III UK 39/07

Wyrok z dnia 19 września 2007 r. III UK 39/07 W przypadku ponownego ustalenia przez organ rentowy z urzędu tytułu podlegania (niepodlegania) ubezpieczeniu społecznemu wynikającemu z ujaw- nienia istotnych okoliczności istniejących przed wydaniem wcześniejszej decy- zji ostatecznej (zatajenie faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność), ponownie wydana deklaratoryjna de- cyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego wywo- łuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. w związku z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 wrześ- nia 2007 r. sprawy z odwołania Anny S. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczania Społecznego-Oddziału Regionalnego w R. z udziałem zainteresowanego Michała S. o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 14 grudnia 2006 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro- kiem z dnia 14 grudnia 2006 r. oddalił apelację wnioskodawczyni Anny S. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2006 r., oddalającego odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R. z dnia 20 grudnia 2005 r., stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodaw- 2 czyni w pełnym zakresie w okresach od 1 stycznia do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwiet- nia 2001 r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r. W sprawie tej ustalono, że w dniu 10 stycznia 2001 r. wnioskodawczyni Anna S. złożyła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w R. (zwanej dalej KRUS) wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem społecznym rolni- ków w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej od dnia 1 stycznia 2000 r. W dniu 26 stycznia 2001 r. Michał S. zgłosił wnioskodawczynię do ubezpieczenia jako domownika rolnika, oświadczając, że jego córka Anna S. pracuje w jego gospodar- stwie rolnym od 1 stycznia 2000 r. Decyzją z dnia 29 stycznia 2001 r. KRUS stwier- dziła podleganie wnioskodawczyni ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r. W dniu 27 lutego 2001 r. wniosko- dawczyni zawiadomiła organ rentowy o rozpoczęciu działalności gospodarczej w formie handlu detalicznego (handlu obwoźnego artykułami spożywczymi i przemysło- wymi) z dniem 26 lutego 2001 r. Decyzją z dnia 5 stycznia 2004 r. KRUS nałożyła na nią obowiązek opłacania, począwszy od II kwartału 2004 r., składki na ubezpieczenie społeczne rolników w podwójnej wysokości, gdyż podlega ona z mocy ustawy ubez- pieczeniu społecznemu rolników i równocześnie prowadzi pozarolniczą działalność. Z kolei decyzją z dnia 5 stycznia 2005 r. KRUS stwierdziła ustanie tego obowiązku od dnia 1 października 2004 r. z powodu zgłoszenia przez wnioskodawczynię prze- rwy w prowadzeniu działalności gospodarczej od dnia 30 września 2004 r. do odwo- łania. Pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. wnioskodawczyni powiadomiła organ ren- towy o zmianie formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i że od dnia 1 stycznia 2005 r. opłaca podatek dochodowy z tytułu prowadzonej dzia- łalności gospodarczej w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przycho- dów ewidencjonowanych. W tej sytuacji KRUS ponownie ustaliła obowiązek opłaca- nia składek na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości, a następnie decy- zją z dnia 15 marca 2005 r. stwierdziła ustanie ubezpieczenia w związku z niedostar- czeniem przez wnioskodawczynię do 14 lutego 2005 r. wymaganych dokumentów. W odpowiedzi wnioskodawczyni przedstawiła zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 23 marca 2005 r., w konsekwencji czego KRUS wydała kolejną decyzję o objęciu jej ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie. Od dnia 29 marca 2005 r. wnioskodawczyni podjęła działalność gospodar- czą, informując o tym Urząd Skarbowy oraz organ rentowy, co prowadziło do wyda- nia przez KRUS decyzji z dnia 7 kwietnia 2005 r. zobowiązującej Michała S. do opła- 3 cania składki za córkę Annę S. w podwójnej wysokości począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r. Decyzję tę doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R., który zawiadomił KRUS, że wnioskodawczyni zgłoszona była do ubezpieczenia spo- łecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 października 1998 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. oraz zwolniona z opłacania składek z powodu wy- płaconego zasiłku macierzyńskiego za okres od 16 lutego 2000 r. do 4 lipca 2000 r. W wyniku postępowania wszczętego w sprawie prowadzenia przez wnioskodawczy- nię działalności gospodarczej nieprzerwanie od 1998 r. KRUS otrzymała zaświad- czenie z Urzędu Skarbowego w R. z 2 stycznia 2006 r., stwierdzające, że wysokość należnego podatku z tytułu prowadzonej działalności za rok 2000 wyniosła - 0 zł oraz z 27 stycznia 2006 r. podające wysokość przychodu za rok 2000 osiągniętego przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzonej działalności. Decyzją z dnia 20 grudnia 2005 r. KRUS, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubez- pieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników lub ustawa), stwierdziła ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni w pełnym zakresie w okresach od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwietnia 2001 r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał de- cyzję organu rentowego za prawidłową, po ustaleniu, że 10 stycznia 2001 r., tj. w dniu zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni nie spełniała przesłanek do objęcia jej tym tytułem ubezpieczenia, ponieważ prowadziła wówczas działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecz- nemu. Wnioskodawczyni nie mogła również skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia zgodnie z art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ w dniu 27 lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności gospodarczej, jej „staż" ubezpie- czeniowy w systemie ubezpieczenia społecznego rolników wynosił 1 miesiąc i 27 dni, zamiast wymaganego jednego roku. Sąd Apelacyjny uznał, że możliwe było wydanie przez organ rentowy decyzji stwierdzającej ustanie ubezpieczenia z datą wsteczną. Z konstrukcji art. 7 i art. 16 ustawy wynika, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników następuje z mocy prawa i tylko w przypadku spełnienia określonych w tych przepisach przesłanek, natomiast organ rentowy jedynie potwierdza decyzją podleganie temu ubezpieczeniu. Deklaratoryjny charakter tej de- cyzji nie budzi zatem wątpliwości. W pierwotnej decyzji KRUS uznała, że wnioskodawczyni 4 spełniała przesłanki z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i na podstawie złożonego przez nią oświadczenia o rozpoczęciu z dniem 1 stycznia 2000 r. pracy w gospo- darstwie rolnym stwierdziła, że podlega ona rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. Jednakże do wydania tej decyzji z całą pewnością by nie doszło, gdyby wnioskodawczyni we wniosku zawarła informację o równoczesnym prowadzeniu w 2000 r. działalności gospodar- czej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, twierdzenie wnioskodawczyni jakoby zawiesiła działalność gospodarczą w 2000 r., a składki na ubezpieczenie społeczne z tego ty- tułu opłacała wyłącznie w celu kontynuowania ubezpieczenia i w dobrej wierze do- konała zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników, nie jest wiarygodne. Po- stępowanie wnioskodawczyni na przestrzeni lat 2001 - 2006 świadczy o znajomości przepisów i konsekwentnym dążeniu do objęcia i pozostania w systemie ubezpieczenia społecznego rolników, bez jakichkolwiek dodatkowych obciążeń, chociażby w postaci opła- cania składki na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości. W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., w następstwie czego Sąd Apelacyjny nie rozważył istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zasto- sowanej podstawy prawnej przy prawidłowej wykładni art. 36 oraz art. 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolni- ków. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała istnienie zagadnień prawnych sformułowanych w następujących pytaniach: 1) czy decyzja o ustaniu rolniczego ubezpieczenia wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników „ma charakter konstytutywny czy deklaratoryjny, a w związku z tym czy organ rentowy może wydać decyzję o ustaniu tego ubezpieczenia w okresie przed jej wydaniem - tożsamym z okresem wskazanym we wcześniejszej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu rolników”, 2) jakimi kryteriami powinien kierować się sąd dokonując oceny „dobrej wiary” osoby zgłasza- jącej się do ubezpieczenia społecznego rolników, którą bezzasadnie objęto uprzed- nio tym ubezpieczeniem, a także 3) czy stwierdzenie dobrej lub złej wiary osoby zgłaszającej się do ubezpieczenia ma wpływ na wydanie później decyzji o ustaniu ubezpieczenia, w sytuacji gdy organ rentowy stwierdzi, że decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu nie była uzasadniona. 5 Zdaniem skarżącej, na gruncie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ma podstaw do przyjęcia deklaratoryjnego charakteru decy- zji o ustaniu tego ubezpieczenia. Przepis przewiduje wydawanie decyzji w celu stwierdzenia, że osoba dotychczas nieobjęta ubezpieczeniem społecznym rolników spełniła określone ustawą wymagania uzasadniające objęcie jej tym ubezpiecze- niem, bądź że osoba dotychczas objęta tym ubezpieczeniem przestała spełniać określone wymagania, będące podstawą objęcia jej ubezpieczeniem i dlatego jej ubezpieczenie ustało. Zatem „takie deklaratoryjne stwierdzenie rodzi w konkretnych okolicznościach skutki w postaci podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników lub jego ustania i w związku z tym można mówić o konstytutywnym charakterze de- cyzji”. Z tego wynika, że decyzja o ustaniu ubezpieczenia rolniczego nie może obej- mować okresu sprzed jej wydania, a w szczególności - jak to ma miejsce w sprawie - okresu, który jest tożsamy z okresem początkowym wskazanym we wcześniej wyda- nej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto nie jest możliwe ustanie ubezpieczenia, które nigdy nie powstało. Tymczasem oddalenie apelacji przez Sąd drugiej instancji i przyjęcie tym samym, że zaskarżona decyzja KRUS jest prawidłowa przeczy temu bezspornemu twierdzeniu, albowiem okres ob- jęty zaskarżoną decyzją jest identyczny z okresem wcześniejszej decyzji stwierdza- jącej podleganie skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zdaniem skarżącej - stan, w którym osoba nigdy nie spełniała przesłanek objęcia jej ubezpieczeniem społecznym rolników, a została tym ubezpieczeniem objęta - wykracza poza zakres art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Do tych okoliczno- ści Sąd Apelacyjny nie odniósł się jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, skupiając się na przepisach dotyczących objęcia ubezpieczeniem społecznym rolni- ków, których treść jest bezsporna i nie była kwestionowana w apelacji. Tym samym Sąd Apelacyjny nie rozpoznał sprawy w granicach apelacji. Skarżąca wskazała też, że twierdzenie Sądu jakoby nie dokonała zgłoszenia do KRUS w dobrej wierze i że zdawała sobie sprawę z obowiązujących przepisów i ich konsekwencji jest o tyle błędne, że gdyby w istocie tak było, to uniknęłaby podwójnego ubezpieczenia zarów- no w ZUS, jak i w KRUS, a zatem nie znalazłaby się w sytuacji, która prawdopodob- nie spowoduje obciążeniem jej składkami ZUS wraz z odsetkami za kilkuletni okres. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentual- nie o jego zmianę w całości poprzez ustalenie, że ubezpieczenie społeczne rolników 6 skarżącej w zakresie określonym w zaskarżonej decyzji nie ustało, a ponadto o zasą- dzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisa- nych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Podniesione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 378 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., powiązane z twierdzeniem, że „do- szło do pominięcia przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przy wydawaniu zaskarżo- nego wyroku rozważenia istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zastosowa- nej postawy prawnej przy prawidłowej wykładni przepisów art. 36 oraz 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a o ubezpieczeniu społecznym, w związku z przepisem art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników” okazały się chybione już dlatego, że w istocie rzeczy zostały odniesione do wykładni wskazanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego, a nie do wadliwego za- stosowania wskazanych przepisów prawa procesowego. Ponadto dla prawidłowego osądzenia sprawy przesądzające było ustalenie, że przed zgłoszeniem wnioskodaw- czyni do rolniczego ubezpieczenia społecznego prowadziła ona pozarolniczą działal- ność i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecznemu oraz opłacała składki na ubezpieczenie społeczne. Jak ustalił Sąd Apelacyjny, składki te wnioskodawczyni opłacała w 2000 r., według jej twierdzeń w celu kontynuowania ubezpieczenia, tyle że przez część tego roku pobierała zasiłek macierzyński, a w całym tym roku wyka- zała przychód z działalności pozarolniczej, co świadczyło „o aktywnym jej prowadze- niu” i podleganiu innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. W skardze kasacyjnej nie podważono ustaleń dotyczących prowadzenia przez wnioskodawczynię pozarolniczej działalności i podlegania z tego tytułu ubezpiecze- niu społecznemu, co nie mogło prowadzić do zakwestionowania podstawowego faktu zatajenia podlegania temu tytułowi ubezpieczenia społecznego w datach dokonywa- nych zgłoszeń do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Dlatego Sąd Apelacyjny mógł „z całą pewnością uznać, że wnioskodawczyni podlegając w 2000 r. ubezpie- czeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie spełniała przesłanek do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, zaś w dniu 27 lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności go- 7 spodarczej Anna S. nie mogła skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia zgodnie z treścią art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.”. Wszystko to oznaczało, że w datach zgłoszenia do rolniczego ubezpieczenia społecznego wnioskodawczyni nie spełniała ustawowych warunków objęcia jej rolniczym tytułem ubezpieczenia (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), a wydanie decyzji o objęciu tym ubezpieczeniem było dotknięte od początku wadą prawną wywołaną faktem za- tajenia podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. Zatajenie innego tytułu ubezpieczenia społecznego, w tym korzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność, prowadziło do usprawiedliwionego podważenia przez Sąd Apelacyjny deklarowanej rzekomej „dobrej wiary” wniosko- dawczyni przy zgłoszeniu do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Oznaczało to także, że Sąd Najwyższy nie mógł formułować kryteriów, jakimi powinny kierować się Sądy dokonując oceny „dobrej wiary” w zakresie zgłoszenia do rolniczego ubezpie- czenia społecznego, poza tym, że osoba zgłaszająca się do ubezpieczenia nie po- winna ukrywać okoliczności istotnych z punktu widzenia wypełnienia ustawowych przesłanek podlegania wnioskowanemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. W ta- kiej sytuacji rolniczy organ rentowy, który ujawnił zatajenie faktu podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, co wykluczało od początku (ex ante) dopuszczalność objęcia wnioskodawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia, był władny wydać decy- zję korygującą z mocą wsteczną bezpodstawnie wcześniej ustalony tytuł rolniczego ubezpieczenia społecznego, chociaż w wydanej decyzji KRUS nie powołała wszyst- kich materialnych podstaw tej decyzji. Wprawdzie wydana przez KRUS decyzja stwierdzała ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w okresach w niej wskazanych, ale z jej uzasadnienia wynika, że wnioskodawczyni nigdy nie spełniła ustawowych warunków do objęcia jej rolni- czym tytułem ubezpieczenia społecznego. W istocie rzeczy była to zatem deklarato- ryjna decyzja stwierdzająca nie tyle ustanie, co niepodleganie z mocą wsteczną rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, która została oparta na ustaleniu, że wnio- skodawczyni zataiła fakt podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego i z tego względu nie spełniała ustawowych warunków podlegania rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego (art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu spo- łecznym rolników, a także art. art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Ta nowa decyzja wydana została nie dlatego, że nastąpiła zmiana w stanie faktycznym lub prawnym, 8 ale dlatego, że ujawnione zostały nowe okoliczności istniejące przed wydaniem wcześniejszych decyzji, które od początku stanowiły przeszkodę do objęcia wniosko- dawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia społecznego. Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników regulujące postępowa- nie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia nie zawierają regulacji w zakresie wznowienia postępowania czy też przeprowadzenia ponownego postępo- wania w przypadku stwierdzenia, że prawomocna decyzja w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu była błędna. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecz- nym rolników, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Aktualnie obowiązujący przepis art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera regulację dotyczącą ponowne- go ustalenia prawa lub zobowiązania, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie (ust. 1), a także regulację doty- czącą uchylania, zmiany lub unieważniania ostatecznych decyzji w drodze wznowie- nia postępowania na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administra- cyjnego (ust. 2). Przepis art. 83a został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074) i obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. W dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Nie oznacza to jednak, że nie było możliwości uchylenia prawomocnej decyzji nawet w przypadku, gdy organ Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydający decyzję został wprowadzony w błąd przez zainteresowaną. Zawarte w art. 52 ustawy o ubezpiecze- niu społecznym rolników odesłanie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oznaczało, że w tego rodzaju przypadkach należało stosować przepis art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjne- go, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przed wejściem w życie art. 83a ustawy o sys- temie ubezpieczeń społecznych (1 stycznia 2003 r.) uchylenie prawomocnej decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ustania ubezpieczenia mogło zatem nastąpić na podstawie art. 123 tej ustawy w drodze wznowienia postępowania na zasadach określonych w art. 145 k.p.a., co dotyczyło także decyzji wydawanej w sprawie ubezpieczenia społecznego rolników. 9 Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że w przypad- ku ponownego ustalenia z urzędu właściwego tytułu podlegania ubezpieczeniu spo- łecznemu wynikającego z ujawnienia istotnych okoliczności istniejących przed wyda- niem wcześniejszej decyzji ostatecznej organu rentowego (zatajenie faktu podlega- nia ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność), po- nownie wydana deklaratoryjna decyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpie- czenia wywołuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). W konsekwencji skarga ka- sacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. ========================================