III UK 31/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, potwierdzając, że lekarz weterynarii wykonujący czynności na podstawie umów zlecenia z Inspekcją Weterynarii, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tych umów.
Sprawa dotyczyła ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego J. Ł., lekarza weterynarii, który w spornym okresie pobierał rentę, prowadził działalność gospodarczą i jednocześnie wykonywał czynności na podstawie umów zlecenia z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii. Organ rentowy objął go obowiązkowymi ubezpieczeniami, twierdząc, że umowy te nie pokrywają się z działalnością gospodarczą. Sąd Okręgowy i Apelacyjny uznały, że J. Ł. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom, gdyż świadczone usługi były wynikiem prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, podzielając stanowisko sądów niższych instancji.
Sprawa rozstrzygnęła kwestię podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez lekarza weterynarii J. Ł., który w okresie od stycznia 2003 r. do grudnia 2004 r. pobierał rentę, prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie usług weterynaryjnych oraz wykonywał czynności na podstawie umów zlecenia z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii. Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął J. Ł. obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno-rentowym i wypadkowym, argumentując, że zlecone usługi były następstwem decyzji administracyjnej i nie stanowiły przychodu z działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego, uznając, że J. Ł. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom. Sąd Apelacyjny podkreślił, że umowy zlecenia dotyczyły czynności wykonywanych w ramach prowadzonej przez J. Ł. działalności gospodarczej, a uzyskane wynagrodzenie było rozliczane jako przychód z tej działalności. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną ZUS, potwierdził, że jeśli przedmiot umowy zlecenia pokrywa się z zakresem prowadzonej działalności gospodarczej, a przychód jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z tej działalności, to osoba taka podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadzie dobrowolności. Sąd Najwyższy odwołał się do wcześniejszych orzeczeń w analogicznych sprawach, wskazując na błędność argumentacji organu rentowego opartej na przepisach podatkowych, które nie regulują podstaw podlegania ubezpieczeniom społecznym. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że przepisy dotyczące Inspekcji Weterynaryjnej, na które powoływał się skarżący, nie miały zastosowania do umów zawartych przed wejściem w życie nowej ustawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przedmiot umowy zlecenia pokrywa się z zakresem prowadzonej działalności gospodarczej, a przychód jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z tej działalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy czynności wykonywane na podstawie umów zlecenia były integralną częścią prowadzonej przez J. Ł. działalności gospodarczej. Skoro tak, a przychody były rozliczane jako przychody z działalności gospodarczej, to J. Ł. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tych umów. Sąd odrzucił argumentację organu rentowego opartą na przepisach podatkowych, wskazując, że kwestie podlegania ubezpieczeniom reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
J. Ł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Powiatowy Inspektorat Weterynarii w P. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
| J. Ł. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty, dobrowolnie podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tego tytułu, jednakże zawarcie przez nie umowy zlecenia prowadzi do objęcia ich obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym, chyba że przedmiot umowy pokrywa się z zakresem działalności gospodarczej.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 2 i 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Sytuacja jest odmienna, gdy przedmiot umowy zlecenia pokrywa się z zakresem prowadzonej działalności, czyli gdy praca jest wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem, że przychód uzyskiwany z umowy zlecenia i działalności gospodarczej jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z działalności gospodarczej. W takim przypadku dana osoba podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadzie dobrowolności.
u.p.d.o.f. art. 13 § ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Można traktować jako przychód z działalności innej niż wykonywana osobiście, przychód uzyskany na podstawie umów zawieranych przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wymienia jako źródła przychodu działalność wykonywaną osobiście oraz pozarolniczą działalność gospodarczą.
u.z.c.z. art. 44
Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, badaniu zwierząt rzeźnych mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej
Powiatowy lekarz weterynarii może wyznaczyć lekarza weterynarii, niebędącego pracownikiem Inspekcji, do wykonywania czynności z zakresu inspekcji weterynaryjnej.
u.i.w. art. 16
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej
Powiatowy lekarz weterynarii może wyznaczyć lekarza weterynarii, niebędącego pracownikiem Inspekcji, do wykonywania czynności z zakresu inspekcji weterynaryjnej.
u.i.w. art. 5 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej
Lekarze weterynarii wyznaczeni do świadczenia usług weterynaryjnych wykonują je pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji i przy wykonywaniu tych czynności podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
u.i.w. art. 22
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej
Lekarze weterynarii wyznaczeni do świadczenia usług weterynaryjnych wykonują je pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji i przy wykonywaniu tych czynności podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
p.d.g. art. 4
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej
Przedsiębiorca wykonuje działalność we własnym imieniu, na własny rachunek, ponosząc w całości związane z nią ryzyko gospodarcze.
u.s.d.g. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Przedsiębiorca wykonuje działalność we własnym imieniu, na własny rachunek, ponosząc w całości związane z nią ryzyko gospodarcze.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy zlecenia zawarte z Inspekcją Weterynarii dotyczyły czynności wykonywanych w ramach prowadzonej przez J. Ł. działalności gospodarczej. Przychody z umów zlecenia były rozliczane jako przychód z działalności gospodarczej. Przepisy ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nie miały zastosowania do umów zawartych przed ich wejściem w życie.
Odrzucone argumenty
Umowy zlecenia były następstwem decyzji administracyjnej i nie stanowiły przychodu z działalności gospodarczej. Lekarze weterynarii wyznaczeni do świadczenia usług weterynaryjnych wykonują je pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji i podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych, co wyklucza prowadzenie działalności gospodarczej w tym zakresie.
Godne uwagi sformułowania
spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy z tytułu zawartych umów zlecenia J. Ł. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom przedmiot tych umów pokrywa się z zakresem działalności gospodarczej zainteresowanego praca wykonywana była w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a przychód uzyskiwany umowy zlecenia jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z działalności gospodarczej ustawa podatkowa nie określa podstaw podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, gdyż samodzielnie reguluje to ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy czynności wykonywane na podstawie umów zlecenia przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a kiedy są traktowane jako przychód z działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy weterynarii wyznaczonych do czynności Inspekcji Weterynaryjnej, ale zasady dotyczące pokrywania się zakresu umowy zlecenia z działalnością gospodarczą są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozgraniczenia umowy zlecenia od działalności gospodarczej w kontekście ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i zleceniobiorców.
“Umowa zlecenie czy działalność gospodarcza? Kiedy płacisz ZUS od dodatkowej pracy?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III UK 31/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) SSN Andrzej Wróbel w sprawie z odwołania Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z udziałem zainteresowanego J. Ł. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 sierpnia 2009 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 12 lutego 2009 r., oddala skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Decyzją z 15 września 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął zainteresowanego J. Ł. obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalno- rentowym i wypadkowym w okresie: od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. z 2 tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia u wnioskodawcy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w P. W uzasadnieniu stwierdzono, że pomimo że J. Ł. pobierał w spornym okresie świadczenie rentowe i prowadził działalność gospodarczą, nie zwalniało go to z obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu świadczenia usług weterynaryjnych na podstawie umowy zlecenia. Organ rentowy przyjął, że zlecenie usług weterynaryjnych było następstwem decyzji administracyjnej, co w zestawieniu z zasadami wynikającymi z ustawy z 21 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2001 r. nr 14 poz. 176 ze. zm., powoduje, że wynagrodzenie jakie otrzymuje lekarz weterynarii podlega opodatkowaniu jako działalność wykonywana osobiście, a nie jako przychód otrzymywany w ramach działalności gospodarczej. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się jej zmiany i ustalenia, że J. Ł. nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u płatnika - Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Wyrokiem z 8 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając, że zainteresowany J. Ł. nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalno-rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. z tytułu umów zlecenia zawartych z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii oraz zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od powyższego wyroku Sądu Okręgowego i zasądził od niego na rzecz Powiatowego Inspektoratu Weterynarii 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i uznał, że wydał on trafne i zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Zgodnie z przyjętymi w sprawie ustaleniami zainteresowany J. Ł., poczynając od 15 lutego 1997 r. był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy. Równocześnie prowadził pozarolniczą 3 działalność gospodarczą w zakresie usług weterynaryjnych, podlegając z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. wyznaczył zainteresowanego do wykonania czynności z zakresu działania inspekcji weterynaryjnej. Określenie zakresu i miejsca ich wykonania, jak również ustalenie wysokości wynagrodzenia nastąpiło w formie umów zlecenia zawieranych kolejno z zainteresowanym od 1 stycznia 2003 r., z których ostatnią zawarto 30 kwietnia (do 31 grudnia 2004 r.). W umowach tych odwołano się do ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej, jednolity tekst: Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 52 ze zm. (powoływanej dalej, jako „ustawa z 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych”) oraz do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 września 1998 r. w sprawie szczegółowych kryteriów obowiązujących przy wyznaczaniu i uchylaniu wyznaczania lekarza weterynarii lub innej osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje do wykonywania niektórych czynności, Dz. U. nr 129 poz. 1438 z 2001 r.). Według Sądu Apelacyjnego, spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy z tytułu zawartych umów zlecenia J. Ł. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu i w związku z tym Powiatowy Inspektorat Weterynaryjny był zobowiązany do opłacenia z tego tytułu składki, jak twierdzi pozwany organ rentowy, czy też przedmiot tych umów pokrywa się z zakresem działalności gospodarczej zainteresowanego, czyli inaczej praca wykonywana była w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a przychód uzyskiwany umowy zlecenia jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z działalności gospodarczej - co nie rodziłoby po stronie Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej obowiązku opłacania składek z tytułu zawartych z zainteresowanym umów. Rozważając te kwestię Sąd Apelacyjny przypomniał, że zgodnie z art. 44 ustawy z 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, obowiązującej do 1 maja 2004 r. oraz art. 16 ustawy z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, jednolity tekst, Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm., powiatowy lekarz weterynarii może wyznaczyć lekarza weterynarii, niebędącego pracownikiem Inspekcji, do wykonywania czynności z zakresu inspekcji weterynaryjnej. Wyznaczenie do wykonywania czynności następuje w drodze decyzji 4 administracyjnej powiatowego lekarza weterynarii, określającej rodzaj i zakres przekazanych do wykonania czynności. Wykonywanie tych czynności następuje po zawarciu przez powiatowego lekarza umowy z wybranymi osobami - tu lekarzami weterynarii. W ocenie Sądu Apelacyjnego, decyzja wyznaczająca J. Ł. do dokonywania czynności w imieniu Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. dawała mu umocowanie do wykonywania czynności z zakresu inspekcji weterynaryjnej, Natomiast zawarte w jej następstwie umowy, będące umowami zlecenia, określały dodatkowo sposób, miejsce i zakres tych czynności oraz wysokość wynagrodzenia i termin jego płatności. Sąd podkreślił, że w treści tych umów zleceniobiorcę określono jako wykonującego „zawód lekarza weterynarii w ramach działalności gospodarczej", a wynagrodzenie za usługi wykonawca rozliczał w Urzędzie Skarbowym jako przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Następnie Sąd zwrócił uwagę na to, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 5 w związku z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm., osoby prowadzące działalność gospodarczą, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty, dobrowolnie podlegają ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu z tego tytułu, jednakże zawarcie przez nie umowy zlecenia prowadzi do objęcia ich obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalno - rentowym. Jednakże, jak wynika z art. 9 ust. 2 i 2a tej ustawy, sytuacja jest odmienna, gdy przedmiot umowy zlecenia pokrywa się z zakresem prowadzonej działalności, czyli gdy praca jest wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem, że przychód uzyskiwany z umowy zlecenia i działalności gospodarczej jest traktowany przez przepisy podatkowe jako przychód z działalności gospodarczej. W takim przypadku dana osoba podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadzie dobrowolności. W związku z tym Sąd Apelacyjny przypomniał, że przepisy art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniają jako źródła przychodu działalność wykonywaną osobiście oraz pozarolniczą działalność gospodarczą. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 8 tej ustawy, można traktować jako przychód z działalności innej niż wykonywana osobiście, przychód uzyskany na podstawie umów zawieranych przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a taka sytuacja występuje, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej 5 sprawie. Dlatego, w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, należy podzielić pogląd NSA we Wrocławiu (zawarty w uzasadnieniu wyroku z 31 stycznia 2003 r. w sprawie I SA/Wr 1786/00 -Lex nr 90079) i stwierdzić, że: „gdy podatnik został zarejestrowany jako podmiot gospodarczy (obecnie przedsiębiorca), realizujący faktycznie działalność, w celach zarobkowych, zawodowo we własnym imieniu i na własny rachunek oraz w sposób zorganizowany i ciągły (powtarzalny i stały), będący tym samym określonym administracyjno - prawnie podmiotem uczestniczącym w obrocie gospodarczym - przychody z tego rodzaju działalności powinny być uznawane za przychody ze źródła przychodów, jakim jest działalność gospodarcza, a nie działalność wykonywana osobiście, która nie musi spełniać powyższych kryteriów, a zwłaszcza ciągłości (powtarzalności i stałości) i zorganizowania w ramach określonego administracyjno - prawnie podmiotu uczestniczącego w obrocie gospodarczym (...). Istotną cechą charakteryzująca tę działalność wymagającą równego opodatkowania świadczących ją podmiotów, jest charakter tej działalności, wskazujący, że zarówno dla odbiorców będących podmiotami gospodarczymi, jak i dla osób nie prowadzących działalności gospodarczej, świadczone usługi wykonywane są w celu zarobkowania w sposób zorganizowany, ciągły i zawodowy (stały), a więc w sposób znamionujący działalność gospodarczą". Wobec powyższego dochody, jakie uzyskiwał J. Ł. z tytułu świadczenia usług weterynaryjnych na podstawie zawartych z Powiatowym Inspektorem w P. umów zlecenia, należy traktować jako wynikające z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W skardze kasacyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9 ust. 5 i art. 9 ust 2 i 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 13 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz błędną interpretację art. 44 ustawy z 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, art. 5 ust. 2 pkt. 1 i ust. 3 i 4, art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 4a-b, art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 4 ustawy z 19 listopada 1999 r. Prawo działalności 6 gospodarczej, jednolity tekst: Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, dotyczące art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art.316 § 1 w związku z art. 233 § 1 i w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382, 385 oraz art. 386 § 1 i § 4 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, przez oddalenie odwołania w całości, a ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania lub o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w całości, a także wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że w ocenie skarżącego, wykonywanie przez lekarzy weterynarii usług weterynaryjnych z decyzji i umów wyznaczenia przy uwzględnieniu przepisów podatkowych, a konkretnie art. 13 pkt. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy traktować jako działalność wykonywaną osobiście, która w przypadku emeryta i rencisty, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 w związku z art. 9 ust. 4a i w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy systemowej rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego. Dlatego zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i płatnik - Powiatowy Inspektorat Weterynarii w P. winien odprowadzić składki z tego tytułu. Błędna interpretacja i w konsekwencji nieprzyjęcie przez Sądy obu instancji art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 4a, art. 12 ust. 1 i 3 i art. 13 pkt 2 ustawy systemowej w związku z art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 oraz art. 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, jako podstawy rozstrzygnięcia spowodowały, że zarówno Sąd Okręgowy jak i Apelacyjny uznały, że zawierane z zainteresowanym umowy o świadczenie usług weterynaryjnych przez Powiatowego Inspektora Weterynarii wchodziły w zakres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i w związku z tym nie rodziły po stronie płatnika obowiązku opłacania składek. Poza tym Sąd Apelacyjny nie dostrzegł, że stosownie do art. 5 ust. 3 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej sporne umowy 7 nie mogły być zawierane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez zainteresowanego, bowiem jak wynika z tych przepisów, lekarze weterynarii wyznaczeni do świadczenia usług weterynaryjnych wykonują je pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji i przy wykonywaniu tych czynności podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Sąd nie wziął też pod uwagę art. 4 ustawy z 1999 r. Prawo działalności gospodarczej art. 4 ust. 1 ustawy z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z których wynika, że przedsiębiorca (osoba prowadząca działalność gospodarczą), wykonuje ją we własnym imieniu, na własny rachunek, ponosząc w całości związane z nią ryzyko gospodarcze i przy jej wykonywaniu nie korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ jej podstawy okazały się nieuzasadnione. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące podstawy naruszenia prawa materialnego dzielą się wyraźnie na dwie grupy. Pierwsza odnosi się do twierdzenia o wadliwym zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9 ust. 2-2a i ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez przyjęcie, że dochody jakie uzyskiwał zainteresowany J. Ł. w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. z tytułu świadczenia usług weterynaryjnych na podstawie umów z wyznaczenia zawartych z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii, należy traktować jako wynikające z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, oraz wadliwej wykładni gramatycznej art. 6 ust 1 pkt 4, art. 9 ust. 4a, art. 12 ust. 1 i 3 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący nie wyjaśnił na czym jego zdaniem polega niewłaściwe zastosowanie i wadliwa wykładnia poszczególnych wymienionych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ograniczając się do przytoczenia numerów tych przepisów i podniesienia łącznego dla nich wszystkich twierdzenia, że zostały one naruszone ponieważ z art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika jednoznacznie, że 8 przychody z działalności wykonywanej przez osobę wyznaczoną na podstawie art. 44 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej w drodze decyzji administracyjnej należy traktować jako działalność wykonywaną osobiście, która w przypadku emeryta i rencisty zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 w związku z art. 9 ust. 4a i w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy systemowej rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego. Taki sposób uzasadnienia podstawy skargi kasacyjnej uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Nie wiadomo bowiem na czym polega niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia poszczególnych przepisów wskazanych w podstawie skargi. Ponadto, błędność oparcia skargi na zarzutach opierających się głównie na art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym wykazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 23 czerwca 2009 r. (III UK 24/09), wydanego w analogicznej do niniejszej sprawie, wskazując, że poszukiwanie uzasadnienia twierdzenia skarżącego o tym, że rozważane czynności zainteresowanego nie mogły być wykonywane w ramach działalności gospodarczej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jest bezpodstawne, ponieważ ustawa podatkowa nie określa podstaw podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, gdyż samodzielnie reguluje to ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Podobne stanowisko Sąd Najwyższy wyraził także w wyroku z 9 grudnia 2008 r. (I UK 138/08). Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko i wspierającą je argumentację, uznając, że ze względu na daleko idące podobieństwo faktycznych i prawnych okoliczności niniejszej sprawy oraz tożsamość stron, wystarczające jest odesłanie do obszernej argumentacji zawartej w uzasadnieniu powołanego wyroku z 23 czerwca 2009 r. Druga grupa zarzutów opiera się na twierdzeniu, że skoro do istotnych cech działalności gospodarczej należy prowadzenie jej przez przedsiębiorcę we własnym imieniu i na własny rachunek (art. 4 ustawy z 1999 r. - prawo działalności gospodarczej i art. 4 ust. 1 ustawy z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej), to usługi świadczone przez zainteresowanego na podstawie decyzji o wyznaczeniu i zawartych umów, jako czynności wykonywane pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji Weterynaryjnej, w zakresie wykonywania których podlegał on ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu (art. 5 ust. 3 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej), nie mogły być wykonywane w ramach 9 działalności gospodarczej. Formułując te zarzuty skarżący nie wziął pod uwagę, że stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Tymczasem przepisy powołane dla uzasadnienia powyższej tezy skarżącego nie mogą być podstawą do jej sformułowania. Przede wszystkim, art. 5 ust. 3 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nie mają zastosowania w niniejszej sprawie z tego względu, że wszystkie umowy zainteresowanego z Powiatowym Lekarzem Weterynarii zostały zawarte przed dniem jej wejścia w życie (1 maja 2004 r.), z czego wynika, że także decyzje o wyznaczeniu do wykonywania czynności, będące podstawą ich zawarcia, pochodzą sprzed tej daty. Natomiast skarżący nie powołał w podstawie skargi kasacyjnej przepisów wcześniejszej ustawy, tj. ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, wskazujących na to, że także pod jej rządami rozpatrywane czynności (usługi) zainteresowanego były wykonywane pod nadzorem i w imieniu organów tej Inspekcji i, że korzystał on w tym czasie z ochrony należnej funkcjonariuszowi publicznemu. W podstawie skargi skarżący powołał jedynie art. 44 tej ustawy, który sam w sobie nie daje podstawy do wniosku, że lekarz weterynarii wykonujący czynności powierzone mu w decyzji stanowiącej podstawę do zawarcie umowy o ich wykonywanie działał pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji Weterynaryjnej. Co więcej art. 44 składa się z pięciu ustępów dotyczących różnych kwestii, tylko częściowo związanych z przedmiotem zarzutów, a w skardze nie wskazano, które z nich zostały naruszone. Bez związku z rozważanymi zarzutami jest także powołany (najwyraźniej omyłkowo) w rozważanej podstawie skargi art. 4 ustawy z 1999 r. - prawo działalności gospodarczej, który nie określa cech przedsiębiorcy, ani cech działalności gospodarczej. Natomiast z art. 4 ustawy z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, istotnie wynika, że cechą przedsiębiorcy jest działanie w imieniu własnym, jednakże kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny zasadności skargi, skoro nie wykazano w niej, że zainteresowany nie działał w imieniu własnym, lecz pod nadzorem i w imieniu Inspekcji. Poza tym przepis ten, ze względu na datę wejścia w życie ustawy, mógł mieć zastosowanie tylko do krótkiego wycinka okresu objętego sporem (od 21 sierpnia do 31 grudnia 2004 r.). Z tych względów należy uznać, że teza, że 10 czynności wykonywane pod nadzorem i w imieniu organu administracji nie mogą być objęte zakresem działalności gospodarczej, której trafności nie można a priori wykluczyć, nie została poparta wskazaniem naruszenia przepisów prawa uzasadniającym takie twierdzenie. Nieuzasadniona okazała się także podstawa naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie większości przepisów powołanych w związku z nią nie zostało w ogóle poparte argumentacją w uzasadnieniu skargi. Jedyne argumenty dotyczą twierdzenia o nierozpoznaniu przez Sąd Apelacyjny sprawy w granicach apelacji i łączą się, czego można się tylko domyślać, bo pełnomocniczka skarżącego tego wyraźnie nie wskazuje, z zarzutem naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. W tym zakresie wskazano, że Sąd Apelacyjny nie rozpoznał zarzutów pozwanego zawartych w piśmie uzupełniającym apelację, w którym pozwany, wskazując na treść art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 9 ust 4a, art. 12 ust. 1, 3, art. 13 pkt 2 ustawy systemowej oraz na art. 16 ust 1 pkt 1 i ust. 3 i 4 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4 i art. 22 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i powołując się na pismo Głównego Lekarza Weterynarii z 27 lipca 2004 r., adresowane do wszystkich Wojewódzkich Lekarzy Weterynarii i na stanowisko Ministra Finansów zawarte w piśmie z 16 czerwca 2004 r. i w piśmie z 4 września 2002 r., podnosił, że umowy wyznaczenia powinny być zawierane z lekarzami weterynarii, jako osobami fizycznymi, niezależnie od prowadzenia przez nich ewentualnej działalności gospodarczej, jako, że lekarze weterynarze wyznaczeni do wykonywania określonych czynności wykonują je pod nadzorem i w imieniu organów Inspekcji i w zakresie wykonywania tych czynności podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. W ocenie Sądu Najwyższego nieustosunkowanie się przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wymienionych pism nie mogło mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro miały one potwierdzić zarzut naruszenia przepisów ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, która, jak wcześniej wykazano, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI