III USK 202/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lipca 2024 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie. Sprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odwołującej się za okres od maja do lipca 2013 r. Odwołująca się, prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą, zadeklarowała maksymalne podstawy wymiaru składek, mimo słabych wyników finansowych i wiedzy o zagrożeniu ciążowym. Sąd Apelacyjny uznał, że organ ubezpieczeniowy jest uprawniony do korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek, jeśli istnieją okoliczności wskazujące na zamiar uzyskania wyższych świadczeń. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów III UZP 3/23, potwierdził, że organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy jej wysokość nie odzwierciedla przychodów, a okoliczności wskazują na intencjonalny zamiar uzyskania zawyżonych świadczeń. W związku z tym skarga kasacyjna nie została przyjęta do merytorycznego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie uprawnień organu rentowego do kontroli podstawy wymiaru składek w określonych sytuacjach oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji i korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli okoliczności sprawy wskazują na intencjonalny zamiar uzyskania zawyżonych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji i korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek, gdy weryfikuje tytuł ubezpieczenia lub gdy wysokość podstawy wymiaru składek nie ma odzwierciedlenia w przychodach, a okoliczności wskazują na zamiar uzyskania zawyżonych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III UZP 3/23, która potwierdza uprawnienie organu rentowego do kontroli podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy jej wysokość nie odzwierciedla przychodów, a istnieją przesłanki wskazujące na zamiar uzyskania zawyżonych świadczeń. Podkreślono, że ubezpieczenie społeczne nie jest głównym celem działalności gospodarczej.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji zastosował się do ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia w celu merytorycznego rozpoznania, jeśli sąd drugiej instancji zastosował się do uchwały Sądu Najwyższego, która wyklucza możliwość stwierdzenia oczywistego uzasadnienia skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oczywiste uzasadnienie skargi kasacyjnej wymaga wykazania kwalifikowanego oczywistego naruszenia prawa widocznego od razu. W sytuacji, gdy sąd drugiej instancji zastosował się do uchwały Sądu Najwyższego, która ujednoliciła orzecznictwo w danej kwestii, nie można mówić o oczywistym naruszeniu prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. K. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 6 ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
u.s.u.s. art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
u.s.u.s. art. 41 ust. 12 i 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
u.s.u.s. art. 68 ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
u.s.u.s. art. 86 ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja 'oczywiście uzasadnionej' skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek, gdy jej wysokość nie odzwierciedla przychodów, a okoliczności wskazują na zamiar uzyskania zawyżonych świadczeń. • Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, gdy sąd drugiej instancji zastosował się do uchwały Sądu Najwyższego ujednolicającej orzecznictwo.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona z powodu naruszenia przepisów przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy jest uprawniony do kontroli i korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek • intencjonalny lub manipulacyjny zamiar uzyskania takich świadczeń z ubezpieczenia społecznego w sposób sprzeczny z prawem lub zmierzający do obejścia przepisów i zasad systemu ubezpieczeń społecznych • skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego oczywistego naruszenia prawa • ubezpieczenie społeczne nie jest celem głównym działalności gospodarczej
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie uprawnień organu rentowego do kontroli podstawy wymiaru składek w określonych sytuacjach oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli ZUS nad deklarowanymi przez przedsiębiorców podstawami składek, co ma bezpośrednie przełożenie na wysokość świadczeń. Uchwała SN zmieniająca dotychczasową linię orzeczniczą jest istotna dla praktyki.
“ZUS może kwestionować Twoje składki? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy i dlaczego.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.