III UK 67/04

Wyrok z dnia 12 sierpnia 2004 r. III UK 67/04 Na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektó- rych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) niedopuszczalne jest umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przedsiębiorcy, który w dniu złożenia wniosku defini- tywnie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, w związku z którą powstały te należności. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2004 r. sprawy z wniosku Wiesława N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od- działowi w R. o restrukturyzację składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2003 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 31 grudnia 2002 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. umorzył z dniem 31 grudnia 2002 r. postępowanie restrukturyzacyjne wobec Wiesława N. na podstawie art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restruk- turyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). W uzasadnieniu decyzji podano, iż wnioskodawca nie jest przed- siębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej i wobec tego brak jest podstaw do objęcia go programem restrukturyzacyjnym. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2003 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd pierwszej in- 2 stancji ustalił, iż Wiesław N. prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, polegająca na prowadzeniu usług ochrony osób i mienia w oparciu o koncesję. Od marca 1997 r. wnioskodawca jest wspólni- kiem spółki z o.o. „Firma Ochroniarska N.-K.” w D. Zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego dotyczą działalności jednoosobowego podmiotu gospodarczego, za- kończonej definitywnie w 2001 r. Skoro Wiesław N. w dniu złożenia wniosku o re- strukturyzację (12 listopada 2002 r.) nie był przedsiębiorcą, ponieważ nie prowadził działalności gospodarczej zatem - w ocenie tego Sądu - brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2003 r. zaskarżył apelacją Wiesław N. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro- kiem z 5 listopada 2003 r. [...] oddalił apelację. Zdaniem Sądu, przedsiębiorcą speł- niającym warunki do objęcia restrukturyzacją, może być jedynie przedsiębiorca dzia- łający oraz ten, który czasowo zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, bowiem czasowe zaprzestanie działalności nie oznacza definitywnej likwidacji tej działalności. Ponieważ Wiesław N. - składając wniosek - nie prowadził już działalno- ści, której dotyczyły należności na rzecz organu rentowego, a więc nie był przedsię- biorcą w rozumieniu unormowań zawartych w wyżej powołanej ustawie, tym samym nie jest uprawniony do objęcia go programem restrukturyzacyjnym w myśl tej ustawy. Od powyższego wyroku Wiesław N. złożył kasację, w której zarzucił: narusze- nie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz błędną wykładnię art. 12 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 tej ustawy. Zdaniem skarżącego, mylne zrozumienie treści art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. powoduje ograniczenie kręgu zobowiązanych objętych tą ustawą, a tym samym pozbawia szeroki krąg zobowiązanych do zapłaty należności publiczno- prawnych, możliwości skorzystania z dobrodziejstwa restrukturyzacji swoich zobo- wiązań. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów wymaga oceny, kogo ustawa o restrukturyzacji dotyczy, a mianowicie, czy wszystkich zobowiązanych, jak stanowi druga część art. 2 pkt 1, czy tylko przedsiębiorców w rozumieniu pierwszej części art. 2 pkt 1, tj. osób, które w dniu złożenia wniosku o restrukturyzację były przedsiębior- cami w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodar- czej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Istnieją zatem podstawy do przyjęcia że w tej sprawie występuje istotne - w rozumieniu art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c. - zagadnienie 3 prawne, wyjaśnienie którego przez Sąd Najwyższy jest niezbędne dla zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądów niższych instancji i prawidłowej realizacji przepisów Konstytucji (art. 8). Powołując się na wskazane w kasacji przesłanki uzasadniające przyjęcie ka- sacji do rozpoznania, wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszo- wie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego jej rozpoznania. Sąd Najwyższy, zważył co następuje: Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie sporny jest zakres znaczeniowy pojęcia „przedsiębiorca” zdefiniowanego w art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsię- biorców. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozu- mie się przez to „przedsiębiorcę określonego w art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listo- pada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącego podatnikiem, płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowia- dającą za zaległości podatkowe albo innego zobowiązanego do uiszczenia należno- ści, o których mowa w art. 6”. Z wykładni językowej tego przepisu wynika jedno- znacznie, że przedsiębiorcą w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o restruktury- zacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jest nie tylko przedsiębiorca określony w art. 2 ust. 2 i 3 Prawa działalności gospodarczej, speł- niający ponadto pozostałe przesłanki wymienione w art. 2 pkt 1 tej pierwszej ustawy, lecz także „inny zobowiązany do uiszczenia należności, o których mowa w art. 6 ustawy.” Z wykładni systemowej i funkcjonalnej wynika ponadto, że przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji nie jest „inny zobowiązany do uisz- czenia należności publicznoprawnych, który w dniu złożenia wniosku o restrukturyza- cję nie wykonuje już działalności gospodarczej w związku z którą powstały należno- ści podlegające restrukturyzacji (art. 6 ustawy)”. Uzasadnione jest to ze względu na cele restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jakimi są poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy, stworzenie perspektyw jego rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy, a nadto treścią przepisu art. 3 ust. 1 ustawy, 4 który stanowi, że ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców znajdujących się w sta- nie likwidacji lub upadłości. Najogólniej rzecz biorąc, umorzenie należności publicz- noprawnych nie jest autonomicznym celem restrukturyzacji, lecz jest jedynie środ- kiem do osiągnięcia normatywnie założonego, głównego jej celu, a mianowicie przy- wrócenia działającemu na rynku przedsiębiorcy zdolności konkurowania na tym rynku. W związku z tym umarzanie w tym trybie należności publicznoprawnych przedsiębiorcy, który w dniu złożenia wniosku definitywnie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, w związku z którą powstały te należności, sprzeciwia się przepisom ustawy o restrukturyzacji. Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================