III UO 1/19

Sąd Najwyższy2019-03-12
SNubezpieczenia społeczneubezpieczenia społeczneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższysąd apelacyjnypostępowanie cywilnekpcubezpieczenia społecznezmienna właściwość sądu

Sąd Najwyższy wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego od rozpoznania sprawy z powodu wątpliwości co do ich bezstronności i wyznaczył inny sąd do jej rozpatrzenia.

Sędziowie Sądu Apelacyjnego we [...] złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy III AUa [...], w której stroną była ich współpracowniczka, sędzia tego sądu. Uzasadnili to znajomością osobistą i zawodową, która mogłaby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 49 k.p.c. i orzecznictwo, uznał te okoliczności za wystarczające do wyłączenia sędziów i wyznaczył Sąd Apelacyjny w [...] do dalszego rozpoznania sprawy.

Sprawa dotyczyła wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego we [...] o wyłączenie sędziów tego sądu od rozpoznania sprawy III AUa [...]. W sprawie tej Okręgowa Izba Radców Prawnych złożyła apelację od wyroku Sądu Okręgowego we W., który oddalił jej odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej objęcia ubezpieczeniami społecznymi I. B. Wszyscy sędziowie Sądu Apelacyjnego we [...] złożyli wnioski o wyłączenie, argumentując, że ubezpieczona, będąca sędzią tego sądu, jest im znana osobiście, zawodowo i towarzysko, co mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 49 k.p.c. i utrwalonego orzecznictwa, podkreślił, że wyłączenie sędziego jest niezbędne, gdy istnieje możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności, nawet jeśli jest ona subiektywna. Sąd uznał, że okoliczności przedstawione przez sędziów Sądu Apelacyjnego, dotyczące rozpoznawania sprawy, w której stroną jest ich współpracownik, mogą wywoływać wątpliwości co do bezstronności, zarówno u uczestników procesu, jak i opinii publicznej. W związku z tym, Sąd Najwyższy wyłączył wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego we [...] od rozpoznania sprawy i na podstawie art. 44 k.p.c. wyznaczył Sąd Apelacyjny w [...] do jej dalszego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka okoliczność może wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na art. 49 k.p.c. i utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że sama możliwość powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego, nawet subiektywnych, uzasadnia jego wyłączenie. W sytuacji, gdy sędziowie mieliby rozstrzygać sprawę, w której stroną jest ich współpracownik, wątpliwości takie mogą powstać nie tylko u uczestników postępowania, ale także u opinii publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy

Strony

NazwaTypRola
Prezes Sądu Apelacyjnego we [...]instytucjawnioskodawca
Sędziowie Sądu Apelacyjnego we [...]instytucjawnioskodawca
Okręgowa Izba Radców Prawnych we W.instytucjawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W.instytucjastrona
I. B.osoba_fizycznaubezpieczona

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

Wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów.

Pomocnicze

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okoliczność, że sędziowie mieliby rozstrzygać sprawę, w której stroną jest ich współpracownik, może wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Znajomość osobista, zawodowa i towarzyska z jedną ze stron może prowadzić do uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu akt o charakterze organizacyjno - administracyjnym

Skład orzekający

Jolanta Strusińska-Żukowska

przewodniczący, sprawozdawca

Beata Gudowska

członek

Romualda Spyt

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego ze względu na relacje zawodowe i osobiste ze stroną postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia wszystkich sędziów sądu niższej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest pozorna i rzeczywista bezstronność sędziów, nawet w sytuacjach, gdy strony są ich współpracownikami. Podkreśla znaczenie zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Czy sędzia może sądzić swojego kolegę z pracy? Sąd Najwyższy odpowiada.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III UO 1/19
POSTANOWIENIE
Dnia 12 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Beata Gudowska
‎
SSN Romualda Spyt
w sprawie z wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego we
[…]
‎
o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego we
[…]
do rozpoznawania sprawy i wskazania właściwego Sądu do rozpoznania sprawy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 marca 2019 r.,
1. wyłącza Sędziów Sądu Apelacyjnego we […] od rozpoznania sprawy III AUa […] z wniosku Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. przy udziale I. B.;
2. wyznacza Sąd Apelacyjny w […] do rozpoznania sprawy wymienionej w pkt 1.
UZASADNIENIE
W sprawie III AUa
[…]
zawisłej przed Sądem Apelacyjnym we
[…]
w związku z apelacją Okręgowej Izby Radców Prawnych od wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 14 września 2018 r., oddalającego odwołanie Izby od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we W. z dnia 27 lutego 2018 r. dotyczącej objęcia ubezpieczeniami społecznymi I. B., wszyscy sędziowie Sądu Apelacyjnego we
[…]
złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania tej sprawy. Uzasadniając swoje wnioski sędziowie Sądu Apelacyjnego we
[…]
oświadczyli, że ubezpieczona, jako sędzia Sądu Apelacyjnego, jest im znana osobiście, na płaszczyźnie zawodowej, jak i towarzyskiej, co ich zdaniem mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość odnośnie do ich bezstronności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma chociażby subiektywną, ale uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1993 r., I CO 37/93, LEX nr 78451; z dnia 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81, LEX nr 8371 i z dnia 15 stycznia 2008 r., III SO 8/07, niepublikowane). Również w doktrynie uznaje się, że „przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu. Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności” (M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159).
W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione we wnioskach, kiedy to wnioskujący o wyłączenie sędziowie mieliby rozstrzygać sprawę, w której stroną jest ich współpracownik, również zatrudniony w Sądzie Apelacyjnym, mogą wywoływać subiektywne wątpliwości nie tylko uczestników procesu, ale też opinii publicznej co do bezstronności sędziów tego Sądu przy rozpoznawaniu sprawy.
Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosków złożonych przez wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego we
[…]
zgodnie z art. 49 k.p.c.
Wskazać również należy, że wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego od rozpoznawania sprawy stanowi w świetle art. 44 k.p.c. przesłankę wydania aktu o charakterze organizacyjno - administracyjnym, jakim jest postanowienie o wyznaczeniu innego sądu, na obecnym etapie do rozpoznania apelacji płatnika składek od wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 14 września 2018 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 k.p.c. w związku z art. 398
21
k.p.c. postanowił sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI