II UK 365/08

Sygn. akt II UK 365/08 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 marca 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec 
 
w sprawie z wniosku J. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w O. 
o umorzenie zaległości z funduszu alimentacyjnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 marca 2009 r., 
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 24 kwietnia 2008 r.,  
 
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
 
 
                                                U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację J. R. od 
wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 
maja 2007 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 grudnia 2006 r. odmawiającej mu umorzenia 
należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 11.957,56 zł.  
 
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił 
naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 68 ust. 1 w związku z art. 63 
ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 
228, poz. 2255 ze zm.), poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, 
wyrażające się w niezasadnym uznaniu, że umorzenie należności z funduszu 
świadczeń alimentacyjnych może mieć miejsce w sytuacji, gdy zachodzą 
szczególne przypadki związane z sytuacją zdrowotną i jednocześnie sytuacją 
rodzinną osoby, przeciwko której prowadzona jest egzekucja alimentów, podczas 

 
 
2 
gdy w rzeczywistości ustawa uzależnia umorzenie zaległości od spełnienia jednej z 
wymienionych wyżej przesłanek, zaś do umorzenia nie jest niezbędne uznanie, że 
sytuacja zdrowotna zobowiązanego jest szczególna. 
 
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego 
wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego 
rozpoznania.  
 
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został: 1) 
występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych, którymi są po pierwsze, 
kwestia związana z możliwością umorzenia zaległości wobec funduszu świadczeń 
alimentacyjnych w sytuacji, gdy zobowiązany do zapłaty świadczeń na rzecz 
funduszu spełnia jedną z przesłanek wymienionych w art. 68 ust. 1 ustawy o 
świadczeniach rodzinnych oraz po drugie, „wskazanie, jakie to szczególne 
przypadki związane z sytuacją zdrowotną lub sytuacją rodzinną osoby, przeciwko 
której prowadzona jest egzekucja alimentów uzasadniają umorzenie zaległości”; 2) 
potrzebą wykładni art. 68 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy jako budzącego poważne 
wątpliwości 
oraz 
wywołującego 
rozbieżności 
w 
orzecznictwie 
sądów 
powszechnych; 3) oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Przepis art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi 
kasacyjnej i jego uzasadnienie stanowił odrębny element pisma niezależny od 
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku 
powinno natomiast nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania 
określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy 
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne 
zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących 
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) 
zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście 
uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinno zatem 
przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, 
jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o 
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadni, dlaczego 
odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. 

 
 
3 
 
Zagadnienie prawne jest to zagadnienie, które wiąże się z określonym 
przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym, 
których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej 
sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie 
zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej 
powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi 
zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych 
ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy 
przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy 
jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 
2001 r., II CZ 35/01, OSNC z 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 
649/01, OSNP z 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, 
Wokanda z 2004 7-8, poz. 51). Inaczej rzecz ujmując, uzasadnienie wniosku o 
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać wykazanie, że w 
sprawie rzeczywiście istnieje istotne zagadnienie prawne. Niewystarczające jest 
więc samo sformułowanie zagadnienia prawnego, bez przedstawienia jurydycznej 
argumentacji służącej wykazaniu, że zagadnienie to rzeczywiście występuje i 
wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, Lex nr 393 883). 
 
Odnosząc powyższe do niniejszej skargi kasacyjnej należy uznać, że 
sformułowany w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na 
występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne nie spełnia powyższych 
wymogów, albowiem uzasadnienie tego wniosku nie zawiera jakiegokolwiek 
wywodu prawnego, ograniczając się do sformułowania kwestii, które – w cenie 
skarżącego – wymagają wyjaśnienia. Oznacza to, że skarżący nie podjął nawet 
próby wykazania, że sformułowane przez niego wątpliwości stanowią istotne 
zagadnienia prawne wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego. Zresztą 
wskazane przez skarżącego kwestie zostały już wyjaśnione w niepublikowanych 
dotychczas wyrokach z dnia 6 marca 2007 r., I UK 289/06 oraz z dnia 6 sierpnia 
2008 r., II UK 359/07. W pierwszym w nich Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że do 
skorzystania 
z 
instytucji 
umorzenia 
należności 
zlikwidowanego 
funduszu 
alimentacyjnego (art. 68 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wystarczające jest 

 
 
4 
istnienie po stronie dłużnika alimentacyjnego choćby jednej z przesłanek umorzenia 
– albo szczególnej sytuacji zdrowotnej, albo szczególnej sytuacji rodzinnej osoby, 
przeciwko której prowadzona jest egzekucja alimentów. W drugim natomiast 
stwierdzono, że „szczególnie uzasadnione przypadki” związane z sytuacją 
zdrowotną lub rodzinną zobowiązanego (art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach 
rodzinnych) to sytuacje nadzwyczajne (wyjątkowe), powstałe bądź to w wyniku 
wypadku losowego, a w każdym razie istniejące niezależnie od zobowiązanego, w 
następstwie których jego sytuacja ulegnie takiemu pogorszeniu, że nie jest on w 
stanie na bieżąco spłacać swoich należności, a nadto nie ma perspektywy poprawy 
i zmiany tej sytuacji.  
 
Z kolei odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów 
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w 
orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że 
budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości 
polegają), nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje 
rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (por. postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, 
poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane). Odnosząc 
powyższe do zawartego w niniejszej skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do 
rozpoznania należy uznać, że skarżący nie podjął jakiejkolwiek próby wykazania 
istnienia potrzeby wykładni art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż 
nie wiadomo czy odwołuje się do okoliczności, że przepis ten nie został dotychczas 
przez Sąd Najwyższy zinterpretowany, czy też jego wykładnia jest niejednolita, co 
wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych. Zresztą tej ostatniej 
okoliczności skarżący w ogóle nie wykazuje poprzez przytoczenie orzeczeń 
wskazujących na występowanie takich rozbieżności. 
 
Należy również zauważyć, że zarówno przytoczone przez skarżącego 
kwestie stanowiące – w jego ocenie – istotne zagadnienia prawne związane z 
normą art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych jak i jego wątpliwości 
związane z wykładnią tego przepisu nie mają znaczenia dla oceny zasadności 
zarzutu naruszenia prawa materialnego we wskazanym przez skarżącego zakresie, 
gdyż pozostają one w oderwaniu od dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny, iż 

 
 
5 
po stronie wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych we 
wskazanym uregulowaniu. 
 
Odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej 
oznacza konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna 
jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta 
rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym – w jego 
ocenie – wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty 
wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam zarzut 
naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi 
bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, 
niepublikowane i orzeczenia tam powołane). Przesłanka ta występuje wtedy, gdy 
bez pogłębionej analizy prawnej („na pierwszy rzut oka”) można stwierdzić 
zasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych. Tymczasem skarżący w ogóle nie 
podjął próby wykazania, że naruszenie przez Sąd drugiej instancji przepisów 
prawa materialnego jest widoczne prima facie i w oczywisty sposób prowadzi do 
skutecznego zakwestionowania trafności rozstrzygnięcia. Zresztą było to 
niemożliwe o tyle, że jednocześnie skarżący wskazał na potrzebę wykładni 
przytoczonego w ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego art. 
68 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarga kasacyjna nie może być 
uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki 
„przedsądu” miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa materialnego, których 
wykładnia, w ocenie skarżącego, nasuwa tak duże wątpliwości, iż konieczne jest 
dokonanie ich interpretacji przez Sąd Najwyższy (por. postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 18 stycznia 2008 r., II PK 275/07, Lex nr 442717).  
 
Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił 
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.