III UK 78/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa R. P. i J. P. do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku przy pracy ich syna, R. P., który zmarł w dniu 6 października 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił przyznania odszkodowania, argumentując, że zmarły zalegał z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do października 2003 r. ZUS powołał się również na przepis stanowiący, że prawo do świadczeń przedawnia się, jeśli zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku. Sąd Rejonowy w L. zmienił decyzje ZUS, przyznając odszkodowanie. Sąd I instancji uznał, że ZUS nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec rodziców zmarłego (art. 9 k.p.a.), nie informując ich o zaległościach i możliwości przywrócenia terminu do ich opłacenia. Sąd Okręgowy w L. oddalił apelację ZUS, uznając termin przedawnienia za materialny i nieprzywracalny, odrzucając argumentację Sądu Rejonowego o naruszeniu art. 9 k.p.a. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną ubezpieczonych, uchylił wyrok Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy stwierdził, że choć termin wskazany w art. 6 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest terminem prawa materialnego, to jednak możliwe jest jego przywrócenie w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 67 ust. 3), która przewiduje możliwość biegu terminu od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie roszczenia. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił obowiązki informacyjne ZUS wynikające z art. 9 k.p.a. i art. 124 ustawy o emeryturach i rentach, wskazując, że naruszenie tych obowiązków przez ZUS, w połączeniu z późnym poinformowaniem o zadłużeniu, mogło stanowić podstawę do zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego przez powołanie się na upływ terminu przedawnienia. W konsekwencji Sąd Najwyższy przyznał prawo do jednorazowego odszkodowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w kontekście zadłużenia składkowego i obowiązków informacyjnych ZUS.
Dotyczy specyficznej sytuacji zadłużenia składkowego i błędów informacyjnych organu rentowego. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zadłużenie zmarłego ubezpieczonego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wyklucza prawo jego rodziców do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zadłużenie nie zostało uregulowane w terminie z przyczyn niezawinionych przez uprawnionych, a organ rentowy naruszył obowiązki informacyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że termin do uregulowania zadłużenia, mimo że jest terminem prawa materialnego, może być przywrócony w oparciu o przepisy o świadczeniach chorobowych, a naruszenie obowiązków informacyjnych przez ZUS może prowadzić do uznania powołania się na upływ terminu za nadużycie prawa.
Czy obowiązek informacyjny organu rentowego (ZUS) wobec stron postępowania (art. 9 k.p.a.) ma wpływ na bieg terminu przedawnienia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie obowiązku informacyjnego przez ZUS może uzasadniać przyznanie świadczenia mimo upływu terminu przedawnienia, zwłaszcza gdy prowadzi to do naruszenia zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ZUS jako organ administracyjny ma obowiązek informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych. Niewywiązanie się z tego obowiązku, w połączeniu z późnym poinformowaniem o zadłużeniu, może uzasadniać przyznanie świadczenia.
Czy termin 6 miesięcy na uregulowanie zadłużenia składkowego w celu uzyskania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy jest terminem nieprzywracalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Choć jest to termin prawa materialnego, przepisy odsyłające (np. ustawa o świadczeniach chorobowych) mogą przewidywać możliwość jego przywrócenia w określonych sytuacjach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa o ubezpieczeniu wypadkowym nie zawiera wprost przepisu o przywróceniu terminu, ale odesłanie do ustawy o świadczeniach chorobowych (art. 67 ust. 3) pozwala na bieg terminu od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| J. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. | instytucja | organ rentowy |
| R. P. (syn) | osoba_fizyczna | zmarły ubezpieczony |
Przepisy (9)
Główne
u.u.w.ch.z. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy.
u.u.w.ch.z. art. 6 § ust. 2 i 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Przedawnienie prawa do świadczeń w przypadku zadłużenia składkowego i braku jego uregulowania w terminie 6 miesięcy od dnia wypadku lub złożenia wniosku.
k.p.c. art. 39816
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od strony przegrywającej.
Pomocnicze
u.u.w.ch.z. art. 58
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Odesłanie do przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie nieuregulowanym.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
u.ś.p.u.s.c.i.m. art. 67 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Możliwość biegu 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie roszczenia o zasiłek od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie.
u.e.r.f.u.s. art. 124
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu o świadczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego (przywołane w skardze kasacyjnej).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez ZUS obowiązku informacyjnego (art. 9 k.p.a.). • Możliwość przywrócenia terminu przedawnienia na podstawie przepisów o świadczeniach chorobowych (art. 67 ust. 3 u.ś.p.u.s.c.i.m.). • Powołanie się na upływ terminu przedawnienia przez ZUS narusza zasady współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa. • Zadłużenie składkowe nie zawsze wyklucza prawo do odszkodowania, jeśli zostało uregulowane w rozsądnym terminie po uzyskaniu informacji od ZUS.
Odrzucone argumenty
Termin 6 miesięcy na uregulowanie zadłużenia jest terminem prawa materialnego i jest nieprzywracalny. • Brak przepisów w ustawie wypadkowej pozwalających na przerwanie lub wstrzymanie biegu terminu przedawnienia. • Obowiązek informacyjny ZUS nie zwalnia ubezpieczonych z obowiązku zaznajamiania się z przepisami prawa.
Godne uwagi sformułowania
nie dopełnił ustawowego obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron • fakt dokonania zapłaty zaległych składek zawierał w sobie domniemany, konkludentny wniosek o przywrócenie terminu • termin jest terminem prawa materialnego i jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa lub obowiązku o charakterze materialnoprawnym • nie można także zupełnie pominąć zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska w kwestii obowiązków informacyjnych ZUS i konsekwencji uchybienia tym obowiązkom • naruszenia zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego przez powołanie się na upływ terminu przedawnienia
Skład orzekający
Herbert Szurgacz
przewodniczący
Zbigniew Myszka
członek
Jolanta Pietrzak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w kontekście zadłużenia składkowego i obowiązków informacyjnych ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zadłużenia składkowego i błędów informacyjnych organu rentowego. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i brak należytej informacji ze strony instytucji państwowych (ZUS) mogą prowadzić do niesprawiedliwych decyzji, a Sąd Najwyższy staje w obronie obywatela, interpretując przepisy w sposób uwzględniający zasady słuszności i współżycia społecznego.
“ZUS odmówił odszkodowania przez dług syna. Sąd Najwyższy: Błędy ZUS i zasady współżycia społecznego ważniejsze niż formalny termin!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania: 930 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.