III UK 39/18

Sąd Najwyższy2018-11-20
SNubezpieczenia społeczneprawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznegoŚrednianajwyższy
rentaemeryturaubezpieczenia społeczneskarga kasacyjnaSąd Najwyższywyłączenie sędziegonieważność postępowanianadużycie prawa procesowego

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego nie skutkuje nieważnością postępowania, a zachowanie wnioskodawcy stanowiło nadużycie praw procesowych.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację wnioskodawcy w sprawie o prawo do renty i wysokość emerytury. Wnioskodawca domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące nieważności postępowania z powodu nierozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że problem był już rozstrzygnięty, a zachowanie wnioskodawcy stanowiło nadużycie praw procesowych.

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał skargę kasacyjną M. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 9 lutego 2017 r., który oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 czerwca 2016 r. Sprawa dotyczyła odwołań wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i wysokości emerytury. Wnioskodawca w skardze kasacyjnej podniósł istotne zagadnienie prawne dotyczące tego, czy rozpoznanie sprawy przez sędziego, co do którego nie rozpoznano wniosku o wyłączenie, skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazał, że kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, który stwierdził, iż nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego nie powoduje nieważności postępowania. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że w tym konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę liczne i bezzasadne wnioski o wyłączenie sędziów składane przez wnioskodawcę, jego działanie stanowiło nadużycie praw procesowych (art. 3 k.p.c.), które nie zasługuje na ochronę w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego nie skutkuje nieważnością postępowania, a udział sędziego, wobec którego wniosek o wyłączenie nie został rozpoznany, nie oznacza rozpoznania sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo (II CSK 752/14), zgodnie z którym udział sędziego, wobec którego wniosek o wyłączenie nie został rozpoznany, nie powoduje nieważności postępowania. Wskazał, że takie działanie może być uchybieniem procesowym, ale wymaga wykazania zależności od wyniku sprawy, co nie miało miejsca w tym przypadku. Dodatkowo, zachowanie wnioskodawcy, który złożył liczne bezzasadne wnioski o wyłączenie sędziów, zostało uznane za nadużycie praw procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Organ rentowy (w postępowaniu kasacyjnym)

Strony

NazwaTypRola
M. R.osoba_fizycznaodwołujący się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Pomocnicze

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 50 § § 3 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 53 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego nie skutkuje nieważnością postępowania. Problem prawny podniesiony w skardze kasacyjnej był już rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy. Zachowanie wnioskodawcy stanowiło nadużycie praw procesowych (art. 3 k.p.c.).

Odrzucone argumenty

Rozpoznanie sprawy przez sędziego, co do którego nie rozpoznano wniosku o wyłączenie, skutkuje nieważnością postępowania.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać, iż ta przesłanka przesądu została spełniona działanie wnioskodawcy należy uznać za nadużycie praw procesowych (art. 3 k.p.c.), które nie zasługuje na ochronę w postępowaniu kasacyjnym

Skład orzekający

Dawid Miąsik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego i nadużycia praw procesowych w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioski o wyłączenie sędziego były wielokrotnie składane i oddalane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do rzetelnego procesu i potencjalnym nadużywaniem praw procesowych, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego unieważnia całe postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III UK 39/18
POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dawid Miąsik
w sprawie z odwołania M. R.
‎
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.
‎
o prawo do renty w związku z chorobą zawodową, wysokość emerytury,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 listopada 2018 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt III AUa (…),
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża odwołującego się kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu kasacyjnym,
3. przyznaje radcy prawnemu J. K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w
(…)
kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 9 lutego 2017 r., III AUa
(…)
Sąd Apelacyjny w
(…)
oddalił apelację M. R. (wnioskodawca) wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w S. z 20 czerwca 2016 r., VII U
(…)
, którym to wyrokiem Sąd Okręgowy rozstrzygnął o odwołaniach wnioskodawcy, wnoszonych w stosunku do decyzji o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i wysokość emerytury, wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (organ rentowy).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł wnioskodawca, zaskarżając go w części obejmującej oddalenie apelacji.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnie do rozpoznania został oparty o przesłankę występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie, czy rozpoznanie sprawy z naruszeniem art. 50 § 3 pkt 2 k.p.c., polegającym na wydaniu przez Sąd w składzie jednego sędziego wyroku, mimo że wcześniej nie rozpoznano ponownego wniosku o wyłączenie tego sędziego, złożonego na podstawie art. 49 k.p.c., należy uznać za rozpoznanie sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, co stosownie do treści art. 379 pkt 4 k.p.c. skutkuje nieważnością postępowania?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawcy organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznani i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, LEX nr 2312016). W przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż ta przesłanka przesądu została spełniona, gdyż problem powołany przez wnioskodawcę był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w wyroku z 25 listopada 2015 r., II CSK 752/14 (LEX nr 1943239), wskazał wprost, iż rozpoznanie sprawy przez sędziego, co do którego wniosek o wyłączenie oparty na art. 49 k.p.c. nie został w ogóle rozpoznany, nie oznacza, że należy uznać, iż sprawa ta została rozpoznana przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Dalej Sąd Najwyższy wskazał, iż nie powoduje nieważności postępowania udział w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego na mocy postanowienia sądu zgodnie z art. 49 k.p.c., ani sędziego wobec którego wniosek o wyłączenie nie został rozpoznany. W takich sytuacjach działanie sędziego polegające na dokonaniu czynności innych niż niecierpiące zwłoki stanowi uchybienie procesowe, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Wykazanie takiej zależności staje się możliwe wtedy, gdy wniosek o wyłączenie sędziego okaże się uzasadniony. Gdy wniosek taki w ogóle nie został rozpoznany, oceny w tym zakresie należy dokonywać przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności.
Przenosząc powyższe twierdzenia na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż zamknięcie rozprawy mimo nierozpoznania ponownego – co należy wyraźnie podkreślić - wniosku o wyłączenie sędziego przewodniczącego nie stanowiło naruszenia skutkującego nieważnością postępowania. Świadczy o tym nie tylko oparcie wniosku na tożsamych okolicznością co wcześniejsze wnioski, podlegające odrzucenia na mocy art. 53
1
k.p.c., ale również fakt, iż wnioskodawca w toku całego postępowania złożył aż 638 wniosków o wyłączenie wszystkich sędziów w obszarze działania całej apelacji […], a ostatecznie sformułował także wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów w Polsce, z których to wniosków żaden nie został pozytywnie rozpatrzony. Powyższe okoliczności faktyczne świadczą o tym, iż działanie wnioskodawcy należy uznać za nadużycie praw procesowych (art. 3 k.p.c.), które nie zasługuje na ochronę w postępowaniu kasacyjnym.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI