej świadczenie. L. C. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą jest zarówno płatnikiem składek jak i osobą pobierającą świadczenie. Brak wystarczającego uzasadnienia decyzji organu rentowego z dnia 11 kwietnia 2024 r. dotyczy zarówno długości okresu, za jaki organ żąda zwrotu świadczeń, sposobu liczenia odsetek za nienależnie pobrane świadczenie, jak i wydania decyzji po terminie określonym w art. 84 ust. 7a ustawy systemowej. W decyzji nie znalazło się nawet wskazanie, która z sytuacji określonych w art. 84 ust. 2 ustawy systemowej wystąpiła w tym przypadku. Uściślenie podstaw wydania decyzji w toku postępowania sądowego mogłoby nastąpić poprzez uzupełnienie decyzji po jej zwrocie na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. i sąd najpewniej sięgnąłby do wskazanego przepisu, gdyby decyzja organu obejmowała wyłącznie okresy pobierania świadczeń przypadające do 3 czerwca 2018 r., t.j. do dnia, do którego L. C. wyłączono z ubezpieczeń społecznych. Decyzja jednak obejmuje okresy po tej dacie. Kwestię tę uzasadnia ZUS powołując się na niezłożenie przez L. C. korekt dokumentacji pomimo wezwania jej w tym zakresie. Jak wynika z akt organu rentowego, organ po zakończeniu pierwszego z postępowań sądowych nie zobowiązał odwołującej do uzupełnienia dokumentacji w sprawie, wobec czego odwołująca się miała prawo nie wiedzieć, iż takie korekty winna była organowi złożyć. Dla porządku wskazać należy, iż niezłożenie korekt dokumentów nie jest nigdzie wskazane jako przesłanka negatywna prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Organ na bazie posiadanej dokumentacji winien zweryfikować przesłanki prawa do świadczeń. Wymaga to przeanalizowania dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej oraz rozliczenia konta płatnika i ewentualnie dokonanie z urzędu korekt dokumentów. Wszystkie te czynności organ winien wykonać przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczeń i ewentualnym nałożeniem obowiązku ich zwrotu, czego nie uczynił. Organ w czasie postępowania wyjaśniającego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie dokonał, w ocenie Sądu, rzetelnej weryfikacji podlegania ubezpieczeniom społecznym po 3 czerwca 2018 r., lecz w sposób dowolny ustalił stan faktyczny, co w ocenie Sądu stanowi rażące naruszenie przepisów dotyczących postępowania administracyjnego. Wobec powyższego odwołać należy się również do przepisów postępowania administracyjnego. Jak wskazuje art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. z kolei decyzja organu rentowego powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne, jak wskazuje ustawodawca, powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W swojej decyzji organ swoje uzasadnienie oparł jedynie na przepisach ustawy systemowej oraz wyniku postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Okręgowym w S. pod sygnaturą (...) (...) (odnoszący się do wycinka okresu objętego niniejszym postępowaniem), natomiast nie zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazane żadne elementy składowe decyzji, do których przytoczenia przez organ zobowiązuje ustawodawca. Jako przesłankę żądania zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia przez organ było stwierdzenie, iż odwołująca zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania przez określonych korzyści finansowych. Organ rentowy również w tej kwestii nie sprostał ciężarowi dowodowemu, ponieważ ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w toku niniejszego postępowania nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że odwołująca się zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu późniejszego pobierania świadczeń z ubezpieczeń społecznych przez wiele lat, zwłaszcza w sytuacji gdy po okresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego następowały okresy prowadzenia przez ubezpieczoną działalności gospodarczej. Uzasadnienie zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji zawiera braki w zakresie oceny strony podmiotowej odwołującej się co do pobieranych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W wyroku Sądu Najwyższego z 8 lipca 2025 r., w sprawie o sygnaturze (...) , (LEX nr 3888807), Sąd Najwyższy wskazał, iż istotną cechą nienależnie pobranego świadczenia jest świadomość osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania jej tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie mających miejsce później zdarzeń. Organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę w jego pobieraniu. W toku prowadzonego przez organ rentowy postępowania administracyjnego nie wykazano, aby L. C. miała świadomość co do nieprzysługiwania jej tego świadczenia w całości lub w części. Ponadto w żaden sposób organ nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, iż ubezpieczonej można przypisać złą wolą w jej działaniach – co zgodnie z ww. orzeczeniem uniemożliwia żądanie przez organ zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez odwołującą się. Sprowadzenie istnienia świadomości L. C. co do nienależności pobranych świadczeń do zapoznania się z rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym nie wydaje się wystarczające. Powyższe uchybienia, w ocenie Sądu, uniemożliwiły odwołującej się ustalenie co tak naprawdę legło u podstaw wydanej decyzji i co zdecydowało o jej wydaniu w czasie tak odległym od zdarzeń, których dotyczy. Tak pobieżne przeprowadzenie postępowania przed wydaniem decyzji oraz lakoniczne uzasadnienie decyzji przez organ (choć jest to jej cześć składowa), tak naprawdę nie pozwala na ocenę zasadności zaskarżenia, możliwości ustalenia sposobu obrony swoich praw. Uniemożliwiają również merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organ uzasadniając brak naruszenia art. 84 ust. 7 ustawy systemowej wskazał, iż decyzja wydana w 2024 r. dotyczy również zasiłku opiekuńczego za okres od 30 marca 2020 r. do 8 kwietnia 2020 r., a w konsekwencji nie upłynął jeszcze 5 letni termin od ostatniego okresu, za jaki ubezpieczona pobrała nienależne świadczenie. Natomiast jak już zostało powyżej wskazane, organ w 2025 r. przedłożył informację, iż odwołująca się od 4 czerwca 2018 r. podlega obowiązkowym jak i dobrowolnym ubezpieczeniom, wobec czego należałoby uznać, że świadczenie z 2020 r. jest jej jak najbardziej należne. Wobec powyższego, w szczególności wielu nieścisłości dotyczących okresu podlegania przez odwołującą się ubezpieczeniom społecznym po 3 czerwca 2018 r. oraz oceny zasadności wypłat świadczeń, braków w materiale dowodowym oraz w przeprowadzonym przez organ rentowy postępowaniu i uzasadnieniu żądania zwrotu wypłaconych L. C. świadczeń, Sąd w niniejszej sprawie uznał za konieczne zastosowanie art. 477 14 § 2 1 k.p.c. , zgodnie z którym jeżeli decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym sąd uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Na marginesie wskazać należy, że Sąd uznał, iż niezasadny był wniosek odwołującej się o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym (k. 3v) w trybie art. 193 Konstytucji RP , albowiem problemy prawne ujawnione na gruncie niniejszej sprawy nie wymagają w ocenie sądu kontroli ustawy z normami konstytucyjnymi, w szczególności zostały dostatecznie wyjaśnione praktyką orzeczniczą sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) (...)