III USK 294/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania B.Ś. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który stwierdził, że B.Ś. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik swojej córki M.Ś. od 1 grudnia 2018 r. do 31 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu zmienił decyzję ZUS, a Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację organu rentowego, uznając, że B.Ś. faktycznie pracował w warunkach podporządkowania pracowniczego. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na fakcie, że B.Ś. wykonywał powierzone mu obowiązki w reżimie pracowniczym, zgodnie z art. 22 k.p., pomimo więzi rodzinnych łączących strony. Organ rentowy złożył skargę kasacyjną, zarzucając nieważność postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji (art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 367 § 3 k.p.c. oraz art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19) oraz naruszenie prawa materialnego (art. 22 § 1 k.p. w zw. z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Skarżący argumentował, że stosunek prawny nie nosił cech umowy o pracę, a B.Ś. nadal prowadził własną działalność gospodarczą lub świadczył usługi w ramach współpracy podmiotów gospodarczych. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W odniesieniu do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów (III PZP 6/22), która uznała nieważność orzeczeń wydanych w jednoosobowych składach na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, ale jednocześnie wskazała, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały (26 kwietnia 2023 r.) i znieść skutki wsteczne, aby uniknąć społecznych negatywnych konsekwencji. Ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany przed tą datą, zarzut nieważności nie był zasadny. Sąd Najwyższy uznał również, że skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Analizując zarzut naruszenia art. 22 § 1 k.p., Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalony stan faktyczny, w tym zakres obowiązków B.Ś., charakterystyczny dla jednoosobowej obsługi sklepu, potwierdzał istnienie stosunku pracy, a samodzielność w wykonywaniu zatrudnienia nie przekreślała tego stosunku. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w sprawach cywilnych w okresie pandemii COVID-19 oraz kryteriów oceny stosunku pracy w kontekście więzi rodzinnych i prowadzenia działalności gospodarczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu i stanu prawnego związanego z ustawą COVID-19 w zakresie składu sądu. Ocena stosunku pracy jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy stosunek prawny łączący B.Ś. z jego córką M.Ś. nosił znamiona stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p., skutkujące obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny uznał, że B.Ś. faktycznie podjął i wykonywał powierzone mu obowiązki w reżimie pracowniczym, w warunkach podporządkowania i pod kierownictwem pracodawcy, za odpowiednim wynagrodzeniem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na fakcie, że B.Ś. wykonywał obowiązki sprzedawcy w sklepie swojej córki, w tym przyjmował towar, zamawiał go, sprzątał sklep, a także korzystał z urlopu wypoczynkowego. Mimo więzi rodzinnych, sąd uznał, że istniał reżim pracowniczy.
Czy wyrok Sądu Apelacyjnego wydany w jednoosobowym składzie orzekającym, na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, jest dotknięty nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji nie jest zasadny w tej sprawie, ponieważ wyrok został wydany przed datą uchwały Sądu Najwyższego (III PZP 6/22) wprowadzającej zmianę w wykładni, a Sąd Najwyższy zniósł skutki wsteczne tej wykładni.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która uznała nieważność orzeczeń wydanych w jednoosobowych składach na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, ale jednocześnie wskazał, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały i zniósł skutki wsteczne, aby uniknąć negatywnych konsekwencji społecznych. Ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany przed 26 kwietnia 2023 r., zarzut nieważności nie był zasadny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu | organ_państwowy | organ rentowy |
| M. Ś. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona.
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają z tytułu stosunku pracy osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu.
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
u.s.u.s. art. 13 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. przez rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, jeżeli właściwy był skład kolegialny.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zdanie pierwsze: Sąd drugiej instancji orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
ustawa COVID-19 art. 15zzs1 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, w postępowaniach sądowych w sprawach cywilnych, karnych, w sprawach o wykroczenia, w sprawach administracyjnych, w sprawach emerytalnych, rentowych i wypadkowych oraz w postępowaniach dyscyplinarnych, zamiast składu kolegium sędziów lub ławników, może orzekać jeden sędzia lub jeden ławnik, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
P.przed. art. 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, w sposób ciągły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji (choć ostatecznie nieuznany z uwagi na datę wyroku i zniesienie skutków wstecznych). • Argumentacja organu rentowego kwestionująca istnienie stosunku pracy, wskazująca na samodzielność B.Ś. i możliwość prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji (nieuznany z uwagi na datę wyroku i zniesienie skutków wstecznych). • Argumentacja organu rentowego o braku cech stosunku pracy, która nie przekonała Sądu Najwyższego w kontekście ustalonego stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy uznał, że ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna, a także powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni, która legła u podłoża tej uchwały. • Istniejąca w tych uwarunkowaniach ustalona samodzielność w wykonywaniu umówionego zatrudnienia nie przekreśla istnienia stosunku pracy.
Skład orzekający
Romualda Spyt
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w sprawach cywilnych w okresie pandemii COVID-19 oraz kryteriów oceny stosunku pracy w kontekście więzi rodzinnych i prowadzenia działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu i stanu prawnego związanego z ustawą COVID-19 w zakresie składu sądu. Ocena stosunku pracy jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, a także kwestii proceduralnych związanych z orzekaniem w czasie pandemii, co jest nadal aktualne dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy praca dla własnej córki to zawsze stosunek pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.