III UK 326/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła prawa do emerytury E.S., która pracowała jako traktorzystka w Spółdzielni Kółek Rolniczych od 1975 do 1991 roku. Kluczowym zagadnieniem było zaliczenie tego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach, co uprawniałoby do wcześniejszej emerytury. Sądy niższych instancji przychyliły się do stanowiska ubezpieczonej, uznając pracę traktorzysty za równoważną pod względem szkodliwości z pracą kierowcy w transporcie, mimo że przepisy (wykaz A, dział VIII, poz. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r.) standardowo kwalifikowały prace kierowców ciągników do działu "Transport i łączność", a nie rolnictwa. Sąd Najwyższy, po wcześniejszym uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania z powodu niedostatecznych ustaleń faktycznych, ostatecznie oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uznał, że choć formalnie praca traktorzysty w rolnictwie nie była bezpośrednio wymieniona w wykazie prac w szczególnych warunkach, to można ją tak zakwalifikować, jeśli udowodni się, że stopień narażenia na czynniki szkodliwe jest taki sam jak w przypadku kierowcy pracującego w transporcie. Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę ponownie, oparł się na opinii biegłego z zakresu BHP, który stwierdził tożsamy stopień narażenia, co pozwoliło na utrzymanie wcześniejszego orzeczenia o przyznaniu emerytury.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie pracy w rolnictwie za pracę w szczególnych warunkach na potrzeby emerytalne, gdy stopień szkodliwości jest równoważny z pracą w transporcie.
Wymaga udowodnienia równoważnego stopnia szkodliwości i uciążliwości pracy w stosunku do prac wymienionych w wykazie dla działu transportu. Konieczne są szczegółowe ustalenia faktyczne i opinie biegłych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy praca traktorzysty wykonywana w dziale rolnictwa może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach, uprawniająca do wcześniejszej emerytury, jeśli stopień jej szkodliwości jest równoważny z pracą kierowcy w transporcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, praca traktorzysty w rolnictwie może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach, jeśli zostanie udowodnione, że stopień narażenia na czynniki szkodliwe jest taki sam jak w przypadku kierowcy pracującego w transporcie, mimo że formalnie praca ta nie jest bezpośrednio wymieniona w wykazie prac w szczególnych warunkach dla działu rolnictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć przepisy standardowo przypisują prace kierowców ciągników do działu "Transport i łączność", to w drodze wykładni funkcjonalnej można zaliczyć pracę traktorzysty w rolnictwie do prac w szczególnych warunkach, jeśli udowodni się równoważne obciążenie psychofizyczne i narażenie na czynniki szkodliwe jak w przypadku kierowcy w transporcie. Kluczowe jest ustalenie faktyczne stopnia szkodliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
r.R.M. § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
r.R.M. § § 4 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Pomocnicze
r.R.M.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych zostały wymienione pod pozycją 3 w dziale „Transport i łączność”.
z.M.R.L.iG.Ż.
Zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykaz A, dział VIII, poz. 3 pkt 1 oraz pkt 3.
u.z.e.p.i.r. art. 55
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca traktorzysty w rolnictwie, mimo braku bezpośredniego wpisu w wykazie prac w szczególnych warunkach dla tego działu, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli udowodni się jej równoważną szkodliwość z pracą kierowcy w transporcie. • Opinia biegłego z zakresu BHP potwierdzająca tożsamy stopień narażenia na czynniki szkodliwe jest kluczowa dla uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach.
Odrzucone argumenty
Praca traktorzysty w rolnictwie nie jest pracą w szczególnych warunkach, ponieważ nie jest bezpośrednio wymieniona w odpowiednim dziale wykazu prac w szczególnych warunkach. • Praca kierowcy ciągnika rolniczego nie spełnia wymogów pracy w transporcie, a ciągniki rolnicze nie są przeznaczone do transportu na duże odległości.
Godne uwagi sformułowania
praca traktorzysty wykonywana w tym dziale gospodarki nie jest - z prawnego punktu widzenia - pracą w szczególnych warunkach, gdyż prawo przewiduje bezpośredni związek normatywny zatrudnienia w szczególnych warunkach z konkretnym procesem technologicznym • zasada nie ma charakteru absolutnego i w szczególnych okolicznościach sprawy można od niej odstąpić • stopień szkodliwości lub uciążliwości pracy kierowcy traktora w spółdzielni usług rolniczych (w dziale rolnictwo) nie wykazuje żadnych istotnych różnic w stosunku do pracy kierowcy ciągnika w transporcie • niewątpliwie prace kierowcy ciągnika, traktora lub kombajnu w transporcie i rolnictwie - mimo podobieństw - są różne, więc do przyjęcia, że praca kierowcy traktora (kombajnu) w spółdzielni usług rolniczych może być kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w transporcie, wymagane jest dokonanie ustaleń wykazujących odpowiednio bliskie podobieństwo pracy w tych różnych branżach.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pracy w rolnictwie za pracę w szczególnych warunkach na potrzeby emerytalne, gdy stopień szkodliwości jest równoważny z pracą w transporcie."
Ograniczenia: Wymaga udowodnienia równoważnego stopnia szkodliwości i uciążliwości pracy w stosunku do prac wymienionych w wykazie dla działu transportu. Konieczne są szczegółowe ustalenia faktyczne i opinie biegłych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kwalifikacji pracy w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych, pokazując, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w kontekście specyfiki pracy w rolnictwie.
“Czy praca traktorzysty to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.