I UK 344/16

Sąd Najwyższy2017-05-10
SNubezpieczenia społecznezasiłkiŚrednianajwyższy
zasiłek chorobowydziałalność gospodarczapraca zarobkowazwrot świadczeniaskarga kasacyjnaSąd Najwyższykontrola kasacyjnaustawa zasiłkowa

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i oparcia jej na zarzutach dotyczących oceny dowodów, które nie podlegają kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił jej apelację od decyzji ZUS o zwrocie nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego. Ubezpieczona twierdziła, że wykonywane przez nią czynności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (podpisywanie faktur, czynności związane ze stażystą) nie stanowiły pracy zarobkowej. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, uznając, że nie zawiera ona istotnych zagadnień prawnych, a podniesione zarzuty dotyczą oceny dowodów, która nie podlega kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. w sprawie o zasiłek chorobowy. Skarga dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 marca 2016 r., który oddalił apelację ubezpieczonej od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 26 marca 2015 r. Sąd Rejonowy oddalił odwołanie A. S. od decyzji ZUS z dnia 27 sierpnia 2014 r. w przedmiocie zwrotu zasiłku chorobowego wypłaconego nienależnie. Ustalono, że w okresach pobierania zasiłku ubezpieczona wykonywała czynności związane z prowadzoną przez siebie pozarolniczą działalnością, co wypełniało przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 17 ustawy zasiłkowej i art. 84 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wskazała na potrzebę rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych, w tym dopuszczalności przyjmowania przez sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji oraz wykładni art. 17 ustawy zasiłkowej w kontekście rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., stwierdził, że każda przyczyna wniesienia skargi kasacyjnej musi być powiązana z ustalonym stanem faktycznym. Uznał, że formułowane przez skarżącą uzasadnienie przyczyn kasacyjnych nawiązuje wyłącznie do kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów, co nie stanowi przedmiotu kontroli kasacyjnej. Ponadto, powoływanie się na uchylone przepisy k.p.c. było bezprzedmiotowe. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że podniesione przez skarżącą zagadnienia dotyczące wykładni art. 17 ustawy zasiłkowej, choć potencjalnie istotne i wywołujące rozbieżności w orzecznictwie, nie mogły być rozpatrzone w ramach skargi kasacyjnej, ponieważ jej podstawę stanowiły zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych, które nie podlegają kontroli kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

Strony

NazwaTypRola
A. S.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (11)

Główne

ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Ubezpieczona wykonywała czynności związane z prowadzoną pozarolniczą działalnością w sposób wypełniający przesłanki określone w tym przepisie, co mogło skutkować utratą prawa do zasiłku.

u.s.u.s. art. 84 § ust. 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Zarzut błędnej wykładni dotyczącej terminu dochodzenia zwrotu zasiłku i przerwania biegu terminu zawitego.

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność, oczywista zasadność).

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez nierozpoznanie zarzutów apelacji obejmujących sprzeczność ustaleń ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

k.p.c. art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego.

k.p.c. art. 398^3 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazanie na niedopuszczalne motywy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 398^13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazanie na niedopuszczalne motywy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej.

Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 1 § pkt 11

Zmiana przepisów k.p.c. dotycząca kontroli kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania. Zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych nie podlegają kontroli kasacyjnej. Powoływanie się na uchylone przepisy k.p.c. jest bezpodstawne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 17 ustawy zasiłkowej przez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 84 ust. 3 u.s.u.s. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z nierozpoznaniem zarzutów apelacji. Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

Godne uwagi sformułowania

każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej (...) musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem faktycznym Te kwestie nie stanowią przedmiotu kontroli kasacyjnej wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania towarzyszą niedopuszczalne motywy powoływanie się przez skarżącą na (...) usprawiedliwienie dla formułowania zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest bezprzedmiotowe w stanie prawnym obowiązującym po uchyleniu rozdziału 11 w dziale V tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej

Skład orzekający

Beata Gudowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i oparcia jej na zarzutach dotyczących oceny dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z prawem do zasiłku chorobowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, co jest częste w sprawach ubezpieczeniowych. Brak rozstrzygnięcia merytorycznego obniża jej atrakcyjność.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 344/16
POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Gudowska
w sprawie z odwołania A. S.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.
‎
o zasiłek chorobowy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 maja 2017 r.,
‎
skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.
‎
z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt VI Ua (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w P. , VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację A. S. od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 26 marca 2015 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.  z dnia 27 sierpnia 2014 r. w przedmiocie zwrotu zasiłku chorobowego wypłaconego nienależnie. Według ustaleń, w okresach pobierania zasiłku ubezpieczona wykonywała czynności związane z prowadzoną przez siebie pozarolniczą działalnością pozarolniczą w sposób wypełniający przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 372).
Skarga kasacyjna ubezpieczonej została oparta na podstawie naruszenia prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 w związku z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. przez nierozpoznanie zarzutów apelacji obejmujących sprzeczność ustaleń ze zgromadzonym materiałem dowodowym, oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ustaw zasiłkowej przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uzależnieniu prawa do zasiłku chorobowego od nieuzyskiwania utargu w związku z prowadzoną działalnością w okresie pobierania zasiłku, przyjęcie, że działania polegające na podpisywaniu faktur i wykonywaniu czynności związanych z przyjęciem stażysty stanowią wykonywanie pracy zarobkowej oraz przyjęcie, że podczas zwolnienia lekarskiego ubezpieczona nie mogła wykonywać żadnych czynności, nawet tych, do których była zobowiązana, jako pracodawca i właściciel firmy. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) przez błędną wykładnię, „polegającą na przyjęciu, że termin dochodzenia zwrotu zasiłku biegnie od daty jego pobrania, jak również, że wydanie samej tylko decyzji przez organ rentowy nakazuje zwrot nienależnego świadczenia przed upływem określonego w tym przepisie terminu zawitego powoduje jego przerwania i możliwość żądania zwrotu świadczenia”.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ubezpieczona wskazała na występowanie w sprawie kilku istotnych zagadnień prawnych, w tym dopuszczalności przyjmowania przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, w razie zgłoszenia w apelacji zarzutu sprzeczności ustaleń faktycznych oraz co do wykładni art. 17 ustawy zasiłkowej „wywołującego rozbieżności w orzecznictwie sądów w zakresie uznawania wykonywania określonych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jako wykonywania pracy zarobkowej powodującej utratę zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego”. Poza tym – jak stwierdziła - wyłaniają się istotne zagadnienia prawne, sprowadzające się do konieczności rozstrzygnięcia czy „podejmowanie przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w czasie pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego czynności polegających na osobistym podpisywaniu listy obecności stażysty, występowaniem z wnioskiem o staż do Urzędu Pracy, podpisywaniem faktur jest wykonywaniem przez niego pracy zarobkowej; wykonywanie tych czynności może być traktowane, jako wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem; osiąganie dochodu z tego tytułu uniemożliwia uzyskanie przez danego przedsiębiorcę zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej, także ta, w której skarżąca powołuje się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych, musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (
por.
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, niepubl. i postanowienia z dnia 9 lipca 2009 r., II PZP 3/09, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 nr 15-16, poz. 203, z dnia 17 stycznia 2003 r., III CZP 82/02, niepubl. oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, niepubl.). Tymczasem s
formułowane przez skarżącą uzasadnienie przyczyn kasacyjnych
nawiązuje wyłącznie do wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej kontrowersji dotyczących dokonanych w sprawie ustaleń, zbudowanej na krytyce oceny dowodów. Te kwestie nie stanowią przedmiotu kontroli kasacyjnej, w związku z czym wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania towarzyszą niedopuszczalne motywy (
art. 398
3
§ 3 oraz art.
398
13
§ 2 k.p.c.), zwłaszcza, że p
owoływanie się przez skarżącą na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 r., V CKN 741/00, oraz z dnia 26 września 1997 r., II UKN 262/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 433, jako usprawiedliwienie dla formułowania zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest bezprzedmiotowe w stanie prawnym obowiązującym po uchyleniu rozdziału 1
1
w dziale V tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej (por. art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. z 2005 r. Nr
13, poz. 98).
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI