III UK 319/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną G.K. w sprawie o przyznanie renty socjalnej. Wnioskodawca, cierpiący na zaburzenia osobowości i lękowo-depresyjne, od lat pozostawał w leczeniu psychiatrycznym. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny, oddalały jego odwołania od decyzji ZUS odmawiającej prawa do renty, opierając się na opiniach biegłych, którzy stwierdzili, że wnioskodawca nie jest całkowicie niezdolny do pracy, choć może mieć trudności na otwartym rynku pracy z powodu zaburzeń osobowości i niskich kwalifikacji. Sąd Najwyższy już wcześniej uchylał wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na błędną wykładnię pojęcia całkowitej niezdolności do pracy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd Apelacyjny, który ponownie oddalił apelację, Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Kluczowym zarzutem było naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 ustawy o rencie socjalnej i art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach. Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość świadczenia pracy w warunkach zakładu pracy chronionej nie wyklucza orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów, jeśli wnioskodawca jest niezdolny do pracy na otwartym rynku. Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, że opinia jednego z zespołów biegłych, która nie rozstrzygnęła jednoznacznie, czy praca jest możliwa na otwartym rynku, była wystarczająca, a także pominął opinię biegłego z zakresu medycyny pracy. Sąd Najwyższy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wykładni prawa dokonanej przez Sąd Najwyższy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia całkowitej niezdolności do pracy w kontekście renty socjalnej, zwłaszcza w przypadku osób z zaburzeniami osobowości i możliwością pracy w warunkach chronionych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwość podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej wyklucza możliwość orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o rencie socjalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, możliwość świadczenia pracy w warunkach pracy chronionej nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, jeśli wnioskodawca jest niezdolny do pracy na otwartym rynku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 13 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach stanowi wyjątek od zasady, że całkowita niezdolność do pracy oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zachowanie zdolności do pracy w warunkach pracy chronionej nie wyklucza orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, jeśli wnioskodawca jest niezdolny do pracy na otwartym rynku.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił dowód z opinii biegłych, odrzucając wniosek o przesłuchanie ich na rozprawie i opierając się na niejednoznacznej opinii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji naruszył przepisy postępowania, odrzucając wniosek o przesłuchanie biegłych i opierając się na niepełnej opinii, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku zgłoszenia zastrzeżeń do opinii biegłego i wniosku o jego przesłuchanie, sąd powinien umożliwić ustne wyjaśnienia, zgodnie z art. 286 k.p.c. Zaniechanie tej czynności stanowi uchybienie procesowe, zwłaszcza gdy opinia jest nieścisła, niepełna lub sprzeczna z innymi dowodami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.r.s. art. 4 § 1
Ustawa o rencie socjalnej
Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki lub studiów doktoranckich.
u.e.r. art. 12 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Całkowita niezdolność do pracy oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
Pomocnicze
u.e.r. art. 13 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie lub zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.
k.p.c. art. 398 § 20
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość pracy w warunkach chronionych nie wyklucza całkowitej niezdolności do pracy na otwartym rynku. • Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował pojęcie całkowitej niezdolności do pracy. • Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, odrzucając wniosek o przesłuchanie biegłych i opierając się na niepełnej opinii.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie przez wnioskodawcę zdolności do wykonywania zatrudnienia w warunkach pracy chronionej wyłącza możliwość uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy • niezdolny do wykonywania zatrudnienia na „otwartym rynku pracy” z uwagi na niskie kwalifikacje (brak wykształcenia) i głębokie zaburzenia osobowości, może natomiast pracować w warunkach zakładu pracy chronionej • przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący, sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia całkowitej niezdolności do pracy w kontekście renty socjalnej, zwłaszcza w przypadku osób z zaburzeniami osobowości i możliwością pracy w warunkach chronionych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia społecznego i prawnego związanego z prawem do renty socjalnej dla osób z problemami psychicznymi, a także pokazuje złożoność oceny niezdolności do pracy.
“Czy praca w warunkach chronionych odbiera prawo do renty socjalnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.