III USK 162/21

Sąd Najwyższy2021-08-04
SNubezpieczenia społeczneskładki na ubezpieczenia społeczneŚrednianajwyższy
ZUSubezpieczenia społeczneskładkiumowa o dziełointerpretacja przepisówprawo przedsiębiorcówSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego, potwierdzając obowiązek wydania interpretacji indywidualnej dotyczącej kwalifikacji umowy o dzieło.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez ZUS pisemnej interpretacji przepisów dotyczących obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od umowy o wykonanie wzorników lakierów do paznokci, kwalifikowanej przez wnioskodawcę jako umowa o dzieło. Sądy niższych instancji nakazały ZUS wydanie interpretacji. Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną, argumentując potrzebę wykładni przepisów dotyczących oceny treści umowy cywilnoprawnej w kontekście ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia, podkreślając, że organ rentowy jest zobowiązany do interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek, nawet jeśli odwołują się one do innych gałęzi prawa.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2021 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 14 stycznia 2020 r. Sprawa dotyczyła wniosku spółki P.. z o.o. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie możliwości zakwalifikowania umowy o wykonanie wzorników kolorystycznych lakierów do paznokci jako umowy o dzieło, co oznaczałoby brak obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Organ rentowy odmówił wydania interpretacji, twierdząc, że zagadnienie nie mieści się w zakresie zastosowania przepisów o interpretacji indywidualnej. Sądy obu instancji (Sąd Okręgowy w L. i Sąd Apelacyjny w (...)) uznały, że organ rentowy jest zobowiązany do wydania interpretacji, ponieważ zamknięty katalog spraw dotyczy wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek, nawet jeśli znajdują się one w innych aktach prawnych. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie ma podstaw do jej przyjęcia. Podkreślił, że przepis art. 34 Prawa przedsiębiorców nakłada na organ rentowy obowiązek interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia danin publicznych lub składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W prawie ubezpieczeń społecznych powstanie tytułu ubezpieczenia i wysokość składek są regulowane przepisami ustawy systemowej, które często odwołują się do pojęć z innych gałęzi prawa. W związku z tym, organ rentowy był zobowiązany do dokonania oceny treści i sposobu wykonywania umowy cywilnoprawnej (jej kwalifikacji prawnej) pod kątem istnienia tytułu do ubezpieczeń społecznych, a tym samym do wydania interpretacji zgodnie z wnioskiem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, organ rentowy jest zobowiązany do wydania interpretacji indywidualnej zgodnie z wnioskiem, dokonując oceny kwalifikacji prawnej umowy cywilnoprawnej pod kątem istnienia tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Uzasadnienie

Przepis art. 34 Prawa przedsiębiorców nakłada na organ rentowy obowiązek interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Prawo ubezpieczeń społecznych często odwołuje się do pojęć z innych gałęzi prawa, a ocena istnienia tytułu ubezpieczenia wymaga analizy kwalifikacji prawnej umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

Strony

NazwaTypRola
P.. z o.o.spółkawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.organ_państwowyorgan rentowy

Przepisy (3)

Główne

Przedsiębiorców art. 34 § 1

Prawo przedsiębiorców

Zakres i sposób stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie, oznacza wymóg interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek.

ustawa systemowa art. 83d § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepis ten określa tryb wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczących obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Pomocnicze

u.s.d.g. art. 10 § 1

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Poprzednio obowiązujący przepis, który stanowił podstawę do wydawania interpretacji indywidualnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy był zobowiązany do wydania interpretacji indywidualnej, ponieważ przepis art. 34 Prawa przedsiębiorców nakłada obowiązek interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek, nawet jeśli odwołują się one do innych gałęzi prawa.

Odrzucone argumenty

Organ rentowy twierdził, że zagadnienie zawarte we wniosku nie jest objęte zakresem zastosowania przepisów o interpretacji indywidualnej.

Godne uwagi sformułowania

Zwrot użyty w art. 34 Prawa przedsiębiorców – co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie – oznacza wymóg interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz P., Fundusz G. i Fundusz E. oraz ich wysokość. W prawie ubezpieczeń powstanie tytułu ubezpieczenia społecznego, a także określenie wysokości składek na to ubezpieczenie regulowane jest przepisami ustawy systemowej, które mają charakter norm odwołujących się do pojęć prawnych usytuowanych w innych gałęziach prawa, o ile nie zwierają ich samodzielnej definicji.

Skład orzekający

Dawid Miąsik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu obowiązku wydawania interpretacji indywidualnych przez organy rentowe w sprawach dotyczących kwalifikacji umów cywilnoprawnych pod kątem składek na ubezpieczenia społeczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o interpretację dotyczącą umowy o dzieło i składek ZUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przez ZUS, które ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki przedsiębiorców związane z ubezpieczeniami społecznymi.

ZUS musi interpretować umowy: czy Twoja umowa o dzieło podlega składkom?

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III USK 162/21
POSTANOWIENIE
Dnia 4 sierpnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dawid Miąsik
w sprawie z odwołania P.. z o.o. w O.
‎
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L.
‎
o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawnych,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 sierpnia 2021 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt III AUa (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 stycznia 2020 r., III AUa (…) Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.  (organ rentowy), wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w L. z 19 września 2019 r., V (…) zmieniającego decyzję organu rentowego przez zobowiązanie do wydania przez organ rentowy na rzecz P.  sp. z o.o. (wnioskodawca) interpretacji indywidualnej, zgodnie z wnioskiem złożonym 18 lutego 2018 r.
W sprawie ustalono, że wnioskodawca skierował do organu rentowego wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczącej możliwości zakwalifikowania umowy, polegającej na wykonywaniu wzorników kolorystycznych lakierów do paznokci, jako umowy o dzieło i co się z tym wiąże braku obowiązku do ponoszenia z tytułu zawarcia takiej umowy ciężarów publicznoprawnych, w postaci składek na ubezpieczenia społeczne. Organ rentowy wydał decyzję odmowną twierdząc, że zagadnienie zawarte w przedłożonym mu wniosku nie jest objęte zakresem zastosowania przepisów o interpretacji indywidualnej.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sądy obu instancji stwierdziły, że zamknięty katalog spraw, w których organ rentowy jest zobowiązany do wydania interpretacji indywidualnej dotyczy interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i ich wysokości, nawet jeżeli przepisy te znajdują się w innych aktach prawnych, należących do innych gałęzi prawa.
Organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a mianowicie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz. 646, dalej jako Prawo przedsiębiorców – poprzednio art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – Dz.U. z 2017 r., poz. 2168) w związku z art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm., dalej jako ustawa systemowa) odnośnie tego, czy w trybie wydawania indywidualnej interpretacji przepisów organ rentowy ma obowiązek dokonania oceny treści i sposobu wykonywania umowy cywilnoprawnej (jej kwalifikacji prawnej) pod kątem istnienia tytułu do ubezpieczeń społecznych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Zwrot użyty w art. 34 Prawa przedsiębiorców – co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie – oznacza wymóg interpretacji wszystkich przepisów, z których wynika obowiązek opłacania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz P., Fundusz G.  i Fundusz E. oraz ich wysokość. W prawie ubezpieczeń powstanie tytułu ubezpieczenia społecznego, a także określenie wysokości składek na to ubezpieczenie regulowane jest przepisami ustawy systemowej, które mają charakter norm odwołujących się do pojęć prawnych usytuowanych w innych gałęziach prawa, o ile nie zwierają ich samodzielnej definicji. Rozstrzyganie o istnieniu stosunku ubezpieczenia społecznego i wysokości należnych z tego tytułu składek nie jest możliwe bez sięgania do pojęć i definicji ustawowych funkcjonujących w systemie prawa. W takim przypadku przepisy z innych gałęzi prawa, jeśli uzupełniają i rozwijają przepisy prawa ubezpieczeń, stają się częścią norm prawa ubezpieczeń społecznych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż podleganie ubezpieczeniom społecznym i - co się z tym wiąże - konieczność uiszczanie składek jest wypadkową oceny istnienia tytułu ubezpieczenia. Samo zaś istnienie tytułu ubezpieczenia jest zależne od kwalifikacji umowy jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Organ rentowy był zatem zobowiązany do wydania interpretacji indywidualnej zgodnie z wnioskiem.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI