III UK 322/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 września 2019 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 24 maja 2018 r. Sprawa dotyczyła prawa do zasiłku chorobowego i obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd Rejonowy w S. pierwotnie zmienił decyzje ZUS, ustalając, że ubezpieczona J. G. nie miała obowiązku zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego i opiekuńczego. Sąd Rejonowy oparł się na poglądzie Sądu Najwyższego, że nie każdy przejaw aktywności zawodowej stanowi podstawę do utraty prawa do zasiłku, zwłaszcza gdy czynności są incydentalne i wymuszone okolicznościami. Dotyczyło to zarówno czynności z umowy zlecenia, jak i logowania do systemu informatycznego. Dodatkowo, Sąd Rejonowy wskazał na brak pouczenia ubezpieczonej przez organ rentowy o okolicznościach wyłączających prawo do świadczeń, co zwalniało z obowiązku zwrotu. Sąd Okręgowy w S. podzielił te ustalenia i ocenę prawną, uznając czynności za incydentalne i podkreślając, że ubezpieczona nie była pouczona o skutkach prawnych. Skarga kasacyjna ZUS opierała się na naruszeniu art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazując na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące obowiązku zwrotu świadczeń w przypadku braku pouczenia. Sąd Najwyższy uznał jednak, że w rozpoznawanej sprawie sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych, uznając świadczenie za należne, co czyniło zarzut naruszenia art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bezprzedmiotowym dla rozstrzygnięcia skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od ZUS na rzecz J. G. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących prawa do zasiłku chorobowego w przypadku incydentalnej aktywności zawodowej oraz znaczenia pouczenia przez organ rentowy.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie czynności były incydentalne i nieświadome. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy incydentalne czynności wykonywane przez ubezpieczonego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, które nie były świadomie podejmowane w celu zarobkowym i były wymuszone okolicznościami, pozbawiają prawa do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie każdy przejaw aktywności zawodowej stanowi wypełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powodującej utratę prawa do zasiłku chorobowego. Nie dochodzi do wypełnienia tych przesłanek, gdy były to zachowania o charakterze incydentalnym, wymuszone okolicznościami.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, uznały, że czynności logowania do systemu czy wykonywania obowiązków wynikających z umowy zlecenia miały charakter incydentalny i nie stanowiły pracy zarobkowej skutkującej utratą prawa do zasiłku.
Czy brak pouczenia ubezpieczonego przez organ rentowy o okolicznościach wyłączających prawo do pobrania świadczeń zwalnia go z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak pouczenia stanowi warunek niezbędny do nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy wskazały, że brak pouczenia ubezpieczonej przez organ rentowy o skutkach prawnych podejmowania czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy jest kluczowy dla obowiązku zwrotu świadczeń, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego.
Czy skarga kasacyjna organu rentowego spełnia przesłanki do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w zakresie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych w zakresie stosowania art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a sądy niższych instancji oparły się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym incydentalnego charakteru czynności i braku pouczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Nie każdy przejaw aktywności zawodowej stanowi wypełnienie przesłanki powodującej utratę prawa do zasiłku chorobowego, zwłaszcza gdy czynności są incydentalne i wymuszone okolicznościami.
u.s.u.s. art. 84 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Brak pouczenia świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczeń może stanowić podstawę do zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynności wykonywane przez ubezpieczoną miały charakter incydentalny i były wymuszone okolicznościami. • Brak pouczenia ubezpieczonej przez organ rentowy o skutkach prawnych podejmowania czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy. • Sądy niższych instancji oparły się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na rzekomych rozbieżnościach w orzecznictwie dotyczących art. 84 ust. 1 i 2 u.s.u.s. • Twierdzenie, że świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego może uzasadniać zwrot świadczenia mimo braku pouczenia.
Godne uwagi sformułowania
nie każdy przejaw aktywności stanowi wypełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powodujący utratę prawa do zasiłku chorobowego • zachowania o charakterze incydentalnym, wymuszone okolicznościami • brak pouczenia stanowi warunek niezbędny do nałożenia obowiązku zwrotu nienależnych kwot
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących prawa do zasiłku chorobowego w przypadku incydentalnej aktywności zawodowej oraz znaczenia pouczenia przez organ rentowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie czynności były incydentalne i nieświadome. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące prawa do zasiłku chorobowego i obowiązków organów rentowych, szczególnie w kontekście incydentalnych czynności i braku pouczenia. Jest to istotne dla wielu ubezpieczonych i praktyków prawa pracy.
“Czy incydentalna praca w trakcie zwolnienia lekarskiego pozbawi Cię zasiłku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.